با موسيقي رديف دستگاهي نمي‌توان در كنار موسيقي جهاني نشست

خبرگزاری فارس: سهراب پورناظری گفت: ما باید فضاها را در موسیقی بشکنیم تا بتوانیم در کنار یک نوازنده بین‌المللی قرار بگیریم و حرفی برای گفتن داشته باشیم چرا که با درآمد اول و دوم ردیف نمی‌توان در کنار یک موسیقی و موسیقیدان جهانی قرار گرفت.

به گزارش خبرنگار موسیقی فارس، نشست نقد و بررسی کنسرت گروه شمس با عنوان «بر سماع تنبور» صبح امروز با حضور کیخسرو پورناظری سرپرست و آهنگساز گروه شمس و سهراب پورناظری نوازنده و آهنگساز در تالار وحدت برگزار شد.
در ابتدای این نشست کیخسرو پورناظری با اشاره به تمدید این اجرا در تالار وحدت گفت: استقبال از کنسرت، بهانه تمدید اجراها بود چرا که طی این 7 شب استقبالی خوبی از کنسرت صورت گرفت و بازتاب خوبی هم داشت.
وی ادامه داد: ما همانند گذشته کنسرتمان را در دو بخش تنبور و موسیقی ملی همراه با موسیقی کردی اجرا کردیم که البته با مشکلاتی از جمله صدا روبرو بودیم به گونه‌ای که ما طی این 7 شب قبل از اجرا ساندچک داشتیم که این مقوله در یک سالن استاندارد مناسب نیست.

*پرانرژی بودن قطعات یکی از ضعف‌های اجرای شمس بود

این آهنگساز در پاسخ به سؤالی مبنی بر شلوغی رپرتوار اجرایی در کنسرت اخیر گفت: از نظر شنیداری هر موسیقی که توسط وسایل صوتی پخش می‌شود شلوغی خاصی را القا می‌کند که این دست آهنگساز نیست. در گروه شمس بچه‌ها شور و هیجان و توانایی زیادی دارند که باید در قالب ساخت اثر آن توانایی را به مردم منتقل کنند.
سهراب پورناظری نیز در این باره گفت: به نظر من در رپرتوار اجرایی جای یک قطعه آرام خالی بود و شاید به کار بردن کلمه شلوغ در شأن رپرتوار نباشد چرا که می‌توانیم واژه پرانرژی را جایگزین کنیم که من هم این پرانرژی بودن قطعات را می‌پذیرم و می‌دانم که شاید یکی از ضعف‌های اجرایی ما پر انرژی بودن همه قطعات بود در واقع چینش آثار به خوبی صورت نگرفته بود و این مسئله باعث شد که شنونده فراز و فرودی را احساس نکند اما ما متاسفانه زمانی برای تغییر رپرتوار نداشتیم.

*گروه نوازی یکی از نقاط عطف گروه بود

وی ادامه داد: به نظر من گروه‌نوازی یکی از شاخصه‌های گروه ماست و می‌توان گفت یکی از نقاط عطف گروه شمس گروه‌نوازی است که من تا به امروز این هماهنگی را در گروه ندیده بودیم.

*ما نباید یک تفکر موسیقایی را به مخاطب القا کنیم

این نوازنده کمانچه در خصوص تفکر سه نسل آهنگسازی بر گروه شمس گفت: طبیعی است وقتی تفکر مختلفی در یک اجرا حاکم باشد تنوع خاصی نیز بوجود می آید ما در قطعات پدر از جمله در «افسانه تنبور» شاهد یکی از قوی‌ترین نگاه‌ها به موسیقی تنبور به لحاظ آهنگسازی هستیم و شاید بتوان آن را متعلق به قرن بیستم دانست ولی این نگاه به چند سال برمی‌گردد در کنار این قطعه آهنگ من که با فضای آوازی همراه بود،وجود داشت که من از آوازهای سعدی و اصفهان به فضاهای مدرن می رسیدم که به طور کلی می‌توان گفت که هر کدام از ما باید تفکرات‌مان را روی موسیقی‌مان نشان دهیم و نباید یک فضا را صرفا به مخاطب ارائه دهیم.

* ارائه یک فضای موسیقایی مخاطب را خسته می‌کند

سهراب پورناظری ادامه داد: ما اگر بخواهیم پایبند به رپرتوار باشیم و یک فضا را به مخاطب ارائه دهیم به شنونده‌های‌مان ظلم کردیم و اگر بخواهیم پایبند یک تفکر باشیم همان می‌شود که امروز شاهد آن هستیم که شنونده‌ها از شنیدن موسیقی سنتی خسته می‌شوند.
وی افزود: احترام به سنت خیلی خوب است اما پایبندی به سنت در زمانیکه ما در مواجهه با موسیقی‌های دیگر هستیم، خوب نیست.من معتقدم کسی که می‌خواهد با پایبندی به اصالت موسیقی دست به نوآوری بزند باید تمام ورق‌های موسیقی سنتی را بلد باشد و تاریخچه موسیقی تنبور را بداند.

*با موسیقی ردیف دستگاهی نمی‌توان در کنار موسیقیدان جهانی نشست

این نوازنده کمانچه اظهار داشت: ما باید فضاها را بشکنیم تا بتوانیم در کنار یک نوازنده بین‌المللی قرار بگیریم و حرفی برای گفتن داشته باشیم چرا که با درآمد اول و دوم ردیف نمی‌توان در کنار یک موسیقی و موسیقی‌دان جهانی قرار گرفت و اگر بخواهیم به صورت کامل پایبند به سنت‌های موسیقی باشیم باید دست به سینه تنها جلوی استادمان ساز بزنیم.
پور ناظری با اشاره به نوآوری‌های حسین علیزاده گفت: این آهنگساز مرزهای بین نوآوری و اصالت را با تفکر شکسته و خوانندگانی نیز بوده‌اند که به این مرحله رسیده‌اند.

*سه نسل تفکر در گروه شمس جوابگوی شنوندگان است

کیخسرو پور ناظری نیز در این باره گفت: من پایبند به این روند و جریان پویش موسیقی هستم و خیلی خوشحالم که در کنار دو نسل ساز می‌زنم بچه‌ها هم‌اکنون کارهای نویی انجام می‌دهند که البته من نیز در زمان جوانی‌ام آثاری که ساخته‌ام در زمان خودش نو بوده‌اند. این سه نوع تفکر در گروه یک تفکر گسترده بوده که بتواند سلیقه شنوندگان را جوابگو باشد.

*حضور قربانی در موسیقی تنبور، نو آوری نبوده است

سهراب پور ناظری در خصوص حضور علیرضا قربانی به عنوان خواننده بخش تنبور و ارتباطش با نوآوری موسیقی حاکم بر گروه شمس گفت: حضور قربانی بیشتر همکاری است تا نوآوری و صدای او با تنبور هماهنگی دارد. به نظر من صدای قربانی را در کنار تنبور بیشتر می‌توان شنید.
این آهنگساز با اشاره به وسعت صدای علیرضا قربانی گفت: دامنه صوتی قربانی جزء بیشترین دامنه‌های صوتی در بین خواننده‌هاست چرا که او توانایی اجرایی بالایی با ارکستر دارد و می‌توان گفت که کنسرت اخیر ما جزء معدود کنسرت‌هایی بود که ما روی صحنه با خیال راحت ساز می‌زدیم.

*گروه شمس موسیقی تنبور را به خواننده القا کرده است

کیخسرو پور ناظری نیز در این باره گفت: ما موسیقی تنبور را به خواننده‌ها القا کردیم و آموزش دادیم و آنها نیز 50 درصد توانسته‌اند جوابگو باشند و این حس و حال تنبور را گرفتند ما قطعا با خواننده‌های دیگر نیز کار خواهیم کرد و به آنان این نوع موسیقی را آموزش خواهیم داد.
وی گفت: موسیقی تنبور شاید با صدای شهرام ناظری در گوش مخاطب نشسته باشد اما این موضوع را هم باید در نظر داشت که گروه شمس طی 30 سال اجرای صحنه‌ای تاکنون کنسرتی را با شهرام ناظری برگزار نکرده است.

*ما موسیقی شعارگونه اجرا نمی‌کنیم

آهنگساز «افسانه تنبور» با اشاره به انتخاب اشعار گفت: در درجه اول و چندم هدف من موسیقی اجرا کردن است و در این میان باید شعری انتخاب کنم که هماهنگ با موسیقی و آهنگسازیهایم باشد.
وی افزود: دقت من بر این است که ما موسیقی شعارگونه اجرا نکنیم و بیشتر پیام ذهنی من از شعر عشق است که در این میان بیشتر از شعر مولانا استفاده می‌کنم البته این دلیل نمی‌شود که ما از شعرهای معاصر و دیگر شعرا بهره‌ نبریم.

*اعتقادی به سازبندی کنونی در موسیقی سنتی ندارم

در ادامه این نشست سهراب پورناظری درخصوص سازبندی این اجرا و سازبندی در موسیقی سنتی گفت: من به سازبندی کنونی در موسیقی سنتی اعتقادی ندارم چرا که از گذشته نیز پیشینه‌ای برای این ترکیب وجود نداشته بلکه ما بیشتر مجبور بودیم این سازها را در کنار هم قرار دهیم در حالیکه سازهایی چون کمانچه، سنتور، تار و سه تار هیچ‌کدام برای ارکستر نوازی طراحی نشده‌اند و نهایت اتفاق برای اجرای این سازها دو نوازی است و این متأسفانه معضلی است که ما در ارکستراسیون ایرانی با آن مواجه هستیم.
وی افزود: طبیعتا در ‌آینده برای سازبندی تغییر نگرش خواهیم داشت اما ماهیت موسیقی‌مان تغییر نخواهد کرد چرا که ماهیت موسیقی خانواده پور ناظری همین است.

*نوازنده‌های ما می‌توانند نماینده موسیقی‌مان در جهان باشند

این آهنگساز با بیان اینکه ما در تکنیک مشکل داریم، اظهار داشت: موسیقی کشورهای دیگر به قدری تکنیک دارند که توقع مخاطبان را در ایران نیز از اجرای موسیقی بالا برده‌اند بر این اساس باید بگوییم ما بسیار هنرمندیم که می‌توانیم در این شرایط مخاطب را به اجرایمان جذب کنیم.
وی ادامه داد: من معتقدم نوازنده‌های ما می‌توانند نماینده موسیقی ما در کنار برترین‌های موسیقی جهان باشند.

*تنبور و دف دو ساز با فرهنگ مختلف هستند

پورناظری با اشاره به عدم حضور ساز دف در کنار تنبور گفت: به عقیده من درامز تنها ساز کوبه‌ای استاندارد است. من اگر می‌خواستم دف را در کنار تنبور قرار دهم مخاطب هیچ چیز از تنبور نمی‌شنید همچنین دف و تنبور دو ساز با فرهنگ مختلف هستند که نباید آنها را در کنار هم قرار داد البته این اتفاق در سال 57 در گروه ما رخ داد که آن هم بسته به شرایط آن زمان بود.
وی در خصوص حفظ اصالت در تنبور گفت: تنبور یک موسیقی است که از غرب کشور می‌آید و در دسته‌بندی موسیقی ایرانی به عنوان موسیقی نواحی شنیده می‌شود اما در مقایسه با دیگر سازهای نواحی پیشرفت شایانی کرده است که همه این سازها به تفکر در آهنگسازی ما برمی‌گردد هدف من این است که با تنبور موسیقی امروز خودم را اجرا کنم هر چند که باید از مسیر پدر عبور کنم اما نباید او را تقلید کنم.

*نوآوری با حفظ اصالتها، موسیقی را ماندگار می‌کند

در پایان این نشست کیخسرو پور ناظری در خصوص نوآوری در موسیقی ایرانی گفت: اگر کسی در هنر خلاقیت نداشته باشد هنرش تکرار می‌شود و این خلاقیت جزء نوآوری باید محسوب شود.
وی افزود: نوآوری وقتی ماندگار می‌شود که ریشه‌اش در پایه‌ها و اصول‌ها باشد و شخصی که نوآوری می‌کند باید به موسیقی گذشته آگاه باشد و با ذهن‌اش که رو به جلو می‌رود کارش نیز به خلاقیت برسد.
سرپرست گروه شمس در خاتمه خاطر نشان کرد: ما قصد داریم در آینده قطعه آن سو مرو از ساخته‌های تهورس و یک قطعه از ساخته‌های سهراب را در قالب آلبوم منتشر کنیم همچنین کارهای مربوط به آلبوم تصویری این کنسرت را انجام داده‌ ایم که در آینده منتشر می‌شود.