مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -

خانواده مارهاي نيمه سمي (Opisthpglypha)

خانواده بویگا Genus Boiga

مشخصات : سر مار بزرگ و از ناحيه گردن متمايز مي باشد چشم بزرگ و مردمك آن عمودي است . پولكهاي سطح پشتي صاف و رديف ظهري آن بزرگ است . بدن از پهلو بهم فشرده و پولكهاي سطح زيرين دم در دو رديف قرار مي گيرند . داراي 10 تا 14 دندان در فك بالايي كه دو يا سه دندان آخري آن بزرگتر و نيش دندان خلفي شيار دار و در انتهاي فك بالايي قرار دارد . دندانهاي فك پائيني بتدريج به سمت عقب دهان كوتاهتر مي شوند .

جنس ماپولون Genus Malpolon

مشخصات : سر از پولكهاي بزرگ و قرينه پوشيده مي باشد . داراي پولك گونه اي و حداقل يكي از پولك‌هاي لب بالا به چشم متصل است . پولكهاي سطح پشتي صاف (فاقد تيغه) و 17 يا 19 رديف مي باشند . سطح فوقاني پوزه داراي شيار طولي و از نيمرخ به شكل محدب است . پولكهاي سطح شكمي بزرگ و تمام سطح زيرين بدن را مي پوشاند . پولكهاي سطح زيرين دم در دو رديف قرار دارند . دندانهاي فك بالايي كوچك هستند و اندازه آنها تقريبا يكسان است و بعد از يك فضاي خالي يك يا دو دندان بزرگ شياردار يا نيش دندان خلفي قرار دارد .

جنس پساموفيس Genus Psammophis

مشخصات : سر و گردن مشخص هستند . سطح فوقاني سر از پولكهاي بزرگ و قرينه پوشيده است . ناحيه فوقاني پوزه صاف ، پهن و از نيمرخ محدب نمي باشد . حداقل يكي از پولكهاي لب بالايي به چشم متصل مي شود . پولكهاي گيجگاهي دو عدد يا بيشتر است . پولكهاي سطح پشتي صاف . پولك‌هاي سطح شكمي بزرگ كه سطح پائين بدن را مي پوشاند. پولهاي سطح زيرين دم در دو رديف قرار دارند . دندان خلفي فك بالايي بزرگ است و نيش دندان شيار دار را تشكيل مي دهد .

جنس تلسكوپوس Genus Telescopus

مشخصات : سر بيضي شكل و ناحيه گردن كاملا مشخص است . پولكهاي سطح پشتي صاف ، مورب و در قسمت مياني بدن 19 تا 25 رديف مي باشد . طول پولكهاي چين خلفي تقريبا 3/2 طول پولكهاي چين قدامي را دارند . فك بالايي 10 تا 13 دندان دارد و دندان خلفي آن بزرگ و شيار دار و نيش دندان خلفي را تشكيل مي دهد . مردمك چشم بيضي عمودي است . بدن از پهلو كمي فشرده مي باشد .
اين گروه از مارها نياز به مطالعه بيشتري دارد و در اين مختصر مجال بحث آن نيست . براي رفع ابهام نياز مبرمي به تجديد نظر در شناخت گروه احساس مي شود.

 

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -



مار كرمي شكل



نام علمی : Typhlops vermicularis
نام انگلیسی: Worm Snake
نام فارسی : مار كرمي شكل


مشخصات : پوزه گرد و گردن نامشخص ، ناحيه دم كوتاه و ضخيم ، چشم كوچك و در زير پولك شفاف واقع و قابل رؤيت ، پولك‌هاي ناحيه سر نسبتاً بزرگ و متعدد ، پولك رسترال بزرگ به طول تقريبي يك سوم پهناي سر ، داراي يك پولك بيني و يك پولك جلو چشمي هم عرض چشم و متصل به دومين و سومين پولك لب بالايي ، لب بالايي داراي چهار پولك ، طول و عرض دم يكسان و منتهي به يك زائده شاخي ، فك بالايي داراي دندان و دور بدن بيش از 14 پولك (16 تا 36 عدد) ، سطح پشتي بدن به رنگ قهوه اي يا خاكستري روشن و داراي پولك‌هاي همانند و صاف ، سطح شكمي به رنگ زرد ليمويي با پولك‌هاي كوچكتر .
حداكثر طول 35 سانتيمتر .
تغذيه از مورچه‌ها؛ زاد و ولد : تخمگذار (4-8 تخم دراز و كشيده ) .
زيستگاه : زير خاك‌ها ، زير سنگ‌ها ، تپه ماهورها ، منطق خشك و صخره اي .
انتشار جغرافيايي : جنوب شرقي اروپا – يونان – مصر – شوروي سابق – جنوب يوگسلاوي – آلباني – جنوب بلغارستان – افغانستان – تركيه – ايران – عراق – سوريه .
پراكندگي : استان آذربايجان شرقي – استان مركزي – استان تهران – استان فارس – استان مازندران – استان كرمان – استان خوزستان – استان گيلان .

 

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -

نام علمی : Leptotyphlops macrorhynchus
نام انگلیسی: slender blind snake
نام فارسی : سوله مار يا مار خاكي


مشخصات : رنگ و شكل ظاهري مانند مارهاي كرمي شكل ، پوزه برجسته و به شكل قلاب ، پولك رسترال در قسمت خلفي متصل به چشم و پهناي آن بيش از يك سوم عرض سر ، چشم مانند نقطه اي سياه و به اندازه نصف قطر پولك چشمي در زير پولك‌هاي شفاف ناحيه سر و بين اولين و دومين لب بالا ، لب بالا داراي دو پولك اولين پولك آن بين پولك‌هاي بيني و چشمي و دومين پولك در قسمت خلفي چشم ، داراي دو پولك بيني بين پولك لب و رسترال و در دو طرف پولك مخرجي داراي دو زائده شاخي است .
گونه Leptotyphlops hamulirostris (Nikolsky, 1916) كه فقط از ايرانشهر گزارش شده همانند گونه مشروحه قبلي است .
مرتنز (94: 1956) اين گونه را مفصلاً شرح مي دهد و از نمونه وتشاين (442: 1951) ياد نموده و اظهار مي دارد كه آيا اين دو نمونه شبيه هم هستند يا گونه‌هاي متفاوتي مي باشند . پوزه مار در هر گونه از نيمرخ به شكل قلاب است ولي در گونه ليپتوتيفلوپس ماكرورنيكوس سطح زيرين پولك رسترال مقعر و نسبت طول تمام مار به طول دم مار كمتر از 6/12 برابر در صورتي كه در گونه ليپتوتيفلوپس‌ هاموليرستريس سطح زيرين پولك رسترال محدب و نسبت طول تمام مار به طول دم مار بيش از 13 برابر مي باشد . بدن اين مارها در قسمت قدامي زرد كمرنگ ، ساير اندام به رنگ خاكستري روشن و يكنواخت .
حداكثر طول 25 سانتيمتر .
تغذيه از مورچه‌ها ؛ زاد و ولد : تخمگذار .
زيستگاه : زير خاك‌ها ، تپه ماهورها .
انتشار جغرافيايي : گونه ليپتوتيفلوپس ماكرورنيكوس از غرب آفريقا تا تركيه و از شرق تا شمال غربي هندوستان ، سودان – مصر – عربستان – عراق – ايران – پاكستان – هندوستان ؛ گونه ليپتوتيفلوپس هاموليروستريس فقط از ايران (استان سيستان و بلوچستان ) و آن هم از ايرانشهر گزارش شده است .
پراكندگي : استان خوزستان – كرمانشاهان – تهران – آذربايجان شرقي و غربي – مازندران – گلستان – قزوين – تهران .

 

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -



كور مار شني




نام علمی : Eryx elegans
نام انگلیسی:
نام فارسی : كور مار خالدار


مشخصات : شبيه مار دو سر ولي با پولك‌هاي بزرگتر، ميان چشم و پولك بيني داراي سه پولك ، در قسمت خلفي بين بيني داراي دو پولك ، دور چشم داراي 8 تا 9 پولك هم حجم و در فاصله دو چشم 5 تا 7 پولك ، سطح فوقاني پوزه مسطح يا كمي محدب ، فاصله بين دو چشم بيش از فاصله قسمت خلفي چشم تا گوشه دهان ، پولك‌هاي قسمت خلفي بدن و ناحيه دم فاقد برجستگي ، پولك‌هاي سطح پشتي 41 يا 42 عدد ، پولك‌هاي سطح شكمي 161 تا 181 عدد و پولك‌هاي سطح زيرين دم 30 تا 43 عدد .
بدن به رنگ زيتوني روشن ، سطح پشتي با خال‌هاي قهوه اي بزرگ و سطح جانبي داراي خال‌هاي كوچكتر با حاشيه سياه رنگ ، سطح شكمي سفيد رنگ با خال‌هاي سياه .
حداكثر طول 65 سانتيمتر ، دم 7 سانتيمتر .
طرز زندگي و زاد و ولد : نامعلوم .
زيستگاه : زير سنگها ، لاي صخره‌ها و بوته‌ها .
انتشار جغرافيايي : جنوب تركمنستان ، شمال شرقي ايران ، افغانستان ، شمال غربي هندوستان .
پراكندگي : استان‌هاي خراسان ، آذربايجان شرقي و غربي ، اردبيل ، خوزستان

 

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -



كور مار یا مار دو سر



نام علمی : Eryx jaculus
نام انگلیسی: Blind Snake
نام فارسی : كور مار یا مار دو سر


مشخصات : اندام گوشت آلود ، دم كلفت و كوتاه ، گردن كمي مشخص ، چشم كوچك با مردمك عمودي و متمايل به سمت جانبي سر ، پولك بيني متصل به اولين و دومين پولك لب بالايي ، لب بالا داراي 9 تا 13 پولك (پنج پولك اولين آن منفرد و بقيه تقسيم شده) ، دومين پولك لب بالايي معمولاً بلندتر از سومين آن ، دور چشم داراي 5 تا 8 پولك و در فاصله ميان دو چشم 5 تا 6 پولك و يك يا دو رديف پولك بين چشم و لب بالايي ، فاصله ميان دو چشم بيش از فاصله قسمت خلفي چشم تا گوشه دهان ، پولك‌هاي پشتي 42 تا 48 عدد ( در قسمت قدامي بدن صاف و در قسمت خلفي آن و روي دم برجسته ) ، پولك‌هاي سطح شكمي 175-177 عدد و باريك ، رشد پولك‌هاي سطح زيرين دم خوب و بين 24-31 عدد، دم پهن و كوتاه و پولك مخرجي منفرد ، داراي دو پولك در عقب پولك‌هاي بين بيني و سومين پولك ميان آنها فاقد تماس با پولك بين بيني ، سطح پشتي بدن به رنگ‌هاي روشن يا تيره خاكستري ، صورتي يا قهوه اي با خال‌هاي تيره تر ممتد يا منقطع ، همراه با خال‌هاي كوچك يك در ميان ، وجود يك خط تيره بين قسمت خلفي چشم تا انتهاي گوشه دهان ، وجود خطوط تيره رنگ در دو طرف دم ، سطح زيرين شكم به رنگ‌هاي سفيد ي زرد يكنواخت يا با خال‌هاي كوچك تيره رنگ .
حداكثر طول 90 سانتيمتر ، دم 5/7 سانتيمتر .
تغذيه از جوندگان كوچك ، زاد و ولد : 8 تا 12 نوزاد در فصل تابستان . ( تا بيست نوزاد گزارش شده است )
زيستگاه : لاي صخره‌ها ، زير سنگ‌ها ، ماسه‌ها و خاك‌هاي نرم ، لاي بوته‌ها ، چمن زارها ، مناطق نيمه صحرايي.
انتشار جغرافيايي : شرق تركيه – شمال شرقي ايران – شمال عراق – گرجستان – ارمنستان – آذربايجان (شوروي سابق)
پراكندگي : استان‌هاي مركزي – تهران – كردستان – آذربايجان شرقي – آذربايجان غربي – اردبيل – مازندران – گلستان – گيلان – سيستان و بلوچستان – همدان – اصفهان – سمنان – زنجان – كرمان – خوزستان – قزوين .

 

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -



كور مار معمولی


نام علمی : Eryx jaculus jaculus
نام انگلیسی: Javelin Sand Boa
نام فارسی : كور مار معمولی


مشخصات : اندام مار كلفت و كوتاه ، چشم كوچك با مردمك عمودي و متمايل به سمت جانبي سر ،‌دور چشم داراي 8 – 13 پولك و در فاصله ميان دو چشم 5- 8 پولك ، يك يا دو پولك بين چشم و لب بالايي ،‌ پولك رسترال پائيني (منتال) داراي شيار يا فرورفتي ، فاصله بين دو چشم بيش از فاصله قسمت خلفي چشم تا گوشه دهان ، دومين پولك لب بالايي معمولاً بلند تر از سومين پولك لب بالا ، داراي دو پولك بزرگ در عقب پولك بين بيني ، پولك‌هاي سطح شكمي 166 – 205 عدد و معمولاً يكنواخت و فاقد خال ،‌زائده شاخي در دو طرف پولك مخرجي كوچك ، پولك‌هاي سطح پشتي گرد و كمتر از 54 عدد و بيش از 43 عدد ،‌ پولك‌هاي سطح زيرين دم 19 – 36 عدد ، دم پهن و كوتاه و پولك مخرجي منفرد . سطح پشتي بدن به رنگ‌هاي روشن يا تيره خاكستري ، صورتي يا قهوه اي با خال‌هاي تيره تر ممتد يا منقطع ،‌همراه با خال‌هاي كوچك يك در ميان ، وجود يك خط تيره بين قسمت خلفي چشم تا انتهاي گوشه دهان ، وجود خطوط تيره رنگ در دو طرف دم ، سطح زيرين شكم به رنگ‌هاي سفيد يا زرد يكنواخت يا با خال‌هاي كوچك تيره رنگ .
حداكثر طول 90 سانتيمتر ، دم 5/7 سانتيمتر .
تغذيه از جوندگان كوچك ، زاد و ولد : 8 -12 نوزاد در فصل تابستان .
زيستگاه : لاي صخره‌ها ، زير سنگ‌ها ، ماسه‌ها و خاك‌هاي نرم ، لاي بوته‌ها ، چمن زارها ، مناطق نيمه صحرايي .
انتشار جغرافيايي : شمال مركز آفريقا – از طرف شرق به جنوب غربي آسيا به آسيايي ميانه – عراق – قفقاز و مناطق مجاور آن – تركمنستان – ايران .
پراكندگي : استان‌هاي مركزي – تهران – خراسان – سيستان و بلوچستان – خوزستان – آذربايجان شرقي – آذربايجان غربي – اردبيل – مازندران – زنجان – سمنان – گيلان – قزوين – همدان – گلستان .

 

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -



كور مار عربی



نام علمی : Eryx (Pseudogongylophis) jayakari
نام انگلیسی: Arabian Sand Boa
نام فارسی : كور مار عربی


مشخصات : چشم كوچك و از سمت بالاي سر قابل رؤيت ، پولك رسترال پهن و بزرگ و در قسمت خلفي متصل به پنج پولك بين بيني ، در فاصله بين دو چشم داراي 5 يا 6 پولك و دور چشم 9 تا 10 پولك ، لب بالا داراي 10 تا 11 پولك و لب پائين 15 تا 16 پولك و يك رديف پولك بين چشم و لب بالايي ، پولك‌هاي سطح پشتي صاف و 45 تا 49 عدد ،‌ پولك‌هاي سطح شكمي باريك و 172 تا 181 عدد و سطح زيرين دم 21 تا 24 عدد ،‌دم كوتاه و نوك تيز و منتهي به زائده شاخي . پولك مخرجي كوچك و منفرد .
بدن به رنگ خاكستري متمايل به قهوه اي با خال‌هاي نامنظم قرمز تيره رنگ ، خالها داراي حاشيه سفيد و در طول بدن ممتد ، سطح شكمي زرد روشن يل سفيد .
حداكثر طول 57 سانتيمتر ، دم 3 سانتيمتر .
تغذيه در اسارت از موش‌هاي كوچك؛ طرز زندگي نامعلوم .
زيستگاه : مناطق صحرايي ، زير سنگ‌ها ، زير ماسه‌ها و خاك‌هاي نرم .
انتشار جغرافيايي : انتشار وسيع در شبه جزيره عربستان – ايران ( جنوب غربي خوزستان) – كويت .
پراكندگي : استان‌هاي خوزستان – بو شهر .

 

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -

كور مار بلوچستاني



نام علمی : Eryx johnii persicus
نام انگلیسی: Persian sand boa
نام فارسی : كور مار بلوچستاني


مشخصات : پوزه پهن و بزرگ ، ناحيه گردن نامشخص ، داراي دو جفت پولك كوچك در عقب پولك رسترال ، سوراخ بيني به شكل چاك در پولك بيني ، پولك رسترال پائيني (منتال) داراي شيار ، لب بالا داراي 9 تا 12 پولك و لب پائيني 13 تا 18 پولك ، فاقد پولك‌هاي چين قدامي و خلفي ، دور چشم داراي 10 يا 11 پولك و در فاصله بين دو چشم 6 تا 9 پولك ، بدن استوانه اي شكل ، دم كوتاه و انتهاي آن مدور ، پهناي سر و دم برابر ، پولك‌هاي سطح پشتي در قسمت قدامي صاف و در قسمت خلفي تيغه دار و 51 تا 65 عدد ، پولك‌هاي سطح شكمي باريك و 192 تا 212 عدد ،‌ پولك‌هاي سطح زيرين دم 25 – 40 عدد ، پولك مخرجي كوچك و منفرد . بدن به رنگ شني ، خاكستري ، متمايل به صورتي يا قهوه اي روشن يكنواخت يا داراي خطوط عرضي كم و بيش مشخص به رنگ قهوه اي تيره متمايل به سياه و در قسمت دم خطوط واضح تر و از هم مجزا، سطح شكمي به رنگ قهوه اي با خال‌هاي ريز سياه رنگ .
حداكثر طول 90 سانتيمتر ، دم 6 سانتيمتر .
طرز زندگي نامعلوم .
زيستگاه : صحراها ، مناطق شني .
انتشار جغرافيايي :‌هندوستان – پاكستان – ايران – افغانستان .
پراكندگي : استان سيستان و بلوچستان (زابل) .

 

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -



كور مار سليماني



نام علمی : Eryx miliaris pallas
نام انگلیسی: Black Sand Boa
نام فارسی : كور مار سليماني


مشخصات : سر و پوزه كمي برآمده ، چشم‌ها متمايل به سمت بالا ،‌داراي چهار پولك در عقب پولك‌هاي بين بيني ، فاصله ميان دو چشم كمتر از فاصله قسمت خلفي چشم تا گوشه دهان ، داراي 6 تا 9 پولك ميان دو چشم و 10 تا 14 پولك دور چشم ، لب بالا داراي 10 تا 14 پولك (سه پولك اولين آن بزرگتر از بقيه) سومين پولك لب بالا معمولاً كوتاهتر از دومين پولك آن ،‌ پولك‌هاي ناحيه پشتي و دم صاف يا كمي برجسته و تعداد پولك‌هاي پشتي 45 تا 52 عدد پولك‌هاي سطح شكمي 174 تا 202 و سطح زيرين دم 21 تا 32 عدد .
بدن به رنگ قهوه اي با خال‌هاي قهوه اي و حاشيه روشن ، در بعضي نمونه‌ها خالها بطور زيگزاك و منظم و در برخي ديگر خالها نامنظم و در هم ، خالهاي قسمت قدامي بدن قابل تشخيص و در قسمت خلفي بدن گاهي در هم و تيره رنگ ، بعضي خالها داراي حاشيه سياه رنگ ، سطح جانبي روشن و بعضي از پولك‌هاي آن داراي حاشيه قهوه اي تيره يا سياه رنگ .
حداكثر طول 65 سانتيمتر ، دم 6 سانتيمتر .
تغذيه از مارمولكها و جوندگان كوچك ، زاد و ولد : تا 10 نوزاد در فصل تابستان .
زيستگاه : صحراهاي شني ، شنزارها ، لاي صخره‌ها ،‌دشتها ، چمن زارها .
انتشار جغرافيايي : آسياي مركزي تا غرب تاجيكستان و از غرب تا سند و شرق قفقاز – ايران .
پراكندگي : استان‌هاي همدان – خراسان – مازندران – گلستان – اصفهان – خوزستان – سيستان و بلوچستان – آذربايجان غربي – مركزي .

 

پاسخ : مارهای ایران (۷۵ گونه مار در ایران) به همراه عکس+توضیحات+‍‍‍‍‍نقشه پراکندگی -



كور مار تاتاري




نام علمی : Eryx tataricus tataricus
نام انگلیسی:Tartar Sand Boa
نام فارسی : كور مار تاتاري


مشخصات : گردن نامشخص ، پوزه ضخيم و كمي برآمده يا مسطح ، داراي دو يا سه پولك در عقب پولك‌هاي بين بيني ، چشم در سمت جانبي و گاهي متمايل به سمت فوقاني ، داراي 4 تا 8 پولك نامنظم ميان دو چشم ، فاصله بين دو چشم و فاصله چشم تا گوشه لب متغير ، دومين پولك لب بالا كوتاه تر از سومين پولك آن ،‌داراي 7 تا 12 پولك دور چشم ،‌ پولك‌هاي سطح پشتي از قسمت قدامي تا انتهاي دم به ترتيب صاف و تيغه دار و تعداد آن 43-49 عدد ،‌ پولكهاي سطح شكمي 169-188 عدد و سطح زيرين دم 20-32 عدد .
رنگ بدن شبيه كور مار دو سر Eryx jaculus ولي سطح شكمي آن داراي خالهاي قهوه اي تيره تر و متراكم تر ، نمونه‌هاي فاقد خالهاي سطح شكمي كم و ناياب .
حداكثر طول 72 سانتيمتر ، دم 6 سانتيمتر .
تغذيه از مارمولك‌ها و جوندگان كوچك مانند موش .
زاد و ولد : 11 تا 12 نوزاد به طول بيش از ده سانتيمتر .
زيستگاه : دشتها، مناطق نيمه صحرايي ،‌شنزارها ،‌بوته زارها .
انتشار جغرافيايي : قزاقستان – آسياي مركزي – غرب چين – مغولستان – ايران – افغانستان – شوروي سابق – پاكستان .
پراكندگي : استانهاي مركزي – خراسان – سيستان و بلوچستان – خوزستان – آذربايجان شرقي – مازندران – زنجان آذربايجان غربي – اردبيل – گلستان – گيلان – كردستان – همدان – قزوين