مافيا زنده است؟

علی لهراسبی، بهروز صفاریان، مجید اخشابی، غلام علمشاهی و حمید صدری از مافیای موسیقی می گویند
مافيا زنده است؟ ​

لی‌‌لا رضایی: بحث، بحث آلبوم موسيقي و كنسرت و دستمزد نوازنده ها، سالن و اين چيزها نيست. بلكه بحث بر سر دو چارك صدا در خوانندگي است كه عده اي داشته و نداشته به آن روي آورده و عده اي نيز به پشتيباني آن همه جا را به قرق خود در آورده و در اين ميانه با صدايي كه دارند و با شناختي كه مردم از آنها دارند، رسانه هاي مختلف را خواسته يا ناخواسته با خود همراه كرده اند و در بيشتر تيتراژهاي تلويزيوني مي خوانند. شنيده شدن صداي تعدادي از خواننده هايي كه به صورت روتين براي اين رسانه و مخاطبان ميليوني اش مي خوانند حالا ديگر براي مردم عادت شده و اگر روزي در سريالي صداي خوانندگان محبوب خود را از مجموعه اي نشنوند انگار چيزي گم كرده اند.

عده اي از اين دوستان كه خود خواننده هاي خوش قريحه و خوش صدايي هم هستند، معتقدند كه خوانندگان تيتراژهاي تلويزيوني جزو مافياي اين عرصه هستند. در حالي اين دوستان به اين مافيا اعتقاد دارند كه به نظر مي رسد از خواندن يك تيتراژتلويزيوني چيزي عايد يك خواننده،ترانه سرا ، آهنگساز و عوامل ديگر آن نشود مگر دستمزد اندكي كه همان ابتدا به او پرداخته مي شود. در حالي بر سر اين بودن ها و نبودن ها جنگ است كه در ايران حق قانوني خواننده و ديگر عوامل در پخش يك مجموعه تليزيوني نه تنها رعايت نمي شود بلكه نهايتا منجر به بحث ها و گلايه ها و ...حرف ها و حديث ها مي شود.

• كمي تخيل

مجموعه اي تلويزيوني از يكي از شبكه هاي رسمي پخش مي شود. فرداي همان روز براي تك تك عوامل ، عايدي در نظر گرفته شده به حسابشان ريخته مي شود. از ترانه سرا گرفته تا آهنگساز و خواننده و تنظيم كننده از اين عايدي بهره مند مي شوند. فكر ش را بكيند اگر در يك مجموعه روتين 90 قسمتي مثل همين روتين هاي تلويزيون هاي ما، عايدي هر يك از اينها براي هر وعده پخش چقدر مي شود؟

اگر براي هر بار پخش به آنها مبلغي معادل 1000 دلار پرداخت شود ، براي يك برنامه 90 شبي، به غير از دستمزدي كه بابت كار اوليه انجام داده اند، طي سه ماه چقدر عايدشان مي شود؟

خواب نیست ، رویا نیست، این بخشی از زندگی هنرمندان حوزه موسیقی آن سوی آبهاست. چیزی که در ایران به رویا تبدیل شده و برای رسیدن به آن باید سال های متمادی صبر کرد.

حتی تصور چنین چیزی هم یک دنیای آرمانی است و در این دنیای آرمانی نه از خاله زنک بازی و دختر و پسرخاله بازی خبری هست و نه از پارتی بازی و هر گونه بازی دیگری!

در این شهر آرمانی همه حرفه ای اند ،حتی تهیه کننده! چون هیچ کس درگیر بودن ها و نبودن های بی پایه و اساس نیست. هیچ کس از سر بی حوصلگی و پولداری دست به جیب نشده تا شبی ، دمی بزند و آوازی بخواند و از سر شکم سیری چند چهچهه ای بزند و بعد ...

اما اینجا تهران است. اینجا شهری به دور از همه ضابطه هاست. این را بسیاری از خواننده ها می گویند و معتقدند در شهری که هیچ کس جای خودش نیست، نمی شود در حوزه حساسی مثل موسیقی سرمایه گذاری کرد. اينجا شهري مملو از رابطه هاست. اين را هم خيلي از خوانندگان مي گويند.چرا که بیشترخواننده ها بر این باورند که در موسیقی دست بسیار است و از میان این دست ها، دست هایی مربوط به مافیا نیز هست که موجب شده وضعیت موسیقی هر روز بدتر از دیروز شود.

مافیا اولین بحثی است که در این میان مطرح می شود وافکار عمومی موزیسین ها به سمت آن می رود.
چندی پیش در این مورد حمید حامی که یکی از خواننده های سر شناس بوده و از جایگاه بالایی در موسیقی ایران برخوردار است، با بیان کردن عقاید خود در این رابطه در نشریه «هفت نگاه»، موافقان و مخالفان بسیاری را با خود همراه کرد. بحث از جايي شروع شد كه اين خواننده در يادداشت خود روي لبه تيغ راه رفت و بي آنكه بخواهد سفسطه كند، از اين موضوع حرف زد و گفت و گفت و گفت تا اينكه خيلي ها به وي معترض شدند و خيلي ها هم با وي همراه شدند.

اما آنچه واقعیت دارد، قرار گرفتن چند خواننده در یک تیم است که همواره و همیشه به خواندن تیتراژهای تلویزیونی اقدام می کنند و به این عده خاص، اضافه که نشده هیچ، کاسته نیز شده است.

در حالی خیلی ها مثل حامی موافق با پدیده ای به نام مافیا در ایران و موسیقی ایرانی هستند که کسانی که تیر مافیا به سمت آنها نشانه رفته است کاملا خود را به دور از این حاشیه ها می دانند.

• مافيا ! بودن يا نبودن!

اما آیا می توان ثابت کرد که مافیا در موسیقی ایران، موسیقی تلویزیون ... حضور دارد یا نه؟

دیگران چه می گویند؟یکی از خواننده هایی که در این عرصه فعال است و مورد هدف این مباحث قرار دارد، مجید اخشابی است که خود را به دور از هر گونه حاشیه ای نگه داشته است اماهمیشه از او به عنوان یکی از سوگلی های تلویزیون در عرصه خوانندگی یاد می کنند. اين در حالي است كه او بارها و بارها اعلام كرده كه : من سوگلي نيستم.

اخشابی درپاسخ به اینکه چرا شما را جزو یکی از سوگلی های تلویزیون می دانند و اصلا آیا چنین رابطه ای صحت دارد یا خیر می گوید: به این حاشیه ها نمی پردازم. اصلا نمی خواهم راجع به این موضوع بحثی را باز کنم. ولی آنچه مسلم است این است که در هنر مافیا اصلا معنایی ندارد و به نظر من بحث خوبی نیست . نمی دانم چه کسانی این ادعاها را از کجا می آورند.

وی که اولین تیتراژی که خواند، «گم گشته» کاری از رامبد جوان بود و «چهارچرخ» آخرین تیتراژی است که خوانده، ادامه می دهد: وقتی شما هنری دارید که بتوانید آن را عرضه کنید و آن هنر را مردم دوست داشته باشند و نسبت به آن توجه و علاقه نشان دهند دیگر بحث مافیا و هر گونه باند بازی از بین می رود. دیگر نمی شود به کاری که مردم به آن روی خوش نشان داده اند، انگ مافیا را بست.

وی با بیان اینکه حتی به کار بردن چنین کلماتی در مطبوعات و رسانه ها نباید اتفاق بیفتد، گفت: اگر قرار باشد کسی هنرمند نباشد، هیچ مافیایی نمی تواند او را به یک هنرمند تبدیل کند. صدای خوب اگر نباشد، نمی توان از یک صدای بد استفاده کرد و به صرف مافیا آن صدا و صاحبش را مطرح کرد. این اتفاق نمی افتد، مگر اینکه کسی از حداقل هنر برخوردار باشد. هیچ مافیایی نمی تواند از یک آدم بی هنر، هنرمند بسازد. و بر عکس اگر صدای خوب داشته باشد و از هنر برخوردار باشد ، هیچ مافیایی نمی تواند او را پس بزند.

وی که به دوستی با دست اندرکاران رسانه ای همچون تلویزیون ، متهم شده است، در این باره می گوید: اصلا در این رابطه به دوستی ها و روابط اعتقادی ندارم. روزی که من به عنوان خواننده وارد مقوله ای به نام صدا و سیما شدم، با کسی آشنا نبودم. الان هم الزاما رابطه خاصی با کسی ندارم.

مجید اخشابی در ادامه یادآور شد: پردازش به این قضیه کمکی به فضای فکری جامعه نمی کند. از طرفی هم تهیه کننده یک مجموعه تلویزیونی قصد ندارد کاری را که بابتش زحمت زیادی کشیده، خراب کرده و زحمتش را ه هدر بدهد.او در جایگاهی که دارد، فکر می کند کار با عوامل خاصی بتواند کارش را بهتر کند. تهیه کننده به هیچ وجه قصد ندارد کارش را خراب کند.

• به لعنت خدا هم نمی ارزد

«کل سیستم رسانه ای همچون تلویزیون و سیستم اجرایی نمی ارزد به این که مافیا بیاید و برایش هزینه کند و در آن تفکر اینچنینی خرج کند».

بهروز صفاریان با بیان این مطلب، افزود:«طی دو سال اخیر البته به اعتقاد من هیچ تیتراژی پخش نشده که از دار و دسته مافیا باشد. اینکه رسانه ای مثل تلویزیون، تاثیر بسیاری در معرفی خواننده ها دارد، شکی نیست، اما این روزها دیگر تاثیر گذشته را ندارد و از میزان این تاثیر کاسته شده است».

به گفته این آهنگساز و تنظیم کننده که خود چندین تیتراژ را آهنگسازی کرده،« مخاطب تلویزیون به سمت و سوی دیگری رفته است . بنابراین مافیای موسیقی خودش را خسته نمی کند. البته نمی شود باندبازی ها را در نظر نگرفت.ولی بهتر است به جای استفاده از این ادبیات بگوییم رفیق بازی و دوست بازی، نه باند بازی! اين رفیق بازی هر جایی ممکن است باشد و ممکن است نباشد. من دراین روزها نه در این زمینه چیزی دیده ام و نه چیزی شنیده ام».

صفاریان ادامه داد:« ناگفته نماند که شاید برخی‌ها از رابطه های کاری خوب به عنوان مافیا یاد می کنند».
با این حساب می شود از دید کسانی که تفکری همچون بهروز صفاریان دارند گفت که مافیا بازی به لعنت خدا هم نمی ارزد و اصلا ارزشی ندارد کسی مافیا بازی کند و وارد این مقوله شود و یا خودش مافیا درست کند.

علی لهراسبی که خود یکی از پرو پا قرص های این عرصه است نیز بر این باور است که مافیا اصلا وجود ندارد. او معتقد است:« آنچه که در تمام روابط اجتماعی ما وجود دارد این است که هر کس کارش را به خوبی انجام بدهد و بداند که مردم از او چه می خواهند موفق می شود هنر خود را عرضه کند».

وی ادامه می دهد: « چرا باید به کسی که در طول سال نهایتا دو-سه تیتراژمی خواند انگ مافیا بازی و حضور در باند مافیا را زد؟ آیا جز این است که تهیه کننده ها ترجیح می دهند با خواننده هایی کار کنند که مردم آنها را دوست دارند و می توانند به خوبی با صدای آنها ارتباط برقرار کنند؟»

در حالی لهراسبی این حرفها را می زند که غلام علمشاهی هم که مدیریت شرکت فرهنگی هنری آوای نکیسا را به عهده دارد می گوید:«مافیا وجود ندارد، نه در تلویزیون و نه در جو موسیقی و آلبوم و شرکت ها و ...آنچه که در تمام روابط اجتماعی ما وجود دارد، این است که افراد با تمام کسانی که با آنها کار می کنند، به مرور دوست شده و از آن به بعد رابطه دوستانه برقرار می کنند. در این صورت با آنها و کار کردن آنها راحت تر هستند».

وی ادامه می دهد: «همه ما خواه ناخواه درگیر یک جور باند هستیم. شاید در محدوده من که به عنوان یک تهیه کننده فعالیت می کنم، حدود 100 آهنگساز بشناسم، اما با 10 تای آنها راحتم و می توانم با آنها کار کنم. حالا ممکن است به هر علتی کار با آنها برای من راحت باشد و بخواهم به جای اینکه با یک نا شناس کار کنم با کسی کار کنم که از فبل او را می شناسم و با کارش ارتباط برقرار می کنم. آن وقت دیگران که از بیرون این ماجرا را می بینند، ممکن است فکر کنند که ما در یک باند هستیم و یک دارو دسته مافیایی را اداره می کنیم».

وی با اشاره به اغراقی که بعضی ها در این زمینه دارند می گوید: «عده ای نیز با اغراق قصد دارند خودشان را بزرگ تر کنند. اینکه می گویند من با فلانی کار نمی کنم و فقط با فلان کس کار می کنم، اغراقی بیش نیست برای هرچه بیشتر معروف شدن.کارکردن به صورت رفاقتی و به شکلی که من گفتم این شبهه را برای دیگرانی که از بیرون به قضیه نگاه می کنند، به وجود می آورد که ما همه در یک باند هستیم. اگر نام چنین چیزی را باند بگذاریم همه ما بی آن که بخواهیم در باندی مشخص هستیم. در این صورت ما چه بخواهیم و چه نخواهیم در باندهستیم».

لهراسبی در راستای صحبت های علمشاهی می گوید: «وقتی اسم من همراه با نام تهیه کننده ای در تیتراژ یک فیلم می رود این شبهه برای همه به وجود می آید که ما با هم یک باند تشکیل داده ایم.از دور همه فکر می کنند که من آدم این تهیه کننده هستم و این سوتفاهم برایشان پیش می آید».

• دیگه چه خبر؟

کسانی در این عرصه بوده اند که این روزها کمتر دیده می شوند. حمید صدری که روزی یکی از پرکار ترین آهنگسازان عرصه تلویزیون و تیتراژهای آن بوده و حالا یکی از کم کارترین هاست، همه انگ ها را نادید گرفته و می گوید:«اعتقادی به مافیا ندارم. کم کاری کسی مثل من، یک دلیل شخصی دارد.آنچه باعث می شود که همه به مافیا بودن اعتقاد داشته باشند این است که با یک تیم به صورت ثابت کار می کنند. اگر به من به عنوان یکی از اعضای مافیا نگاه می شد دلیلی جز این نداشت که من برای سریالهای روتین و 90 شبی تلویزیونی ، آهنگسازی می کردم. اگر نه من به این شدت هم که می گویند پر کار نبوده ام. سریالهایی هم که از من پخش می شد معمولا سریالهایی بود که برای مناسبت های مختلف مثل ماه رمضان و عید و ... ساخته شده بود».

وی ادامه می دهد:«یک سری افراد خاص برای انجام امور این رسانه انتخاب می شوند که با اهداف سازمان آشنا هستند چون سازمانی مثل صدا و سیما ریسک نمی کند . به همین دلیل با کسانی کار می کند که توانایی شان به سازمان ثابت شده باشد».

حمیدرضا صدری همچنین می گوید: «وقتی برای یک تهیه کننده راحت است با آهنگسازی کار کند که به توانایی او ایمان دارد، چرا باید با کسی کار کند که هنوز امتحانش را پس نداده است. اینگونه از سازمانها با کسانی راحت ترند که از پس کارشان بر می آیند.کسی که از دور به چنین مقوله ای نگاه می کند، می گوید که اینها در یک باند هستند و دارند باندبازی می کنند».

وی که به عنوان یکی از اعضای مافیایی شناخته شده بود، می گوید:«من یک دفعه به خودم آمدم و دیدم که خیلی درگیر شده ام و خودم بیشتر از کارم مورد نقد و انتقاد قرار می گیرم. از هر طرف همکارانم می گفتند که من در باند هستم که صد البته اینطور نبود. البته کسی رو در رو به من حرفی نمی زد ولی از گوشه و کنار می شنیدم که این حرفها پشت سرم زده می شود».

• مافيا زنده است

با این همه هنوز هم هستند کسانی که معتقدند مافیا همچنان زنده است و در رگهای موسیقی ایران و بیشتر از هر چیزی موسیقی تیتراژها در جریان است. وقتی در تیتراژهای تلویزیونی چند خواننده به صورت روتین به اجرای تیتراژها اقدام می کنند چه فکری جز این می شود کرد که اینها جزو دار و دسته مافیا هستند؟وقتی یک خواننده در طول یک ماه بیش از دو تیتراژ را در تلویزیون می خواند، می توان جز این فکر کرد که مافیا در موسیقی ما رخنه کرده است؟ جز این نمی توان فکر کرد وقتی در میان انبوهی از خواننده های خوب و مطرح و خوش صدا تیتراژ ها فقط به عده ای محول می شود که صدایشان از هر شبکه ای شنیده می شود و انگار نه انگار که رسانه های مثل تلویزیون با مخاطب میلیونی که دارد، نیازمند صداهایی جدید است. اما صداها همچنان همان صداهاي قبلي است و آهنگسازها همچنان همان اهنگسازان قبلي اند. با اين اوصاف و با انچه در اين مقوله آمد نمي توان متوجه شد كه وقتي پاي حرفه اي بودن در ميان نيست ، چه بايد كرد؟ چه كسي متولي است. كاش كسي مسوول تقسيم همه اين چيزها بسته به توانايي آدم ها بود. كاش كسي همه اين ها را تقسيم مي كد. چقدر تقسيم كردن خوب است و ما همچنان اندر خم يك كوچه مانده ايم و همه چيزهاي خوب را براي خودمان مي خواهيم؟اين انصاف است؟

منبع : مجله هفت‌نگاه​

به روز شده در : چهارشنبه 5 مرداد 1390 - 16:12​