با آنانکه مشکل شخصیتی دارند رابطه برقرار کنیم؟

داره حالم ازش به هم می خوره... اصلا انگار نه انگار که آدمای دیگه اهمیتی دارن؛ دقیقا شیفته خودشه و بس، وای نمی دونی چه جور آدمیه!

حال می کنه که ۲ماه تنها بزنه بره توی یه ویلا، تک و تنها بمونه بدون اینکه حتی یه آدم هم ببینه. موندم که چه جور می تونه با این همه تنهایی حال کنه، میزشو که می چینه، یه طرف فقط باید کاغذاش باشن، یه طرف فقط قلما.

اگه این جور نباشه انگار دارن دارش می زنن. حالا اینکه یه مثاله؛ کل زندگیش مثل همون میزه؛ همه چی همیشه باید در نهایت نظم باشه.، دارم ذله می شم. این مرد با هر چی که خلاف باشه حال می کنه. اگه فردا اعلام کنن که کمک کردن به گداها خلاف قانونه، می ره از یه جای دیگه با خلاف پول جور می کنه و به هر چی گدا تو شهره پول می ده... و...

شما هم با این جور آدم ها سر و کار داشته اید؟ دلتان می خواهد بدانید چطور بهتر می شود با این آدم ها سر و کله زد؛ آدم هایی که مشکلشان مال یک روز و یک هفته و یک ماه نیست؛ آدم هایی که همیشه مریضند؛ آدم هایی که اختلال شخصیت دارند؟

اینکه تا به حال در صفحه موفقیت از موضوع مهمی مثل رابطه برقرار کردن با افرادی که مشکلات شخصیتی دارند طفره رفته ایم، یک دلیل بیشتر ندارد؛ روان شناس ها یک ضرب المثل اعتراف گونه و تلخ بین خودشان دارند با این مضمون که اختلال شخصیت باتلاق روان شناسی است؛ یعنی علمی که حالا پایش را از گلیم خودش دراز تر کرده و دارد روی چاقی و زخم معده و دیابت و حتی سرطان کار می کند، وقتی با بیمار اختلال شخصیت مواجه می شود، مثل آدمی که توی باتلاق مانده باشد، گیر می کند، هی زور می زند و طرف درمان نمی شود.

سخت ترین کاری که ممکن است یک روان شناس در طول دوره درمانش با آن مواجه شود، درمان یک اختلال شخصیت عمیق است؛ چرا؟

● اختلال شخصیت یعنی چه؟

وقتی یک آدم در طول دوران زندگی اش تا شکل گیری نسبی شخصیت یعنی سن قراردادی ۱۸سالگی طوری بزرگ شود که راه های ارتباط برقرار کردنش با دیگران یا راه های حل مشکلات اش ناجور باشد و با چیزی که همه پذیرفته اند متفاوت باشد، می گوییم طرف اختلال شخصیت دارد.

این آدم ها روش های ناسازگارانه شان را در همه رفتارهایشان بروز می دهند؛ مثلا یک نفر که تا قبل از ۱۸سالگی همه مشکلات اش را با خلاف و بزهکاری حل کرده و حتی وقتی که راه های مشروع تری وجود داشته اند، از راه های خلاف استفاده کرده است، مبتلا به اختلال شخصیت ضداجتماعی است.

مشکل عمده آدم هایی که اختلال شخصیتی دارند این است که اصلا قبول ندارند بیمار هستند و برای همین، روان شناس ها چندان کاری نمی توانند برایشان انجام دهند. مثلا اگر یک فرد افسرده به راحتی حاضر می شود برای تغییر دادن زندگی اش با یک روان درمانگر یا روانپزشک مشورت کند، کسی که اختلال شخصیت و بدگمانی دارد، عمرا حاضر شود به خاطر بدگمانی اش پایش را توی یک مکان درمانی بگذارد، چرا؟

همان طور که از اسم این بیماری معلوم است، اختلال آن قدر عمیق است که کل شخصیت یک بیمار را دربر می گیرد. اگر یک افسرده فقط خلقش ناجور است، اگر یک بیمار وسواسی فقط فکرهای اضطراب آوری دارد، یک مبتلا به اختلال شخصیت همه رفتارهایش در همه موقعیت ها به هم ریخته است.

حالا شما چطور می توانید به یک نفر بگویید کل شخصیت ات را بگذار کنار به این خاطر که بیماری؟ شما خودتان را جای آنها بگذارید؛ قبول می کنید که شخصیتی را که با چه جان کندنی در طول ۱۸سال زندگی به دست آورده اید، بگذارید کنار؟ این قضیه یک مشکل عمده دیگر را هم پیش آورده است؛ این آدم ها دارند دور و بر ما می پلکند، بدون اینکه احساس بیمار بودن داشته باشند، با ما رابطه برقرار می کنند، اعصاب ما را به هم می ریزند و ما می مانیم که چرا طرف این جور با ما برخورد کرد.

بهترین راه برای اینکه بدانید کسی که کنار شما نشسته است و رفتارهایش دارد حال شما را به هم می زند، از کدام نوع اختلال شخصیتی رنج می برد، این است که آخرین کلمه نام بلند بالای بیماری را بخوانید و ببینید آیا این صفت در همه رفتارهای طرف وجود دارد یا نه؛ مثلا اگر می گوییم اختلال شخصیت وسواسی، باید ببینیم آیا طرف این منظم بودن افراطی را در همه زمان ها و مکان های زندگی اش نشان می دهد یا نه.

یادتان باشد که به هر کسی برچسب اختلال شخصیت نزنید. خیلی از ما ممکن است بنا به دلایلی در بعضی از موقعیت ها بدگمان شویم، عشوه گری کنیم، تنهایی افراطی را دوست داشته باشیم، بیش از حد منظم شویم، آزار دیدن از دیگران را دوست داشته باشیم اما کل شخصیت مان سالم باشد. خلاصه اینکه یک نفر را مبتلا به اختلال شخصیت دانستن نه کاری است خرد، یادتان باشد!

● اتوبوسی به نام توهم

▪ اختلال شخصیت ضداجتماعی

این آدم ها فت و فراوان دور و برمان ریخته اند؛ کسانی که با خلاف از آفتابه دزدی گرفته تا قتل، بله قتل! حال می کنند؛ آدم هایی که در خیابان چراغ قرمز را رد می کنند، در خانه زنشان را کتک می زنند، در محل کار خلاف های مالی بزرگ می کنند و با دوستان که می نشینند، دود و دمی راه می اندازند و ... جالب اینکه این آدم ها در نظر اول جذاب و باهوش می آیند و به راحتی می توانند خودشان را در جمع جا کنند.

جدیدا مغز این آدم ها را که بررسی کرده اند، دیده اند که بخشی از این سلول های خاکستری که مخصوص وجدان است در این آدم ها وجود ندارد! اگر با این آدم ها هم پالکی شده باشید، گیر موجودات خطرناکی افتاده اید.

▪ اختلال شخصیت نمایشگر

فیلم اتوبوسی به نام هوس را دیده اید؟ نقش اول زن این فیلم دقیقا مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی است. افرادی مثل این زن، عاشق عشوه گری، آرایش شدید و اغوای دیگران هستند. البته آنها هیچ وقت دم به تله نمی دهند؛ یعنی اصلا به قصد رابطه جدی این کار را نمی کنند. آنها فقط با این نمایش دادن خودشان حال می کنند و نه چیز دیگر. حتما تا به حال دست تان آمده است که این اختلال در اکثر مواقع مال زن هاست.

▪ اختلال شخصیت وابسته

خدا نصیبتان نکند؛ کنه ترین نوع اختلال شخصیت! می چسبند به روانتان و تمام انرژی تان را می گیرند. آنها کاملا به شما وابسته اند. البته قبلا هم احتمالا به پدرشان، مادرشان، معلم دوره ابتدایی شان، استاد آزمایشگاه دانشگاهشان و دوست اینترنتی شان وابسته بوده اند. شما سوژه فعلی هستید. آنها اعتماد به نفسی از خودشان ندارند و می خواهند همه زندگی شان را با وصل بودن به شما معنی کنند. اگر حرفی بزنید که کوچک ترین معنای دک کردن از آن قابل برداشت باشد، باید بنشینید و فاجعه در حال رخ دادن را تماشا کنید.

▪ اختلال شخصیت بدگمان

حرف زدن در مورد این یک کمی احتیاط می خواهد چون ممکن است همه شما در اطرافتان، آدم هایی که توی یک دوره یا در حد خفیف بدگمان بوده اند را دیده باشید. برعکس ممکن است کسانی را دیده باشید که از یک اختلال شدید روانی به نام اسکیزوفرنی رنج می برده اند و بدگمانی یکی از هذیان هایشان بوده است. به هر حال این آدم ها به هر کس و هر چیزی سوءظن بی مورد دارند؛ به کوچک ترین چیزی که نشانه ای از خیانت دارد یا آنها فکر می کنند که این نشانه را دارد، حساسیت شدید دارند، به دیگران به شدت حسادت می کنند و فکر می کنند که همه آدم های دنیا در پی شیطنت هستند مگر اینکه خلافش ثابت شود.

▪ اختلال شخصیت خودشیفته

انگار از دماغ فیل افتاده اند. شخصیت های خودشیفته باور دارند که از دماغ فیل افتاده اند و فکر می کنند تمام عالم باید جمع شوند و برایشان هورا بکشند. آنها فکر می کنند بهترین قیافه، بهترین انتخاب لباس، بهترین همسر، بهترین محل کار و بهترین مدرک تحصیلی در دنیا مال آنهاست. یک خودشیفته اگر خودش را هم بکشد نمی تواند خودش را جای یک آدم دیگر بگذارد؛ مخصوصا اگر طرف مقابلش مشکلی داشته باشد. البته ته این خودبزرگ بینی یک حقارت بزرگ خوابیده است. به قول یکی از اساتید ?آدم هر چه تو خالی تر باشد پرادعا تر است.

▪ آیا شما طعمه اید؟

تسلیم نشوید. شاید همین دو کلمه کافی باشد. این آدم ها عاشق دور زدن افرادی مثل شما هستند. اگر خودتان را مطیع نشان دهید، آنها به هدفشان رسیده اند. اما اگر موقتا هم تیپ خودشان شوید، دستشان می آید که خیلی هم نمی توانند جولان دهند. اول اینکه یادتان باشد اگر حال این جور آدم ها را گرفتید و حال کردید، ضداجتماعی بودنتان را ادامه ندهید و دوم هم اینکه خیلی در این حال گیری زیاده روی نکنید؛ یادتان هست که صفت هایی مثل خطرناک و قاتل و... شوخی نیست!

شما باید یک مرد موفق و احتمالا خوش تیپ باشید؛ یعنی یک نسخه مارلون براندوی ?اتوبوسی به نام هوس. گول این عشوه ها را نخورید. شما فقط در مقابل یک نمایش قرار گرفته اید. کافی است که از این نمایشگر یک کمک مرامی بخواهید و زیرکی اش را در طفره رفتن از این کمک تماشا کنید. اصلا شما انتخاب شده اید که تماشا کنید!

اوایل رابطه با این نوع افراد احتمالا خیلی حال می کنید. بالاخره یکی دارد به شما اظهار وابستگی می کند و شما را همه چیز و خودش را هیچ چیز می خواند؛ می شود با عشق اشتباهش گرفت، نه؟ ولی این فقط مال اوایل است. کم کم این آدم خودش را به همه زندگی تان تحمیل می کند و شما مجبور می شوید ساعت ۲نیمه شب به تلفن های طولانی اش گوش دهید یا ای میل های هزار خطی اش را بخوانید. در مقابل وابستگی این آدم ها جدی تر باشید، تعارف نکنید و از آنها بخواهید که گاهی نقش شما را بازی کنند.

اگر طرف همسرتان است، تسلیت می گوییم، شما در بد دامی افتاده اید! البته اگر حسادت های معمول دوره زناشویی را با این اختلال اشتباه نگرفته باشید. در پی اثبات بی گناه بودن دیگران برای این افراد نباشید؛ فقط می توانید از او بخواهید که بیشتر به رفتارهای خودش برسد و تلاش خودش را بکند. جز این کار تقریبا بی نتیجه، کاری نمی توانید انجام دهید.

محل نگذارید. از این آدم ها هر چه بیشتر تعریف کنید و هر چه بیشتر تحویلشان بگیرید، با بادکنک گنده تری روبه رو می شوید که هم کنترل کردنش و هم اگر خدا خواست و روزی این بادکنک ترکید، جمع کردنش برای شما سخت تر می شود. همین که آنها گمان کنند خوشگل ترین آدم دنیا را در آینه می بینند، کافی است؛ شما این دروغ را تایید نکنید، اصراری هم به ردش نداشته باشید