Bell 214 ST هلیکوپتری ویژه ایران [HR][/HR] در پی موفقیت چشمگیر هلیکوپتر « بل-۲۱۴ اصفهان »، شرکت بل هلیکوپتر ایالات متحده در طی سالهای پیش از انقلاب اقدام به طراحی یک هلیکوپتر بسیار پیشرفته دوموتوره بر مبنای بدنه هلیکوپتر «اصفهان» و اختصاصاً برای ایران نمود.قرار بود که این هلیکوپتر در مجتمع تولید هلیکوپتر در ایران ، واقع در شاهین شهر اصفهان تولید شود. ولی شرایط طور دیگری رقم خورد.برنامه هلیکوپتری که به سفارش و برای ایران طراحی شد، پس از انقلاب – نظیر بسیاری از پروژه های دیگر- لغو شد و سر انجام ، بجای خدمت در نیروهای مسلح کشورمان ، توسط دشمنان ایران(رژیم بعثی صدام) بکار گرفته شد و تنها نمونه هلیکوپتر «۲۱۴ اس تی» (۲۱۴ ST) موجود در کشورمان، نمونه ای آسیب دیده است که در طی جنگ از نیروهای عراقی به غنیمت گرفته شد. در این گزارش ، به داستان این هلیکوپتر از آغاز تا انجام می پردازیم. ارتباط ایرانی طی نیمه نخست دهه هفتاد میلادی، شرکت بل سه نوع هلیکوپتر جدید را تکمیل ، آزمایش و تولید نمود : هلیکوپتر کاملاً جدید متوسط دو موتوره مدل ۲۲۲ ،مدل ۴۱۲ که نمایانگر نخستین هلیکوپتر تولیدی بل مجهز به ملخ های چهار پره بود و مدل ۲۱۴ اس تی که نشانگر تمایل شرکت بل برای تولید هلیکوپترهای بزرگ بود. همانند بسیاری از هلیکوپترهای تولیدی شرکت بل در ربع سوم قرن بیستم ،هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی حاصل فرایند طولانی توسعه و پالایش بود که با هلیکوپتر ایکس اچ – ۴۰ (XH-40) در سال ۱۹۵۵ (۱۳۳۴) آغاز شد و سپس با تولید سری هلیکوپترهای نظامی UH-1/AH-1 و انواع تجاری آنها یعنی مدلهای ۲۰۴ ، ۲۰۵ و ۲۱۲ ادامه یافت.هرچند هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی تجارب حاصل از ساخت این هلیکوپترها را به همراه داشت، اما با توجه به خصوصیات آن ، بیشتر یک هلیکوپتر جدید به شمار می رفت.در واقع این هلیکوپتر سنگین ترین عضو خانواده هیوئی به شمار می رود که برای شرایط خاص ایران ، یعنی ارتفاع زیاد مناطق کشور از سطح دریا و درجه حرارت زیاد، که در آن ، هردو این عوامل به حداکثر می رسند و تأثیر بسیاری بر عملکرد هلیکوپتر می گذارند،ساخته شد. با این منشأ هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی به بل مدل ۲۰۴ باز می گردد که توسط این شرکت برای برآورده ساختن نیازمندیهای ارتش آمریکا برای یک هلیکوپتر خدماتی جدید در اوایل دهه پنجاه میلادی طراحی شد،با اینحال، داستان هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی در سال ۱۹۷۰ آغاز شد.در این سال شرکت بل یک مدل بهبود یافته از هلیکوپتر UH-1 هیوئی را با سرمایه و با نام مدل ۲۱۴ هیوئی پلاس (Bell-214 Huey Plus) به پرواز درآورد.مدل UH-1، خود به عنوان مهمترین نوع هلیکوپتر ترابری نظامی خانواده ۲۰۵ با موتور قوی تر و دیگر اصلاحات ساخته شد.هلیکوپتر هیوئی پلاس با ابعاد کلی مشابه مدل ۲۰۵ دارای یک موتور توروشفت ۱۹۰۰ اسب بخار لایکومینگ تی ۵۳-۷۰۲ (Lycoming T53-702) و سیستم انتقال نیرو تا سقف ۲۰۰۰ اسب بخار بود.در ضمن قطر پروانه اصلی آن با ۲ فوت (۰٫۶۱ متر) افزایش ، به ۵۰ فوت(۱۵٫۲ متر) رسید و محور ملخ اصلی نیز تقویت شد.وزن ناخالص این هلیکوپتر با ۱۴ سرنشین به علاوه خلبان ها به ۱۱۰۰۰ هزار پوند (۴۹۸۹ کیلوگرم) بود.
پاسخ : Bell 214 ST هلیکوپتری ویژه ایران هر چند هلیکوپتر هیویی پلاس وارد خط تولید نشد،لیکن مبنای هلیکوپتر خدماتی مدل تی -۲۱۴ ، ۱۶ نفره شد که ایران برای خرید آن قرارداد بزرگی را در اواخر سال ۱۹۷۲ امضا کرد.شرایط ویژه آب و هوایی ایران مستلزم مقدورات پروازی بهتری در دمای محیطی بالا و ارتفاع زیاد بود.در نتیجه، شرکت بل نوع آزمایشی این هلیکوپتر را به یک موتور لایکومینگ تی سی ۴ بی-۸ دی (Lycoming TC4-B8-D) و سیستم انتقال نیرو با ظرفیت ۲۰۵۰ اسب بخار ، در اصل، برای هلیکوپتر رزمی مدل ۳۰۹ کینگ کبرا تکمیل شده بود مجهز کرد.وزن ناخالص این هلیکوپتر نیز تا ۱۳۰۰۰ پوند (۵۸۹۶ کیلوگرم) و یا ۱۵۵۰۰ پوند (۶۸۰۳ کیلوگرم) با محموله آویزان خارجی افزایش یافت.سرعت پیمایش آن نیز معادل ۱۵۰ مایل بر ساعت (۲۴۰ کیلومتر بر ساعت) و دارای برد پروازی ۳۰۰ مایل (۴۸۱ کیلومتر) بود. شرکت بل نخستین هلیکوپتر از مجموع ۱۸۷ فروندی هلیکوپتر ۲۱۴ ای (۲۱۴-A) سفارش ایران به نام اصفهان را در مارس ۱۹۷۴ به پرواز در آورد و دو ماه قبل از آن یعنی در ۴ ژانویه (۱۴ دی) اعلام کرد که نوع تجاری این هلیکوپتر جدید به نام مدل ۲۱۴ بی (۲۱۴-B) قرار است تکمیل شود. در اواسط دهه هفتاد ، در حالی که پروژه مدل های ۲۱۴ ای و ۲۱۴ بی در حال انجام بودند، شرکت بل ارتباطات مهمی با ایران برقرار ساخت ، که با فروش هلیکوپترهای ای اچ-۱ جی کبری (AH-1J Cobra) ومدل ۲۱۴ ای آغاز شد اما در نهایت منجر به انتخاب شرکت بل برای مشارکت در برپایی یک مجتمع تولید هلیکوپتر در ایران در نوامبر ۱۹۷۶(آبان ۱۳۵۵) گردید.هدف اولیه که در آن هنگام بیان شد،تولید مشترک ۴۰۰ فروند هلیکوپتر مدل ۲۱۴ ای بود که البته این تعداد جدای از هلیکوپترهایی بود که تا آن هنگام از ایالات متحده خریداری شده بودند. با توجه به اینکه برای جایگزینی هلیکوپترهای مورد نیاز به دلیل سوانح مختلف تعداد ۶ فروند ۲۱۴ ای دیگر نیز سفارش داده شد،مجموع هلیکوپترهای سفارشی به ۱۹۳ فروند مدل ۲۱۴ ای و نیز ۳۹ فروند مدل ۲۱۴ سی که برای عملیات های جستجو و نجات تجهیز شده بود بالغ گردید. در این زمان ، با توجه به الزامات عملیاتی مورد درخواست ایران و تأکید بسیار برای برنامه توسعه هلیکوپترهای ایران توسط شرکت بل و نیز با کمک تأمین مالی از سوی دولت وقت ایران ، این شرکت تگزاسی مبادرت به تغییر سازه مدل ۲۱۴ به یک هلیکوپتر دو موتوره کرد.این اقدام از سویی برای افزایش مقدورات پروازی و عملیاتی آن در دمای بالا و ارتفاع زیاد و از سوی دیگر به دلیل ایمنی بیشتر به دلیل استفاده از دو موتور بود. در ۱۵ فوریه ۱۹۷۷ (۲۷ بهمن ۱۳۵۶) ، شرکت بل یک هلیکوپتر مدل ۲۱۴ ای ، مجهز به دو موتور توربوشفت تی ۷۰۰ (T-700) ساخت شرکت جنرال الکتریک، هریک با توان ۱۶۲۵ اسب بخار را به پرواز درآورد.این موتور در آن هنگام بر روی هلیکوپتر سیکورسکی یو اچ -۶۰ بلک هاوک که به تازگی ساخته شده بود نیز نصب شده بود.شرکت بل با توجه به پرواز موفقیت آمیز نمونه مجهز به این موتور و با پشتیبانی دولت ایران ، قبل از پایان سال ۱۹۷۷ (۱۳۵۶) تصمیم گرفت تا نوع تولیدی این هلیکوپتر را که ۳۰ اینچ (۷۶ سانتیمتر) به طول بدنه افزوده شده و شامل موارد دیگری از بهسازی ها ، از جمله شامل پره های اصلی از جنس مواد کامپوزیت و با قطر ۵۲ فوت (۱۵٫۸۵ متر) بود، را تکمیل کند. __________________
پاسخ : Bell 214 ST هلیکوپتری ویژه ایران تصویر گرافیکی از مقایسه دو نمونه ۲۱۴ ای و ۲۱۴ اس تی این مدل به نام ۲۱۴ اس تی (۲۱۴ ST) مخفف موتور دارای طول بیشتر (Stretched Twin) ، ملقب شد و ایران نیز در این راستا ، طرح های خود برای مجتمع ساخت هلیکوپتر اصفهان را تغییر داده و تصمیم گرفت ۳۵۰ فروند از هلیکوپترهای بزرگتر ۲۱۴ اس تی و فقط ۵۰ فروندهلیکوپتر مدل ۲۱۴ ای را در این کارخانه تولید کند.در حالی که تصمیمات نهایی در مورد طراحی این هلیکوپتر اتخاذ می شد،شرکت بل سه نمونه اولیه آن را در دست ساخت داشت که یکی نوع نظامی برای ایران و دو نمونه دیگر نیز از نوع تجاری بودند.موتور نمونه نظامی تی ۷۰۰ /تی اس و موتور نمونه تجای سی تی ۷-۲بود. با توجه به این سیستم انتقال نیروی موتور این هلیکوپتر توان انتقال نیروی موتور تا ۲۲۵۰ اسب بخار را داشت،لذا این (۲۱۴-ST) قادر بود که در شرایط استاندارد،با یک موتور و ۸۹ درصد وزن ناخالص در ارتفاع ۱۳۵۰۰فوت (۴۱۱۵ متر) ، پرواز درجا انجام دهد و در درجه حرارت ۳۵ درجه سانتیگراد ، با هم با یک موتور و ۸۰ درصد وزن ناخالص پرواز درجا کند.این موارد ، از الزامات ویژه اقلیمی و عملیاتی ایران بودند. وزن ناخالص پیش بینی شده برای هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی در سال ۱۹۸۷ (۱۳۵۷) ۱۶۵۰۰پوند (۷۴۸۴ کیلوگرم) بودکه با این وزن، سقف پرواز با فقط یک موتور معادل ۸۰۰۰ فوت (۲۴۳۸ متر) در شرایط استاندارد بود.مدل نظامی هلیکوپتر۲۱۴ اس تی دارای دو خلبان و قادر به حمل تا ۱۷ سرباز بود.برد آن نیز در حدود ۳۳۰ ناتیکال مایل (۶۱۱ کیلومتر) با حمل سوخت اضافی تخمین زده می شد. پیش از آنکه نمونه های اولیه هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی در تابستان ۱۹۷۹ آماده پرواز شوند در ایران انقلاب شد و طرح تولید مشترک این هلیکوپتر ناگهان متوقف شد.این مسأله ، به نحوی آشکار ضربه سختی به شرکت بل وارد کرد؛ چرا که این امر به این معنا بود که سهم ایران از هزینه شروع ساخت این هلیکوپتر (که طبق گزارشها ۵۰ درصد بود) فقط تا حدی پوشش داده شده و همچنین تولید در مقیاس بزرگ پیش بینی شده در زمینه قطعات و اجزای این هلیکوپتر برای خط مونتاژ اصفهان دیگر صورت نمی گرفت.این در حالی بود که طبق قرارداد میان ایران و شرکت بل هلیکوپتر، از آنجایی که این هلیکوپتر در آغاز با توجه به شرایط ویژه ایران طراحی و ساخته شد ، ساخت ۸۵ درصد از قطعات این هلیکوپتر در داخل کشورمان انجام می شد و بازاریابی و فروش آن در منطقه خاورمیانه نیز بر عهده ایران بود. با این همه تا سال ۱۹۷۹ شرکت بل توانست تا بازار قابل استفاده ای برای این هلیکوپتر ترابری متوسط در خارج از ایران شناسایی نماید و لذا تصمیم گرفته شد تا اجازه ادامه توسعه آن صادر شود.هدف آن بود که امکان فروش این هلیکوپتر تا اوایل سال ۱۹۸۲ فراهم شود.علیرغم اهمیت ارتباط ایرانی در شروع پروژه ساخت هیکوپتر ۲۱۴ اس تی ، از آن پس این هلیکوپتر صرفاً یک پروژه انحصاری بل از پایان سال ۱۹۸۷ بود. هرچند نام این هلیکوپتر بدون تغییر باقی ماند ولی در این زمان این هلیکوپتر ، ۲۱۴اس تی (مخفف سوپر ترانسپورت- Super Transport) نامیده می شد.با اینحال ، بنا به اظهار برخی از کارشناسان دست اندرکار برنامه، برطبق قرارداد مابین ایران و شرکت بل هلیکوپتر، این شرکت به ازای فروش هر فروند ۲۱۴ اس تی ، می باید درصدی به حساب – بعداً مسدود شده – ایران در ایالات متحده واریز می کرد. __________________
پاسخ : Bell 214 ST هلیکوپتری ویژه ایران ویژگیهای ۲۱۴ اس تی بل نخستین نمونه از سه مدل اولیه ۲۱۴ اس تی را در ۲۱ ژوئیه ۱۹۷۸ (۳۰ تیر ۱۳۵۷) به پرواز در آورد و آن را برای توسعه مهندسی اختصاص داد.دو مدل اولیه دیگر قبل از پایان سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۸) پرواز کرده و برای اخذ مجوز پروازی اداره هوانوردی فدرال (FAA)آمریکا به کار گرفته شدند.این سه مدل اولیه در مجموع ، بیش از ۲۰۰۰ ساعت پرواز کردند.در نوامبر ۱۹۷۹ (آبان ۱۳۵۸)، شرکت بل اعلام کرد مبادرت به تولید دسته اولیه ۱۰۰ فروندی از هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی نموده است.تا هنگام اخذ مجوز(برای پرواز روزانه و شبانه در عملیات با امکان دید کم) در فوریه ۱۹۸۲(بهمن ۱۳۶۰)، حدود ۳۵ سفارش غیر قطعی اخذ شده و شرکت بل درگیر تبدیل این سفارش ها به خرید قطعی بود.انتظار می رفت در آن سال ۱۶ فروند تحویل گردد. خریداران شامل پترولیوم هلیکوپترز(۲ فروند)،کمپانی آرامکو در عربستان سعودی ،پترول ایر در یونان ، بریتیش کالدونین هلیکوپترز(۳ فروند) و نیروی هوایی ونزوئلا بودند. از هنگامی که نمونه اولیه ۲۱۴ اس تی به پرواز در آمد، چند تغییر مهم در آن ایجاد شد که تا حدی نتیجه بیان نقطه نظرات کاربران هلیکوپتر بود.از جمله موارد قابل ذکر افزایش وزن ناخالص آن به ۱۷۵۰۰ پاوند(۷۹۳۸ کیلوگرم) و پهنای داخل کابین تا حدود ۱۲ اینچ (۳۰٫۵ سانتیمتر) با انحنای خارجی درهای کابین و نیز کاهش چند اینچی نیمکتهای کابین ها برای ورود آسانتر به داخل کابین بود.به علاوه گزینه های دیگر نیز افزوده شدند که شامل یک رادار هواشناسی،یک بالابر خارجی برای عملیات، سیستم سوخت گیری مجدد تحت فشار، تجهیزات شناوری بر سطح آب و یک رادار ارتفاع سنج و یک مجموعه ارابه فرود ثابت سه چرخی به جای اسکی ها بودند و از سال ۱۹۸۳ در دسترس قرار می گرفتند.ارابه فرود با چرخ ، برای آن دسته از کاربران بود که از فرودگاههایی استفاده می کردند که در آنها توانایی حرکت بر روی زمین ضروری بود. بدنه ۲۱۴ اس تی ، تا آنجا که به ساختار اصلی آن مربوط است، در واقع ادامه طرح بکار گرفته شده در هلیکوپتر هیویی بود و مانند مدل ۲۰۵ دارای اسکلت متعارف تمام فلزی با همان سطح مقطع بود.به طول بدنه این هلیکوپتر درقیاس با مدل ۲۰۵ و یو اچ-۱ ، از جلو و عقب مقر پروانه اصلی حدود ۸ فوت (۲٫۴ متر) افزوده شده و همچنان که قبلاً نیز ذکر شد دارای درهای منحنی برای افزایش موثر پهنای کابین بود.شرکت بل ادعا می کرد که با اتخاذ تدابیر طراحی در ناحیه دماغه و اطراف محفظه موتورها ، این هلیکوپتر دارای کمترین میزان پسا در بین هلیکوپترهای قابل مقایسه با آن از لحاظ اندازه بود.بدنه ۲۱۴ اس تی دارای یک میله حفاظتی در راستای فلسفه طراحی آن در زمینه ایمنی بود.از جمله تدابیر ایمنی در وهله اول وجود سیستم های دوگانه به منظور افزایش بقا در شرایط رزمی و غیر رزمی (توانایی ادامه پرواز پس از آسیب و یا خرابی سیستم های اصلی و بویژه موتور) بود و در وحله دوم ، ایجاد قابلیت بقای خدمه پس از وقوع سانحه و سرانجام ، جلوگیری از وقوع آتش سوزی پس از سقوط بود.پره های ملخ اصلی با طول وتر ۳۳ اینچ (۸۳٫۸ سانتیمتر) دارای ساختار تمام کامپوزیت بود که شرکت بل برای ساخت آن ، تسهیلات پیشرفته و خودکاری در فورت ورث تگزاس ایجاد کرد. پره عقبی هلیکوپتر نیز دارای وتر ۱۴ اینچی (۳۵٫۶ سانتیمتر) بود و عمدتاً ساختاری فلزی داشت که رویه ای از فولاد ضد زنگ آن را پوشش می داد . هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی دارای سکان عمودی یک تکه شبیه به دیگر مدل های این خانواده بود.این هلیکوپتر ، در ضمن برای نخستین بار در میان تولیدات شرکت بل ، به سیستم کنترل پرواز با سیم (Fly By Wire) مجهز بود. همچنین بل سیستم کامپیوتری داده های پروازی جدید را برای هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی تکمیل کرد که هدف از آن کاهش بار کاری خلبان و افزایش توانایی سرنشینان برای بهره مندی از مقدورات بهینه از هلیکوپتر در خلال پرواز بود.
پاسخ : Bell 214 ST هلیکوپتری ویژه ایران موتورها : موتورهای جنرال الکتریک سی تی ۷-۲ ای (CT7-2A) برای هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی نوع تجاری و موتور تی ۷۰۰ تی اس (T-700 TS) برای هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی نوع نظامی در نظر گرفته شد که تأییدیه سازمان هوانوردی فدرال برای مدل تجاری در مه ۱۹۸۱ (اردیبهشت ۱۳۶۰) اخذ شده و دارای حداکثر توان ۱۶۲۵ اسب بخار در موقع برخاستن بود.این میزان می توانست در حالت تک موتوره به مدت ۳۰ دقیقه تداوم یابد.ولی میزان توان مدام و مجاز این موتور ۱۲۵۸ اسب بخار بود. در ضمن این موتور ها هر یک دارای سیستم انتقال نیرو و سیستم های دوگانه هیدرولیکی و الکتریکی بودند.سیستم سوخت این هلیکوپتر نیز منعکس کننده فلسفه طراحی آن بوده و از دو سیستم جداگانه و مستقل با هفت مخزن سوخت جداگانه ولی مرتبط به هم تشکیل می شد. مجموع ظرفیت سوخت ۲۱۴ اس تی ۴۳۵ گالن (معادل ۱۶۴۷ لیتر) با وزن تقریبی ۳۰۰۰ پوند (۱۳۶۰ کیلوگرم) بود. ترکیب داخل کابین داخل هلیکوپتر سوپرترانسپورت را می شد تا به صورت مسافربری تجملی و یا خدماتی در آورد.حجم کلی کابین آن ۳۱۶ فوت مکعب (۸٫۹۵ متر مکعب)بود و شکل بندی خدماتی آن در صورتی که هلیکوپتر حامل بار بود مناسب تر می نمود.زیرا سبک تر و در مقابل آسیب پذیری ، مصون تر بود.در پشت سر خلبانان که هریک دارای صندلی هائی بودند که ضربات تا ۱۴ جی (۱۳۷٫۲ متر بر مجذور بر ثانیه) نیرو را تحمل می کرند، سه ردیف صندلی قرار داشت که در مجموع شامل ۱۴ یا ۱۵ صندلی بود.در پشت این سه ردیف صندلی، صندلی های کمکی در هریک از طرفین محفظه انتقال نیرو قرار داشت تا یک یا دو مسافر را در خود جای دهد. بدین ترتیب مجموعه سرنشینان به ۱۸ نفر می رسید.در پیکر بندی ۱۶ مسافری،این امکان وجود داشت تا صندلی های جاذب ضربه سقوط برای همه مسافران نصب شود.ولی در پیکربندی ۱۸ مسافری ، همه صندلی ها معمولی بودند و می شد آن ها را توسط دو نفر در مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه تا کرده و در مقابل محفظه انتقال نیرو انبار کرد. یکی از جالب توجه ترین انواع ۲۱۴ اس تی ، مدل دارای ارابه فرود چرخدار بود.شرکت بل به این گمان بود که نیمی از مشتریان در نهایت این نوع را سفارش خواهند داد.همه هلیکوپترهای ۲۱۴ اس تی دارای لوازمی بودند که تعویض اسکی های فرود را ارابه های چرخدار در زیر بدنه و دماغه را میسر می ساخت.نوع چرخدار ۲۱۴ اس تی موجب توسعه کاربرد آن می شد، هرچند بیشتر بازار بالقوه آن برای مأموریت های خدماتی برای سکوهای نفتی که فاصله زیادی از ساحل داشتند در نظر گرفته شده بود که برای آنها اسکی فرود ترجیح داده می شد. با توجه به مأموریت های طولانی بر فراز آب ، شرکت بل مخازنی برای جای دادن قایق های نجات برای ۱۰ تا ۱۲ نفر در بالای سقف در داخل محفظه جلوی موتور در نظر گرفت.که بکارانداختن آنها توسط خلبان یا کمک خلبان صورت می گرفت. هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی دارای مداومت پرواز تا ۲ ساعت و ۳۲ دقیقه با دو خلبان و ۱۶ مسافر با پرواز در ارتفاع ۴۰۰۰ فوتی (۱۲۲۰ متری) با ۴۵ دقیقه سوخت ذخیره بود. می توان گفت که هلیکوپتر بل ۲۱۴ اس تی شرکت بل در واقع آخرین و بزرگترین نمونه طرح اولیه ایکس اچ -۴۰ بود که در سال ۱۹۵۵ ساخته شد.اندازه آن بایستی آن را برای شمار قابل توجهی از کاربران جالب توجه جلوه دهد.هرچند شرکت بل تا حدی دیرهنگام وارد این بخش از بازار هلیکوپتر شد، لیکن سیستم های پیشرفته ای که در این هلیکوپتر نصب شد قابلیت آن را داشت تا این هلیکوپتر را طی دهه ۸۰ میلادی برای شرکت های خدمات هلیکوپتری و نیز کشورهای مختلف به عنوان گزینه ای جذاب و قابل توجه مطرح نماید. خریداران همانطور که اشاره شد، شرکت بل علیرغم لغو سفارش عظیم هلیکوپترهای ۲۱۴ اس تی ازسوی ایران ، با سرمایه خود ، به توسعه این هلیکوپتر ادامه داد و طی سالهای ۱۹۷۹ تا ۱۹۹۰ میلادی (۱۳۵۸ تا ۱۳۶۹)، ۱۰۰ فروند از آن را تولید کرد . تحویل این هلیکوپتر از سال ۱۹۸۲ آغاز شد . نکته تلخ در این داستان ، آن است که تعداد ۴۸ فروند از انواع نظامی این هلیکوپتر ترابری متوسط به عراق تحویل داده شد که آن هم در جنگ بر علیه کشورمان بکار گرفت.مهم ترین مورد ثبت شده در کشورمان از استفاده عراق از ۲۱۴ اس تی در طی جنگ ، در عملیات والفجر-۲ در بهار سال ۱۳۶۲ در منطقه عمومی حاج عمران بود که در آن عملیات عراقی ها با استفاده از این هلیکوپتر و پیاده کردن نیروها در بلندی های مسلط به نیروهای ایرانی موفق به عقب راندن نیروهای کشورمان از مرحله اول عملیات شدند.بعدها در طی عملیاتی دیگر، یک فروند ۲۱۴ اس تی آسب دیده عراقی توسط رزمندگان کشورمان به غنیمت گرفته شد. دیگر کشورهای که نوع نظامی هلیکوپتر ۲۱۴ اس تی را به خدمت گرفتند شامل برونئی (۱ فروند) ، پرو (۱۱ فروند) ، تایلند (۹ فروند) و ونزوئلا (۴ فروند) بوند.در حال حاضر ، در حدود ۳۹ فروند از این هلیکوپتر ها هنوز در خدمت عملیاتی هستند.برخی از آنها در خدمت شرکتهای نفتی هستند که برد زیاد و نیز دو موتوه بودن این هلیکوپتر ها ، آن را همچنان در خدمت باقی نگاه داشته است. منبع مطلب : دوماهنامه هواپیما شماره ۵ __________________
