.:: آرايه هاي ادبي ::.

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

. حروف الحاقي جزو حروف مشترك قافيه اند و رعايت آنها لازم است.

بگذار تا بگريم چون ابر در بهاران كز سنگ ناله خيزد روز وداع ياران

 

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

واژه هاي مختوم به مصوتهاي ِ ( هي بيان حركت) و ي از نظر قافيه الحاقي به شمار مي آيند.

يكي مشكلي برد پيش عَلي مگر مشكلش را كند منجَلي

َ لي حروف قافيه است: َ ل، اصلي و ي در حكم الحاقي

 

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

اگر در قاعده 2 (مصوت + صامت + صامت)، مصوت كوتاه باشد و قافيه حروف الحاقي داشته باشد، اين مصوت كوتاه مي تواند متفاوت باشد. مثلاً:

سراسر همه دشت پر كُشته بود زمين چون گل ارغوان گَشته بود

ُ شت و َشت = حروف اصلي قافيه اند و ِ (هر بيان حركت) = حروف الحاقي است.

 

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

پسوند و پيشوند گاهي در قافيه شعر در حكم واژه قافيه قرار مي گيرند. مثلاً:

چنان صورتش بسته تمثالگَر كه صورت نبندد از آن خوب تَر

«گَر» و « تَر» پسوند هستند و بايد الحاقي به حساب آيند، اما خود واژه قافيه قرار گرفته اند.

 

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

اگر قبل از حروف قافيه (در قاعده 1 و 2) حرف يا حروف ديگري مشترك باشند آنها جزو حروف قافيه نيستند. مثال:

بشنو از ني چون شكايت مي كند وز جداييها حكايت مي كند

«ايَت» حروف مشترك است اما فقط َت حروف قافيه است.

 

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

اگر واژه هاي قافيه لفظاً يكسان ولي در معنا متفاوت باشند، قافيه درست است و جناس هم دارد:

ز هر ناحيت كاروانها روان (= رونده) به ديدار آن صورت بي روان (= روح)

 

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

. گاه حروف قافيه در بيش از يك واژه قرار مي گيرد:

چراغ روي تو را شمع گشت پروانه مو از خال تو با حال خويش پروا، نه

در مصراع دوم، پروا + نه (پروا نيست) با پروانه قافيه شده كه حروف قافيه ا + نه است.

 

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

واژه هاي هم قافيه

در بعضي از زبانها تعداد واژه هاي هم قافيه زياد است و در بعضي كم؛ ولي در زبان فارسي نسبتاً زياد است مانند «ار» در كلمات (كار، تار، يار، نگار ... ).

 

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

قافيه مياني و دروني

گاهي قافيه را در درون مصرع يا پايان نيم مصرع نيز مي آورند. مانند اين شعر مولوي:

يار مرا، غار مرا، عشق جگر خوار مرا يار تويي، غار تويي، خواجه نگه دار مرا روح تويي، نوح تويي، فاتح و مفتوح تويي سينه مشروح تويي، بر در اسرار مرا

 

پاسخ : .:: آرايه هاي ادبي ::.

ذوقافيتين

گاهي شعر داراي دو قافيه پاياني است. مثلاً:

گزيد از غنيمت ظرايف بسي كز آن سان نبيند طرايف كسي