منابع : کتاب عرفان اسلامی جلد چھار نوشته: آیت الله استاد حسین انصاریان زن، حقّ پوشيدن لباس زربفت، حرير، ابريشم و ... و زينت نمودن به انواع اشياى گرانبها را دارد، ولى بايد اين امور به طور حتم از راه مشروع بهدست آمده باشد و روزى مزين به اين زينتها شود كه در جامعه عدهاى در مضيقه و سختى نباشند و به هيچ عنوان حق ندارد لباس و زينت و زيبايى خود را در معرض ديد آنان كه خدا اجازه نمىدهد بگذارد؛ زن براى اداى احترام به احكام الهى و عمل كردن به دستورهاى حضرت حق چارهاى جز حجاب ندارد، در حقيقت حصار تقواى ابدى اوست و منافع حجاب براى خودش و اهل خانه و به خصوص جامعه قابل شمردن واحصا نيست. رعايت حجاب، يعنى رعايت وحى، رعايت زحمات صد و بيست و چهار هزار پيامبر، رعايت كوششهاى امامان و فقيهان و عارفان و حكيمان!! رعايت حجاب، يعنى رعايت عفت، عصمت، اخلاق، شرف، عظمت، شخصيت!! رعايت حجاب، يعنى پيشگيرى از به هم خوردن نظام خانوادهها، پيشگيرى از زنا، پيشگيرى از فحشا و منكرات، پيشگيرى از روابط نامشروع يعنى جلوگيرى از ازدياد طلاق، پيشگيرى از تمام امور شيطانى. حجاب، حكم صريح قرآن در آيات متعددى در سوره نور، حجرات و انعام است و منكر آن به خاطر انكار ضرورى اسلام بدون شك كافر و نجس و خارج از حدود اسلام و ايمان است. [وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبائِهِنَّ أَوْ آباءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنائِهِنَّ أَوْ أَبْناءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَواتِهِنَّ أَوْ نِسائِهِنَّ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ وَ لا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ ما يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ] «1». و به زنان باايمان بگو: چشمان خود را از آنچه حرام است فرو بندند، و شرمگاه خود را حفظ كنند، و زينت خود را [مانند لباسهاى زيبا، گوشواره و گردن بند] مگر مقدارى كه [طبيعتاً مانند انگشتر و حنا و سرمه، بر دست و صورت] پيداست [در برابر كسى] آشكار نكنند، و [براى پوشاندن گردن و سينه] مقنعههاى خود را به روى گريبانهايشان بيندازند، و زينت خود را آشكار نكنند مگر براى شوهرانشان، يا پدرانشان، يا پدران شوهرانشان، يا پسرانشان، يا پسران شوهرانشان، يا برادرانشان، يا پسران برادرانشان، يا پسران خواهرانشان، يا زنان [هم كيش خود] شان، يا بردگان زر خريدشان، يا خدمتكارانشان از مردانى كه ساده لوح و كم عقلاند و نياز شهوانى حس نمىكنند، يا كودكانى كه [به سنّ تميز دادن خوب و بد نسبت به اميال جنسى] نرسيدهاند. و زنان نبايد پاهايشان را [هنگام راه رفتن آن گونه] به زمين بزنند تا آنچه از زينتهايشان پنهان مىدارند [به وسيله نامحرمان] شناخته شود. و [شما] اى مؤمنان! همگى به سوى خدا بازگرديد تا رستگار شويد. از آنجا كه خاندان رسالت و همسران پيامبر صلى الله عليه و آله براى تمام امت معيار هستند، دستورهايى كه در قرآن به همسران رسول اكرم صلى الله عليه و آله داده شد در حقيقت به تمام زنان داده شد، در قرآن مجيد به زنان پيامبر صلى الله عليه و آله بزرگ دستور صريح و اكيد نسبت به حجاب مىدهد و رعايت وجوب مسئله پوشش در آن حدى كه ناظر و بيننده به طمع نيفتد و نحوه سخن گفتن در كيفيتى كه قلوب مريض حالى به حالى نشوند ______________________________ (1)- نور (24): 31. نسبت به زنان پيامبر صلى الله عليه و آله و تمام زنان امت عموميت دارد و بر زنان مسلمان واجب حتمى است كه از دستورهاى حق نسبت به زنان پيامبر صلى الله عليه و آله در مسئله حجاب و عفت و گفتار و دستورهاى حق نسبت به خودشان پيروى كنند. [يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذلِكَ أَدْنى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً] «1». اى پيامبر! به همسرانت و دخترانت و همسران كسانى كه مؤمن هستند بگو: چادرهايشان را بر خود فرو پوشند [تا بدن و آرايش و زيورهايشان در برابر ديد نامحرمان قرار نگيرد.] اين [پوشش] به اينكه [به عفت و پاكدامنى] شناخته شوند نزديكتر است، و در نتيجه [از سوى اهل فسق و فجور] مورد آزار قرار نخواهند گرفت و خدا همواره بسيار آمرزنده و مهربان است. اينكه در ترجمه آيه بدينگونه آورده شد: پوششهاى خود را بر تمام قامت بپوشيد. بر اساس ترجمه لغت جلباب در كتاب لغوى «المنجد» است، آنجا كه مىگويد: الجلباب: القميص او الثوب الواسع؛ جلباب: پيراهن يا پوشش گشاد است و عدهاى فرمودهاند: به طور دقيق جلباب پوششى است از روسرى بزرگتر و از عبا كمى كوچكتر. در هر صورت زن آنچه از لباس و زينت برايش حلال است مىتواند، به اندازه شأنش بپوشد، ولى عشوه گرى و طنازى و خودآرايى نكند و بداند خود نشان دادن به ديگران و آن كسانى كه اسلام آنان را محرم نمىداند به طور قطع براى او حرام است و در صورت توجه نكردن به دستورهاى سعادت آفرين اسلام مبغوض حق و در قيامت اهل عذاب خواهد بود. ______________________________ (1)- احزاب (33): 59. زن به هنگام خروج از خانه و به وقت روبرو شدن با نامحرمان بايد از جلباب استفاده كرده و در پوشيدن لباس زيباو زينت و بدن و آنچه مرد را به تحريك سوق مىدهد حتى در حرف زدن از دستورهاى الهى پيروى كرده و از محرمات خوددارى نمايد و بداند كه تمام احكام الهى و انبيا و امامان و حكيمان و ناصحان و عارفان و اوليا خدا به نفع اوست و آنان جز خير دنيا و آخرت او نظرى ندارند و توجه داشته باشند كه طى راه انسانيت و رسيدن به مدارج كمال و فراهم آوردن زمينه براى شكوفايى استعدادهاى خدادادى جز با طى طريق الهى به كمك انبيا و امامان راهى ندارد. بدانند در تمام اعصار و قرون، خداوند بزرگ در ميان تمام اقوام و ملتها براى همگان در هر شأنى كه هستند حجت و گواه و دليل و راهنما قرار داده و فرداى قيامت در مقابل آنچه جرم داشتهاند به خصوص در مسئله بىبند و بارى و بى حجابى كه ريشه نود درصد از مفاسد خانوادگى و اجتماعى است، عذر قابل قبولى نخواهد داشت. الگوگيرى از پويندگان پاك آرى، خداوند فيضبخش توانا، از روى حكمت و رحمت بىپايان خود، براى اينكه افراد موجودات و به خصوص نوع انسان راه كمال مطلوب مقدر خويش را به آسانى پيدا كند، هميشه به نزد هر قومى سرمشقهايى و راهنمايانى فرستاده تا احكام او را تعليم و آنان را به راه تكامل و ترقى ارشاد و هدايت كنند. حكمت كامله خداوندى كه دانا به استعدادها و قابليت آفريدگان است هرگز تكليفى كه مافوق طاقت و توانايى ايشان باشد تحميل نمىكند و هرگز راهى را كه نرفتهاند، بىبدرقه و راهبر نمىگذارد. بدين جهت دست تقدير و عنايت خداوندى در هر دورهاى و در نزد هر ملتى مثالهاى درخشانى از كمال مطلوب جسمى و روحى در پيش چشم افراد و ملتها گذاشته است تا آنان را سرمشق و نمونه پيروى خود قرار دهند و آن راهى را كه ايشان مىروند و نشان مىدهند، بروند. اگر به ديده دقت و بصيرت تاريخ حيات و اقوام و ملل را تدقيق و مطالعه كنيم مىبينيم كه پيوسته هريك از ادوار تاريخ و به خصوص در روزهاى تاريك آنكه ظلمت خودپرستى و نادانى افق افكار مردم را فرا گرفته است، نورهاى درخشندهاى از علم و معرفت و فداكارى و فضيلت براى هدايت و حمايت مردم افروخته شده است. هيچ ملت و قومى پيدا نمىشود كه در ميان خود افراد ممتاز و نفوس كامل در هريك از تكامل جسمى و قلبى و عقلى نداشته باشد. همواره در هريك از رشتههاى اخلاق و علم و معرفت، رجالى كه برترى ديگران و سمت معلمى و تربيت و راهنمايى داشته باشند در هر قرنى موجود بوده است، خواه در قلمرو دين و مذهب و خواه در منطقه سياست و حكومت و خواه در دايره علم و معرفت و اخلاق و صنعت؛ هريك از ملتها، نابغهها و سرآمدان و پيشوايان بزرگ داشته است كه او را در شاهراه تكامل راهنمايى كردهاند. هر مرد متفكر منصف هر قدر هم ماده پرست باشد، اعتراف و تصديق مىكند كه در تاريخ بشر گاهى افرادى ظهور كردهاند كه از حيث فضل و دانش و قوت و قدرت و علم و شجاعت و هنر و صنعت و شرافت و فضيلت درجه مافوق بشرى را دارا بوده، به طورى كه امتياز ايشان بر مردمان مانند امتياز انسان نسبت به حيوان مىباشد. اين مردان خدايى كه سرآمد ايشان به نام انبيا و اوليا و حكما و عرفا و هاديان بشر معروفند، ارواح كاملهاى بوهاند كه صفات خدايى را در نفس خود به اندازهاى پرورش داده بودند كه از آنان به عنوان مثال خدا، يا انسانهاى فوق بشر، يا نفوس ملكوتى نام بردهاند! از آن جهت تشنگان باده معرفت بيانات ايشان را زلال حقيقت شمرده و حيات ايشان را سرمشق زندگى خود قرار دادهاند. دانايان بينادل جهان و نفوس بيدار شده انسان همواره آرزو داشتهاند كه پيروى از تعليمات و حيات آن هاديان بشر و آن مجريان قضا و قدر كنند و مس وجود و نفس خود را با اكسير معرفت و فضيلت آن صاحب نظران كيميا اثر مبدل به زر خالص جمال و كمال الهى سازند، اين پيروى راه ايشان را بزرگترين سعادت دانسته و اكتساب اخلاق و صفات ايشان را بهترين وسيله رسيدن به كمال مطلوب مقدر شمردهاند. گمان نمىرود كه در ميان علماى فنون مادى و مثبت هم، امروز كسى پيدا شود كه در عمق دل خود حرمتى نسبت به اين برگزيدگان بشر احساس نكند و يا مقام بلند و صفات كماليه اين پيشوايان نوع انسان را انكار نمايد و رسيدن به مقام ايشان را براى خود و نوع بشر آرزو نكند و مايه خوشبختى نشمارد. اينكه مردانى و نفوسى از ميان نوع بشر بدين مقام رسيدهاند و آثار و عظمت و ابهت و قدرت از خود به يادگار گذاشتهاند، خود دليل است بر اينكه اين راه بر همه افراد انسانى باز است و بلكه يگانه راهى است كه همه بايد آن را بپيمايند تا به سعادت دو جهان نايل آيند. اين كمال مطلوب كه در تظاهرات سه گانه جسمى، قلبى و عقلى تجلى مىكند چيزى بر خلاف قانون طبيعت نيست، بلكه خود نتيجه تكامل و ميوه شيرين طبيعت است؛ زيرا كه خود طبيعت هم راه پيماى كمال است و انسان به طور جدى مأمور و مكلّف است كه به وسيله قدرتهاى بىكران خدايى كه دارد، به تكميل طبيعت نيز يارى كند، ولى در اداى اين تكليف خود، وقتى مىتواند كامياب گردد كه قبلًا با كمك انبيا و امامان عليهم السلام و چهرههاى ملكوتى به تربيت و تكميل نفس خود بپردازد. عقل بىشائبه از هوىها به وجود اين كمال مطلوب و به وجوب پيروى آن حكم مىدهد. اگر ما دلهاى خود را از آلايش هوى و هوس نفسانى و اغراض و منافع خود پرستانه پاك سازيم، يقيناً يك اشتياق بزرگ در نهاد خودمان نسبت به اين كمال مطلوب كه هدف همه بزرگان عالم بوده حس خواهيم كرد؛ زيرا كه روح مجرّد ما كه در دقايق مخصوص زندگى، موجوديت خود را براى ما محسوس مىسازد، از آن مقام بلند عالم ملكوتى پايين آمده و ذوق و شادى جاودانى و نافانى آن عالم، هميشه در كام او زنده است و ياد آن ايام الفت و محبت و آن حظوظ روحانى را هرگز فراموش نمىتواند كرد. بنابراين رسيدن به درجه كمال مطلوب مقدر يك احتياج فطرى و يك اشتياق غريزى و درونى روح انسانى است و اساساً غرض از هبوط روح از عالم ملكوت به عالم ناسوت و پيمودن مراحل ترقى از ميان مراتب و طبقات عالم مادى همين تكميل نفس و اكتساب انتباه و معرفت و تحصيل ادراك حقيقت يعنى رسيدن به درجه كمال مطلوب است؛ زيرا فرق است ميان بودن و ميان هشيار و توانا بودن. انسان ابتدا در اين عالم فاقد همه چيز جز جسم و روح خالىِ از تمام معارف است، بايد به تدريج در ضمن طى مراحل تكامل در آغوش اين جهان به مقام قدرت فعاله خالقه و معرفت مدركه بالغه ذات خود، يعنى به كمال مطلوب مقدر خويش كه اكتساب قدرت و صنعت خدايى است برسد و صعود نمايد، تا بتواند به نيابت از خداوند به ذات خالق عوالمى نو گردد و به وسيله عبوديت و طاعت به مقام ربوبيت برسد، چنانچه حضرت صادق عليه السلام فرموده: عبوديت جوهرى است كه ريشه آن ربوبيت «1» است و به گفته عارفان حقيقتبين، دوگانگى را از ميان بردارد و به مقام وحدت برسد. بنابراين بايد گفت: تربيت كننده حقيقى كسى است كه در نهاد خود يك حس لطيف عالى براى خدمت به تهيه وسايل تكامل جسمى و قلبى و عقلى نفوس بشر احساس كند و اين احساس يك حس مسؤوليت و يك اشتياق قوى و سوزان با يك قدرت بيكران فداكارى در دل او توليد نمايد «2» و اين حقيقت به طور كامل در نهاد انبيا و امامان عليهم السلام بود و هم اينان بودند كه با عمق وجود اتصال به وحى داشته و از عمق وجود براى نجات بشر دل مىسوزاندند، تمام مردان و زنان بايد بدانند كه جز با طى طريق اين بزرگواران به كمال مطلوب مقدر نمىرسند، دورافتادگان از اين وادى چه مردان چه زنان با بار سنگين جهل و بىتربيتى به عمق بيشترى از منجلاب مفاسد فرو رفته و عاقبت از اسفل سافلين جهنم سر در مىآورند، با اين وضعى كه گروهى از مردان و به خصوص بعضى از زنان در لباس و خوراك و اعمال و اخلاق دارند، مگر توقع خير و فلاح براى آنان مىتوان داشت، مردى كه ابزار و عامل شيطان و زنى كه برده هوس و شهوات مردان بىغيرت و در هر ساعت عروس شيطانى از شياطين است مگر روى خير و سعادت مىبينند؟ اين انبيا و امامان عليهم السلام هستند كه با بيان پاكتر از گوهر خود مىخواهند شما را به اوج كمال مطلوب مقدر برسانند، اين هاديان راهند كه در تمام زمينههاى زندگى دلسوز شمايند، اگر به فرهنگ پاك آنان بنگريد و به دستورها و احكام و حلال و حرام و قواعد اخلاقى آنان توجه كنيد، مىيابيد كه فقط از اين طريق است كه تمام درهاى سعادت به روى شما باز است، پس بياييد اطاعت از صاحبان زر و زور و قدرت و مال و شهوت و گناه را ______________________________ (1)- مصباح الشريعة: 7، باب الثانى. (2)- اصول اساسى فن تربيت: 136. كنار گذاشته و از دام هوى و هوس هاى حيوانى خود، خويش را برهانيد و دست توسل به دامن اين برگزيدگان الهى بزنيد تا هماى سعادت بر سر شما به پرواز آمده و تاج [كَرَّمْنا] «1» بر فرق شما گذاشته شود و نشان [إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً] «2» به بازوى جان شما بسته شود! ترجمه تحت اللفظى روايت هفتم «مصباح الشريعة» را دوباره مرور مىكنيم: لباس ظاهر نعمتى است از جانب خداى تعالى به بندگان خود، براى پوشاندن جسم و عيوب و عورات و اين لباس ظاهر كرامت و عزتى است كه خداوند بزرگ به لطف و مرحمت خودبينى آدم كرامت فرموده و اين لباس ظاهر براى مردم مؤمن وسيله اداى واجبات الهى است. آرى، مردم مؤمن و در حقيقت عاشقان حق، همه چيز را در راه عشق او مىخواهند، لباس كه چيزى نيست، آنان براى او زندهاند و براى او مىميرند و غير او را نمىخواهند و به غير او فكر نمىكنند و اگر چيزى به مصرف عشق او نرسد، گرچه همه عالم باشد، پشيزى برايش ارزش قائل نيستند. ______________________________ (1)- اسراء (17): 70. (2)- بقره (2): 30. [وَخَيْرُ لِباسِكَ ما لا يَشْغَلُكَ عَنِ اللّهِ تَعالى بَلْ يُقَرِّبُكَ مِنْ شُكْرِهِ وَذِكْرِهِ وَطاعَتِهِ]