سحر نبود . نور از شیشه ی پنجره پشت پلکهای هستی افتاد و به قلبش راه یافت . و ستاره ای در دلش چشمک زد . پاشد در تختخوابش نشست . زمین و زمان روشن بود . یک آن مثل همه ی خوش باورها باور کرد که روز از دل ظلمات مثل آب حیات از درون تاریکی زاییده شد ،اما نور تنها یک لحظه پایید : صبح اول از دروغ خود سیاهروی شده بود . هستی گلوله های پنبه ی به موم آغشته را از گوشهایش درآورد و خرناسه ی مادربزرگ که در تخت مقابل خوابیده بود ،با تاریکی بهم آمیخت . ــ تاریکی و صدا ــ دراز کشید و چشمهایش را بست . خواب می دید : در سرزمین ناشناسی است . از گرما عرق کرده ،پیراهنش به تنش چسبیده ،از تشنگی له له می زند . درختهای ناشناخته ای را می بیند که برگهایشان سوخته ،شاخه های شکسته ...سایه ندارند .چند تا زن ،با چادر عبایی ،دستهایشان را حمایل دیگهایی که بر سر دارند کرده می آیند . چانه و گردن زنها خالکوبی شده ــ نقش کژدم ،مار ــ نه ،این یکی نقش ستاره است ، و آن دیگری نقش هلال ماهی چانه اش را در بر گرفته . چشمهای هستی درست نمی بیند تا همه ی نقشها را درست بشناسد . از یک زن که نقش عقرب زیر گلویش است و دم عقرب به چانه اش رسیده می پرسد : این درختها ... زن گذرا جواب می دهد : درخت کُنار . هستی می اندیشد که مقصودش سدر است . سدره طوبی که حافظ گفته منتش را نباید کشید . هستی منت یک درخت سوخته را می کشد و زیرش می نشیند . سایه ای در کار نیست اما می توان به درخت تکیه داد . زیر درخت پر است از گنجشکهای مرده ،بال شکسته ... انگار خون هم ریخته . پوکه ی فشنگ که فراوان است . چند تا گربه و سگ می آیند و کاری به کار هم ندارند . یا دست ندارند یا پا . چشمهای همه شان کور است . انگار خمپاره ای افتاده همه شان را لت و پار کرده . گربه ها میو میو می کنند . سگها زوزه می کشند .شاید گرسنه اند .اما آنهمه گنجشک مرده را زیر درختها نمی بینند ؟ بوی لاشه ها ... شاید هم به زبان بی زبانی می گویند کسی نیست به داد ما برسد ؟ هستی از دیوار خرابه ای ،از روی آجرها و پوکه های فشنگ رد می شود و به چمن سوخته ای می رسد . چمن را از اینجا می شناسد که تابلویی کنارش است . روی تابلو نوشته : « خواهشمند است روی چمن راه نروید . » چقدر خاک روی چمن ریخته ــ چقدر گودال دارد ــ و یک استوانه ی فلزی به اندازه ی آبگرمکن خانه شان ... یک ساختمان فروریخته از دور پیداست . چند تا در بسته پیداست . هستی خود را می بیند که روی زمین دست می مالد . اما کلیدی پیدا نمی کند . هستی دو تا اسکلت می بیند که شلنگ انداز می آیند ،می آیند ،و جلو هستی می ایستند . همدیگر را بغل می کنند و می بوسند . و حالا هستی کنار چاه آبی ایستاده . نه چرخ چاه و نه رسن . صدایی می گوید : آنها که ریسمان دستشان بود ،آنها که کلید داشتند همه شان گم و گور شدند . مادربزرگ می گفت : در دهلیز انتظار ،چشم به راه قطار مرگ ایستاده ام . و حالا دم و بازدمش که هردو قفس سینه اش را می شکافتند و می خراشیدند ،به صدای قطاری می مانند که هنوز از راه نرسیده به راه می افتد . هستی بیدار شد . هنوز طلیعه ی صبح صادق ندمیده بود . مادر بزرگ به آرامی یک گربه از تختخواب در آمد . کتری آب را از کنار منقل کرسی که ته اتاق گذارده بودند برمی داشت و برای طهارت و وضو بیرون می رفت . به همان آرامی برمی گشت و بسته ی جانمازش را از گنجه در می آورد . بسته ای که پرو پیمان بود و عزیزترین داراییهای مادربزرگ را در برداشت . قالیچه ای با نقش محرابی ــدرون طاق محراب که بر دو ستون استوار بود .جای پهن کردن جانماز بود مادر و جد و آباد مادر بزرگ هم احتمالاً بر روی همان گله جا و در همین خانه، جانمازها یشان را پهن کرده بودند و بر همان نقطه پیشانی بر سجده سوده بودند.قرآن هم همان قرآنی بود که همهٔ اسیران خاک مادربزرگ،کلام خدا را از آن به گوش جان نیوشیده بودند. قرآن خطی که تذهیب شده بود و نقش یک سرو در کنار سرسوره ها این آرامش و بشارت را به آدمی میداد که خداوند مهربان و بخشاینده است. روزگاری مادربزرگ کلام خدا را تمام و کمال از بر بود.اما حالا کو آن حافظهٔ قدیم؟هستی برایش یک ذره بین خریده بود.قرآن را میبوسید و بالای جا نمازش میگذشت. آلبوم عکسهای پسرش و نامه های رنگ و رو رفتهٔ او هم در همان جانماز بود.انگشتر عقیق پسرش هم بود که خود مادربزرگ از انگشت خونینش در آورده بود.مادربزرگ به نماز می ایستاد و بسته به درجهٔ مقاومت یا آشفتگیش در آن روزی که در پیش داشت تنها به یک نماز صبح اکتفا میکرد یا به تعداد نمازها می افزود.بارها هستی شمرده بود چهار یا پنج،حتی تا ده بار از نو قامت بسته بود و نمازش را سلام داده بود تا آفتاب بر صورتی که زمانه جا پاهای خود را با خطها نقطه ها و شیارها و برآمدگیها و فررفتگی ها بر آن نگاشته بود بتابد. مادربزرگ فقط یک نماز صبح خواند و نمازش را سلام داد پرسید: "هستی جان بیداری؟" و گفتهٔ همیشگیش را تکرار کرد که مقتدرتر از خورشید باش و زودتر از او طلوع کن.اما امروز حرف تازه ای هم زد،گفت:وانگهی برای خوابیدن وقت بسیار است.صدها هزار سال زیر خاک میخوابیم...هستی بقیه کلام مادربزرگ را که از قیام قیامت و سورهٔ اسرافیل میگفت نشنیده گرفت و اندیشید که اگر اقبال یارمان باشد چون سبزه بر کنار جویی میرویم،اما من یکی که گل کوزه گران شدن هم از سرم زیاد است.ای خیام. کاش میتوانست تا ظهر بخوابد.کاش میتوانست همانطور دراز بکشد و بخونسردی "ترومن کاپوته" را بخواند. آن جمعه مادربزرگ مشغولیت و دیدار کننده داشت.اختر ایران میآمد و بساط کرسی را بر میچیدند.هرچند هنوز زود بود اما هستی از اولین حقوقی که از اداره گرفته بود یک بخاری دستی علاالدین خریده بود.چراغ جادو. هستی خمیازه ای کشید، و پا شد پنجره را باز کرد.هوا ولرم بود.آفتاب خودی نشان میداد و سرشاخه های خشک درختهای حیاط را به بازی گرفته بود و میبوسیدشان و مژده میداد که بهار در راه است.اما آدم حتی به مژدهٔ خورشید هم نمیتوانست اعتماد بکند.بهار هم گاه در راه گیر میکرد.هستی یادش بود که یک روز سوم فروردین در تهران برف باریده بود.سوم فروردین بود یا چهارم؟ زنگ را که زدند هستی منهای انجام دستورهای مادرش آماده بود.مادرش گفت بود لباس عیدش را تن کند.عصر دیروز به ماروسا، خیاط روس مادرش سر زده بود و کت و دامن عنابیش حاضر نبود.گفته بود سلمانی برود و طوری بخوابد که آرایش موهایش به هم نخورد.سفارش کرده بود که پیشانیش را بچسباند به بالش.هستی سلمانی رفته بود اما مثل بچهٔ آدم خوابیده بود و چین و شکن زلفش را آشفته کرده بود. گفت بود لاک عنابی بزند و ماتیک عنابی بمالد و با دستمال چربی ماتیک را بگیرد.دو سه دفعه این کار را بکند. نسخهٔ مجرب رمز آرایش نامریی.هیچ کدام را نزده بود و نمالیده بود. هستی در را باز کرد رانندهٔ شوهر مادرش کنار در عقب ماشین ایستاده بود.سلام کرد، و تکمهٔ کتش را به سختی بست، شکمش به تکمه فشار میآورد و نزدیک بود تکمه را بپراند.هستی گفت:یک دقیقه صبر کنید.تو رفت. مادربزرگ روی کرسی نشسته بود و از پنجرهٔ باز به حیاط نگاه میکرد.هستی از پشت بغلش کرد و روی موهای سفیدش را بوسید. به خیابان پهلوی که رسیدند در کاخ مرمر باز بود.باغبانها به درختها ور میرفتند.خاک سرند میکردند و نشا در دل حاشیهٔ باغچهٔ ها مینشاندند.می آراستند و میپیراستند و میکاشتند.آقای گنجور، شوهر مادرش هر وقت آدرس خانه اش را میداد و غرضش سردواندن مزاحم بود میگفت: خیابان پهلوی،جنب خانهٔ شاه .اما نه کاخ مرمر دیگر خانهٔ شاه بود و نه خانهٔ آقای گنجور جنب آن. در باغ مامان عشی باز بود.کارگرها داشتند استخر را رنگ آبی میزدند.ماشین دم ایوان سرسرا ایستاد.به پیش بینی هستی واقعا دیگر تکمهٔ کت راننده تاب شکمش را نیاورد،با این حال با کت باز از پشت فرمان بیرون پرید. سرسرا گرم و تمیز بود.هستی مادرش را دید که با روب دوشامبر پشمی آبی سیر کنار در بستهٔ اتاق نشیمن ایستاده است، گوشش را به در اتاق چسبانده... هستی را که دید نگهبانیش را ترک کرد و به سمت او آمد.بوسیدش،سرا پایش را دید زد و گفت: اوا ، خاک عالم. مگر نگفتم لباس عیدت را بپوش؟ هستی توضیح داد که حاضر نبوده و مادر خط و نشان کشید که:حالا کار ماروسای خرسانه به اینجا رسیده که لباس بچهٔ مرا به موقع آماده نمیکند؟ لبهٔ پالتوی هستی را عقب زد و گفت:شکر خدا که دامن سیاه پوشیده ای. پالتو و دامنت را در آر بدهم پسیتا اطو بکند. هستی تکمه های پالتواش را باز کرد و پرسید:مگر میخواهی ببریم پسند؟ و پالتو ش را که در میآورد اضافه کرد:می دانی که از عرضه کردن خودم بیزارم.هستی با روب دوشامبر ٔگل بهی مادرش بر تن ، روی نیم تخت سرسرا نشسته بود.پالتو و دامنش کنارش بود،چایش را بهم زد و عطر چای دارجلینگ،انگار که بر جانش دست نوازش کشید.مادرش روی مبل مقابلش نشست بود و فکری بود.هستی گفت: خوب؟مادر گفت کشور دلال از صبح زود آماده پیش احمد،می دانی که احمد پول نزول میدهد.تومانی شش شاهی و کشور را هم که میشناسی ودیعهٔ جواهر میگذارد. مامان عشی پا شد و برگشت سر پست نگهبانیش و گوش به در بسته چسباند و آهسته گفت خدا کند به دل احمد برات شود،و بابت نفعش یک تکه جواهر برای من بردارد. حتی به زمرّد هم قانعم. سر جایش که نشست، لبخندی زد و گفت:دیشب نمیدانی چه آتشی سوزاندم.در مهمانی دکتر بهاری بابا کرم رقصیدم و تمام زنهای امریکایی را سوسک کردم.دکتر بهاری گفت:دست و پا مریزاد. هستی خندید و گفت: ــ حالا ناز شست میخواهی. مامان عشی گفت: ــ پس چی؟ هستی گفت: ــ حالا نمیشود تخفیف بدهی و مثلا به فیروزه قانع باشی؟ ماما عشی گفت: ــ نه زمرّد. فکر کردی و گفت: ــ هستی، آن سید کر و لال یادت است که دو ماه پیش آمد اینجا و دو هفته ماند؟برای دوستان امریکایی ما علم اشاره فال گرفت و احمد برایشان تفسیر کرد؟به من هم به اشاره فهماند که به زودی جواهری چیزی گیرت میآید،اما احمد زیرش زد و گفت همچین اشارهای نکرده... هستی گفت: ــ سید کر و لال چاخان است،نه کر است نه لال... در اتاق نشیمن باز شد و کشور و آقای گنجور در آمدند،هستی پا شد و سلام و حال و احوال کرد.آقای گنجور موهای جو گندمیش را با دست مرتب کرد و شلوار پا جامه اش را بالا کشید.کنار مامان عشی نشست و سیگاری آتش زد و داد زد: ننه آقا چایی بیاور. تازه دم باشد.تکمهٔ زنگ احضار ابواب جمعی روی میز بود مامان عشی انگشت روی تکمهٔ زنگ گذشت.
