یکی از شایعترین انواع سرطان در کل جهان است .صرفا در بریتانیا سالانه در حدود 40000 مورد جدید ابتلا به سرطان پوست گزارش می شود .همه سرطانها به وسیله سلولهایی به وجود می آیند که در اثر آسیب های متوالی (DNA ) آنها ، بتدریج تخریب شده اند . این آسیب باعث می شود این سلولها ، جدا از سایر سلولهای بدن رشد نمایند و بعداً به سایر بافتها نفوذ نمایند . عوامل آسیب رسان به (DNA ) مواد سرطان زا می باشند که به عنوان نمونه شامل مواد شیمیایی موجود در تنباکوی سیگار ، اجزای تشکیل دهنده برخی غذاها ، تشعشعات مواد رادیو اکتیو ، برخی ویروس ها و بخصوص در مورد سرطانهای پوست ، اشعه های( UVA - UVB )موجود در نور آفتاب می باشند. اشعه ماوراء بنفش خورشید دارای طول موج هایی بین 100 تا 400 نانومتر است که به 3 دسته زیر تقسیم می شود : 290-100 nm- UVC 320-290nm-UVB 400-320mn-UVA لایه اوزون به طور کامل (UVC) را جذب می کند و چیزی که به زمین می رسد( UVB و UVA) است اگر چه (UVB ) درصد کمی از اشعه( UV) خورشیدی را تشکیل می دهد ولی عامل اصلی آفتاب سوختگی و پیری پوست (UVB) می باشد. لایه اوزون جو که اشعه( UV) زیان بار برای موجودات زنده را فیلتر می نماید هم اکنون به تدریج در نتیجه مواد مصنوعی و شیمیایی در حال کاهش است . تردیدی نیست که مهمترین عامل بروز سرطان پوست ، تماس بیش از حد با اشعه ماوراء بنفش خورشید بالاخص در افراد دارای پوست روشن است . همانند آفتاب سوختگی و پیری پوست در اثر نور ، مسلماً بخش (UVB) این اشعه تأثیر بیشتری در بروز سرطان پوست دارد .این اشعه ها باعث آسیب دیدن (DNA ) سلول می شوند ، که ساختار ، رشد ، عملکرد و تولید مثل سلولها را تحت کنترل دارد . UVB طول موج کوتاهتری دارد و توسط لایه شاخی پوست(خارجی ترین لایه محافظتی بدن که سلولهای مرده و بی حرکتی دارد )و اپیدرم (دیواره آجری شکل زیر لایه شاخی پوست که بعدها به سمت بالا تغییر مکان می دهد ) و ملانین(رنگدانه های پوست) جذب می شود ولی اشعه UVA که طول موج بلند تری را دارا می باشد به لایه درم (زیر اپیدرم قرار دارد و تأمین کننده مواد غذایی پوست بوده و شامل عصب ها رگ های خونی تأمین کننده مواد غذایی و اکسیژن به پوست)منتقل شده توسط هموگلوبین خون جذب می شود . تماس مداوم با نور آفتاب در بروز ضایعاتی که نهایتا به سرطان پوست منجر می شود نقش مهمی ایفا می کند . هنگامی که DNA توسط UV آسیب می بیند 3 اتفاق رخ می دهد : یک مرحله این است که ساختار مولکولی پوست آسیب می بیند و باعث تورم رگهای خونی زیرین می شود ما این رویداد را آفتاب سوختگی می نامیم . مرحله بعدی آنقدر شدید است که سلول نمی تواند خود را ترمیم کند و می میرد که در این مرحله پوست تاول زده کنده می شود که آفتاب سوختگی شدید نام دارد .مرحله خطرناک اینست که DNA ترمیم نمی شود و سلول با تقسیم سلولی می میرد. این وضعیت در لایه اپیدرم اتفاق می افتد و فرد آسیب پذیر نهایتأ به سرطان پوست دچار خواهد شد . در چه زمانهایی تماس با نور خورشید خطرات بیشتری را برای ما به ارمغان می آورد ؟ ارتفاع خورشید از زمین ، روز ، فصل و عرض جغرافیایی ، پوشش ابری و ... همه جزء عوامل تأثیر گذار محسوب می شوند. در ماههای تابستان باید بیشتر مراقب پوسستان باشید . در تابستان بین ساعات 11 صبح تا 15 عصر که خورشید کوتاهترین فاصله را در جو طی می کند. هر چه از خط استوا دورتر شویم میزان اشعه ماوراء بنفش کمتر می شود . ابرهای نازک گاهی احتمال آفتاب سوختگی را تا 50 % کاهش می دهند و ابرهای ضخیم تا 95%. حتی شیشه جلوی اتومبیل ها گرچه از عبور (UVB) ممانعت می کنندولی از ورود ( UVA ) نمی توانند. و خطر دانه های پوستی و ضایعات ناشی از آن همچنان شما را تهدید خواهد کرد . قدم زدن کنار ساحل یا حتی قرار گرفتن زیر چتر آفتاب گیر کنار ساحل شما را آفتاب سوخته خواهد کرد و دلیلش این است که آب، نور آفتاب را حدود 20 % بازتاب میدهد. انواع سرطان پوست سه نوع عمده سرطان پوست عبارتست از : کارسینوم سلولهای لایه بازال کارسینوم سلولهای لایه مطبق ملانوم بدخیم کارسینوم سلولهای لایه بازال : شایع ترین نوع سرطان پوست است که کمترین شدت و حدت را دارد . در ابتدا اغلب به صورت گره هایی کوچک ، به رنگ گوشت ، سفت و شبیه مروارید است و بیشتر در صورت – گردن – شانه ها و پشت افراد مسن( معمولا بالای 50 سال ) ظاهر می گردد.و در صورت مبادرت زود هنگام به درمان ، قابل معالجه است . کارسینوم سلولهای مطبق : دومین نوع شایع سرطان است . ضایعات معمولی این نوع از سرطان نسبتاً دردناک بوده قرمز یا قهوه ای رنگ است به شکل تومورهای دائمی. در مناطقی از پوست بروز می کند که به طور مکرر در معرض آفتاب است . ملانوم بدخیم : نادرترین نوع سرطان پوست است یعنی 10% از کل سرطانهای پوست را شامل می شود . به صورت خال گوشتی با پهنای بیشتر از 6 میلیمتر ( به اندازه نوک نتراشیده و کلفت یک مداد) که در طول چند ماه به صورت نامنظم بزرگ و تیره می شوند که باید به محض مشاهده این نشانه ها به پزشک مراجعه نمود. ملانومها چگونه شناخته می شوند؟ بروز تغییرات در ظاهر خال : یعنی اگر به طور مداوم تیره و بزرگ شود. بی نظمی های گسترده : خالهای معمولی ظاهری منظم وصاف دارند ولی ملانومها شکلی بی قاعده و نامنظم دارند. تغییر رنگ خالها : خالهای معمولی قهوه ای رنگ می باشند ولی ملانومها مدام در حال تغییر رنگ بوده یعنی سطح آن به رنگهای قهوه ای روشن و تیره در می آید. قطر : بیش از 6 میلیمتر است . گسترش: ملانومها رشد هفتگی یا ماهانه دارند یعنی سریع رشد می کنند. پیر پوستی چیست ؟ آیا می توان از پیری پوست ناشی از نور خورشید جلو گیری کرد؟ انباشته شدن ضایعات پوستی در طول سالیان دراز باعث ایجاد پیر پوستی و ایجاد خشکی پوست، لک و چروکهای عمیق می شود . بله . اگر بتوانید همیشه پوست خود را از نور خورشید بپوشانید میتوانید از پیر پوستی در امان باشید .استفاده از کلاه دارای لبه پهن ، لباس آستین بلند ، پیراهنی دارای بافت ریز ، و پوششی مشابه برای پاها بسیار مناسب خواهد بود همچنین استفاده از کرمهای ضد آفتاب در خارج از خانه که دارای عیار محافظی بالایی است . هرچه شماره SPF( فاکتور حفاظتی) آن بالاتر باشد میزان محافظت آن نیز بیشتر است . با این تفاسیر اگر فردی دچار آفتاب سوختگی شدچه کمکی می توان نمود ؟؟؟ نوشیدن مقدار زیادی از آب – مالیدن کرمهای آبکی در نواحی آسیب دیده – مصرف آسپرین و استامینوفن برای کاهش درد و سوزش – و قرار نگرفتن در مقابل آفتاب به مدت چند روز به منظور برطرف شدن سرخی و سوزش پوست .اگر علایمی مثل حالت تهوع – لرزش یا سردرد داشتید حتما به پزشک مراجعه کنید . افتاب سوختگی شدید می تواند شامل عفونت های پوستی – زخم همچنین از دست دادن مقدار فراوانی آب از بدنشود و نهایتا به مرگ منجر شود .