دعا و زیارت، یکی از ذخایر گران بهای مسلمانان، به ویژه شیعیان بوده و از معارف عمیق و با ارزشی برخوردار است; به طوری که از دعا به قرن صاعد تعبیر شده است. دعاها و زیارت های مأثور، دارای مطالب گوناگون و متنوّع در زمینه های اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی است; به خصوص دعاهایی که در بعضی از مقاطع تاریخی، از برخی ائمه اطهار(علیهم السلام)نقل شده و در وضعیت اجتماعی و سیاسی ویژه ای صادر گردیده، دارای مضامین عمیق و با محتوایی است. دعاهای امام سجاد، زین العابدین(علیه السلام) ، از جمله این دعاها است. دعاهای ویژه ماه مبارک رمضان در میان ادعیه ما از امتیاز خاصی برخوردارند. از آنجا که ماه رمضان، ماه رحمت، برکت و مغفرت است، درهای رحمت الهی در این ماه به روی بندگان باز بوده و بهترین فرصت برای استفاده از برکات معنوی است و به مردم سفارش شده که بیشترین استفاده را از این ماه کرده و لحظه های با ارزش ن را از دست ندهند. درخواست هایی که در این دعاها به درگاه الهی عرضه شده، با ارزش ترین و ضروری ترین نیازها و خواسته های مردم است که از زبان بهترین بندگان خدا و برترین انسان ها صادر گردیده است. از راه های شناخت مهم ترین مسائل انسان، که با سرنوشت و سعادت او پیوند دارد، مراجعه به ادعیه است. حج در ماه رمضان دقت در دعاهایی که در ماه رمضان وارد شده، این واقعیت را نشان می دهد که حج و زیارت خانه خدا، از خواسته های مهم پیشوایان معصوم ما بوده که از رهگذر دعا از خود به یادگار گذاشته اند. فَعَنِ الصّادِقِ علیه السلام : اَنَّهُ مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فی شَهْرِ رَمَضانَ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ اِلی قابِلٍ اِلاّ اَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ ؛ امام صادق علیه السلام فرمود: هر که در ماه رمضان مرزیده نشود ، تا سال ینده مرزیده نشود مگر اینکه در عرفات حاضر شود دعای هر شب ماه رمضان ابن ابی عمیر از یکی از خاندان رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نقل کرده، کسی که این دعا را در شب اول ماه رمضان بخواند، گناهان چهل ساله اش آمرزیده می شود. در این دعا تنها سه درخواست مطرح است: درود بر محمد و آل محمد، حج خانه خدا در هر سال و بخشش گناهان. متن دعا چنین است: اَللّهُمَّ رَبَّ شَهْرِ رَمَضانَ خدایا ای پروردگار ماه رمضان الَّذی اَنْزَلْتَ فیهِ الْقُرْنَ که در ن قرن را فرستادی وَافْتَرَضْتَ علی عِبادِکَ فیهِ الصِّیامَ وبر بندگان روزه را در این ماه واجب کردی صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ لِ مُحَمَّدٍ درود فرست بر محمد و ل محمد وَارْزُقْنی حَجَّ بَیْتِکَ الْحَرامِ و روزیم گردان حج خانه محترم خود کعبه را فی عامی هذا وَ فی کُلِّ عامٍ در این سال و در هر سال وَاغْفِرْ لی تِلْکَ الذُّنُوبَ الْعِظامَ و بیامرز برایم این گناهان بزرگ را فَاِنَّهُ لا یَغْفِرُها غَیْرُکَ که به راستی نیامرزد ن ها را جز تو یا رَحْمنُ یا عَلاّمُ ای بخشاینده و ای بسیار دانا شرط هایی برای بهره برداری از ماه رمضان فَعَنِ الصّادِقِ علیه السلام: اَنَّهُ مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فی شَهْرِ رَمَضانَ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ اِلی قابِلٍ اِلاّ اَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ ؛ امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس در ماه رمضان آمرزیده نشود ، تا سال ینده مرزیده نشود مگر اینکه در عرفات حاضر شود . و روایت شده از جابر بن یزید از حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) که حضرت رسول (صَلَّی اللَّهِ عَلِیهِ وَ آله) به جابر بن عبدالله فرمود : ای جابر این ماه رمضان است ، هر که روزه بدارد روز ن را و بایستد به عبادت پاره ای از شبش را و باز دارد از حرام شکم و فَرْج خود را و نگاه دارد زبان خود را ، بیرون رود از گناهان خود مثل بیرون رفتن او از ماه. جابر گفت یا رسول اللّه چه نیکو است این حدیث که فرمودی، فرمود: ای جابر چقدر سخت است این شرط هایی که نمودم و بالجمله اعمال این ماه شریف .
