پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل سوم – قسمت سوم ضرايب رطوبتي خاك , حركت آب در خاك , فرسايش خاك و.. ضرايب رطوبتي خاك آب موجود در خاك بر حسب مقدار آن و شرايط خاص ، حالت هاي مخصوصي را به وجود مي آورد كه تحت عنوان «ضرايب رطوبتي خاك» شناخته مي شوند. 1 – رطوبت حد ظرفيت زراعي : حدفاصل بين رطوبت اشباع و نقطه پژمردگي را كه در آن خلل و فرج متوسط و ريز پر از آب مي باشد ظرفيت زراعي مي گويند. (پس از 3-1 روز بعد از آبياري، خلل و فرج درشت خاك آب خود را از دست مي دهند و هوا جاي آن را مي گيرد ولي خلل و فرج ريز هنوز پر آب بوده و مورد استفاده گياه قرار مي گيرد) 2 – رطوبت نقطه پژمردگي : به تدريج 3 عامل آبِ خاك را كاهش مي دهد. 1. جذب تدريجي آب توسط ريشه گياهان 2. خروج آب به صورت تبخير از سطح خاك 3. تعرق از سطح برگ گياهان. در اين حالت، خلل و فرج متوسط و ريز هم آب خود را از دست مي دهند و گياه حالت پژمردگي پيدا مي كند. به اين حالت : «رطوبت در نقطه پژمردگي » مي گويند. اگر گياه در روز پژمرده و در شب شاداب باشد، نقطه پژمردگي موقت است و اگر آبياري انجام شود گياه فعاليت حياتي خود را ادامه خواهد داد. اگر آبياري صورت نگيرد، گياه در شب هم شادابي خود را بدست نمي آورد و به نقطه پژمردگي دايم مي رسد. در نقطه پژمردگي دايم ، خلل و فرج درشت و ريز و متوسط آب ندارند و آب به صورت يك لايه نازك بر روي ذرات خاك وجود دارد كه ريشه آن را جذب نمي كند. اين آب حالت غيرمايع دارد و فقط به صورت گاز حركت مي كند. به مقدار رطوبت در اين حالت «ضريب هيگروسكپيكـ» و به اين آب «آب هيگروسكپيك» مي گويند. به مقدار آبي كه بين رطوبت ظرفيت زراعي و نقطه پژمردگي قرار دارد «آب قابل استفاده گياه» مي گويند. حركت آب در خاك : الف – حركت عمودي آب، ب – حركت افقي آب 1 – حركت آب از بالا به پايين : در حالت اشباع آب در تمام خلل و فرج خاك وجود دارد و تحت تأثير نيروي ثقل سريع رو به پايين حركت مي كند. در حالت غير اشباع نيروي ثقل تأثيري ندارد و آب تحت تأثير نيروي كشش سطحي در اطراف ذرات خاك جريان مي يابد و حركت آن كندتر از حالت اشباع است. 2 – حركت آب از پايين به بالا : اين نوع حركت سبب مي شود كه آب از سطح آب هاي زير زميني به طرف بالا حركت كرده و آب مورد نياز گياهان تأمين شود. در ضمن اين عمل ، بخشي از نمك ها و املاح محلول در آب نيز به سطح خاك آمده و تجمع مي يابند. علت اين نوع حركت آب، خاصيت موئينگي خلل و فرج خاك است. ب – حركت افقي آب در خاك : آب در حين حركت عمودي ، در جهت افقي هم حركت مي كند. علت اين نوع حركت آب، نيروي كششي ذرات خاك است. و به اين ترتيب آب از قسمت هاي مرطوبتر خاك به مناطق خشك تر آن حركت مي نمايد. گاورو بودن خاك منظور از اين اصطلاح از نظر كشاورزان زماني است كه خاك مزرعه به پاي دام ها و ادوات نچسبد، كه بهترين زمان شخصم زدن است. اگر رطوبت خاك بيش از حد گاورو بودن باشد، كلوخه هاي بزرگ تشكيل شده و عمليات شخم به علت چسبندگي زياد خاك به سختي صورت مي گيرد. اگر رطوبت خاك از حالت گاورو بودن كمتر باشد نيز خاك سفت و محكم شده و عمليات شخم راحتي امكان پذير نخواهد بود. فرسايش خاك فرسايش خاك يعني از بين رفتن دايمي خاك سطحي به وسيله آب و باد. مشاهده آب هاي گل آلود در رودخانه ها و نهرهاي كشاورزي، گرد و غبار در هنگام ورزش باد نمونه هايي از وقوع فرسايش هستند. براي جلوگيري از فرسايش بايد عواملي كه باعث فرسايش مي شوند شناسايي شوند. به طور خلاصه فرسايس (آبي و بادي) با حمل مواد آلي و رس (مواد كلوييدي) مقدار مواد غذايي خاك را كاهش داده، از ضخامت افق A مي كاهد. در وضعيت فرسايش شديد، شيارها و گودال هاي ايجاد شده بسيار عميق بوده كه رفت و آمد ماشين آلات زراعي و دام ها در آن به سختي انجام مي شود. فعاليت ها و عمليات كشاورزي كه فرسايش خاك را تشديد مي كند عبارتند از : 1 – تبديل مراتع به ديم زارهاي كم محصول : اكثر مراتع در نواحي كوهستاني قرار دارند. خاك اين اراضي معمولاً كم عمقند . روستاييان اغلب در جهت شيب اين اراضي را شخم مي زنند. اين كار باعث شستشوي ذرات ريز خاك توسط باران شده ، پس از مدتي اين زمين ها به سنگلاخ تبديل مي گردند. (شكل 12-3 ص 84) 2 – عدم استفاده از كودهاي شيميايي و حيواني براي تقويت خاك : كودهاي شيميايي انواع عناصر مورد نياز گياه را تأمين كرده و در نتيجه باعث رشد بهتر گياه مي شوند. كودهاي حيواني موجب بهم چسبيدن ذرات خاك و جذب بيشتر آب شده، در پيشگيري از فرسايش بادي و آبي مؤثر مي باشند. 3 – استفاده نامناسب از خاك: هر خاكي براي كشت گياهان خاصي مناسب است. به طور مثال دشت ها براي زراعت و تپه ماهورها و دامنه ها براي مرتع كاري مناسب اند. استفاده از خاك با توجه به قابليت هاي آن ها از عوامل مؤثر در جلوگيري از فرسايش اين گونه خاك هاست. 4 – تسطيح خاك در زمان مناسب : انجام عمليات تسطيح و خاك ورزي در هنگام وزش باد شديد، باعث حمل ذرات كلوييدي خاك كه نقش حاصلخيزي بر عهده دارند مي گردند. ذرات كلوئيدي به دليل ريزي بيش از حد (002/0> ميلي متر) به آساني با باد جابجا مي شوند.
پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل چهارم آماده سازي زمين , مراحل توليد , آماده سازي زمين و.. تمام فعاليت هاي کشاورزي مراحل دارد که به طور کلي، «مراحل توليد» ناميده مي شوند. مراحل توليد عبارتند از : آماده سازي زمين – کاشت – داشت – برداشت – عمليات بعد از برداشت قبل از آماده سازي زمين و انجام کاشت بايد نوع محصول و گياه مناسب را انتخاب نمود.مراحل کامل توليد و داير نمودن زمين هاي باير به طور خلاصه عبارت است از : مراحل توليد : آماده سازي زمين – کاشت – داشت – برداشت – عمليات بعد از برداشت آماده سازي زمين : از بين بردن عوارض زمين – خاک ورزي اوليه – خاک ورزي ثانويه – بهسازي ، اصلاح و مديريت خاک – زمين داير عوامل مؤثر در انتخاب محصول شرط اول آغاز فعاليت هاي کشاورزي هر منطقه، آگاهي از عوامل مؤثر در انتخاب محصول مي باشد. اين عوامل عبارتند از : عوامل آب و هوايي، عوامل خاک، عوامل اجتماعي و اقتصادي. 1 – عوامل آب و هوايي : وضعيت جغرافيايي هر منطقه در ميزان حرارت، شدت نور و ميزان رطوبت آن منطقه تأثير مي گذارد. در نتيجه هر منطقه شرايط آب و هوايي خاصي دارد. از نظر حرارت بايد به حساس بودن يا غيرحساس بودن گياه نسبت به سرما و گرما توجه کرد و از نظر نور بايد به شدت نور و مدت آن دقت شود و با توجه به محدوده حرارتي و مقدار نور، گياه مناسب و سازگار را انتخاب کرد. در هواي مرطوب تغييرات حرارتي بسيار کمتر از هواي خشک است. بادهاي شديد، خواب آلودگي ساقه و ريزش دانه ها مي شود. وزش بادهاي خشک نيز باعث تبخير شديد شده، به گياهان حساس آسيب مي رساند. در نتيجه در مناطق داراي بادهاي شديد بايد گياهاني را که نسبت به وزش باد شديد حساس نيستند کشت نمود. در بعضي مناطق سرماي ديررس بهاره ، به شدت به جوانه هاي گل صدمه مي زند و موجب خشک شدن گل ها و ريزش آنها و کاهش محصول مي شود. 2 – عوامل خاک : ويژگي هايي از خاک که در انتخاب نوع محصول مؤثرند عبارت اند از : اسيديته ، بافت، مقدار و نوع املاح وعمق خاک . ممکن است شرايط آب و هوايي در يک منطقه، مناسب رشد گياه باشد ولي خصوصيات خاک آن منطقه با نوع گياه انتخابي، سازگار نباشد. عمق خاک به خصوص براي درختان ميوه، اهميت زيادي دارد. بعضي از گياهان در بافت هاي سنگين و برخي در بافت هاي سبک بهترين رشد را دارند. مثلاً يونجه در زمين هاي آهکي با بافت متوسط تا سنگين و با شوري کم مي تواند محصول خوبي توليد نمايد در حالي که سيب زميني در خاک هاي با بافت سبک و PH خنثي رشد مي نمايد. 3 – عوامل اقتصادي : عواملي نظير جمعيت، تقاضا (بازار)، حمل و نقل ، وجود کارگر نيز در انتخاب نوع محصول مهم است. اين عوامل در مجموع «عوامل اقتصادي مؤثر در انتخاب محصول» ناميده مي شوند. مثلاً کشت وسيع سبزيجات در يک ناحيه کم جمعيت صحيح نيست. بنابراين بايد قبل از انتخاب محصول و خصوصاً احداث باغ ميوه، بازار فروش م حصول مورد بررسي و مطالعه کافي قرار گيرد. در اين مورد هزينه حمل و نقل و وجود راه هاي ارتباطي نيز اهميت بسياري دارد. توليد بعضي محصولات، به کارگر بيشتري نياز دارد. مثلاً وجين چغندر و برداشت پنبه و کاشت و داشت گوجه فرنگي، اين عمليات در صورت نبود وسايل و ماشين آلات مخصوص با نيروي کارگر انجام مي شود. در صورت نبودِ کارگر در زمان مناسب، انجام عمليات داشت و برداشت با مشکل مواجه و باعث کاهش محصول و بروز ضرر و زيان مي گردد. 4 – عوامل اجتماعي : توجه به سليقه و ذائقه مردم و رعايت فرهنگ در نظر گرفتن تجربه و عادات زارعن هم از جمله عوامل اجتماعي مؤثر در انتخاب محصول است. آيش بندي و تناوب زراعي براي مديريت بهتر خاک و حفظ توان توليدي آن به طور مستمر و همچنين استفاده بهتر و بيشتر از آب موجود در منطقه، اجراي برنامه هاي آيش بندي و تناوب، ضروري است. آيش بندي : منظور از آيش بندي، تقسيم زمين يک مزرعه به قطعات حتي الامکان مساوي، و اختصاص دادن هر قطعه به کشت گياهاني است که از حيث عمليات زراعي و فصل کشت مشابه بهتر دارند. مثلاً اگر قسمتي از زمين را براي کشت غلات پائيزه (گندم و جو) که عمليات زراعي و فصل کشت مشابه دارند و قسمت ديگر را براي کشت گياهان بهاره مثل چغندر قند و پنبه که فصل کشت آنها در بهار و عمليات کشت و تهيه زمين آنها نيز مشابه است اختصاص دهيم و قسمت ديگر زمين را بدون کشت رها کنيم و چيزي در آن نکاريم، اين تقسيم بندي را «آيش بندي سه قسمتي» مي نامند. مراحل آيش بندي عبارت اند از : 1 – به حداقل رساندن خطر پذيري در توليد 2 – کسبِ حداکثر سود 3 – توزيع زماني نيروي کار ماشين آلات 4 – حفظ حاصلخيزي خاک نظام تک کشتي : در گذشته و در زراعت سنتي، گياهان در يک زمين زراعي به طور ممتد و پياپي کشت مي شوند. مثلاً براي مدت طولاني فقط کشت گندم يا کشت برنج بر روي يک زمين صورت مي گرفت. اين نوع زراعت اصطلاحاً «تک محصولي» يا «تک کشتي» ناميده مي شود. اين روش محاسن معدودي دارد ولي معايبي هم دارد. بنابراين در کشاورزي پيشرفته کمتر از اين روش استفاده مي شود. معايب نظام تک کشتي : 1 – خشکي و مسموميت زمين 2 – کاهش مواد غذايي 3 – افزايش آفات و بيماريها 4 – افزايش علف هاي هرز 5 – عدم استفاده بهينه از وسايل و امکانات آيش : زميني را آيش مي گويند که براي يک يا چند فصل زراعي کشت نگردد. به عبارت ديگر ناکاشت گذاشتن زمين براي يک يا چند سال به منظور تقويت زمين زراعي آيش ناميده مي شود. در کشاورزي نوين در مناطقي که بارندگي به حد کافي ست به جاي آيش گذاشتن، کاشت گياهان کود سبز به خصوص گياهان خانواده بقولات و برگرداندن آن به زمين به صورت کود سبز توصيه مي گردد. در اين صورت خواص فيزيکي و شيميايي خاک بهبود خواهد يافت. تناوب زراعي : عبارت است از تسلسل کاشت گياهان مختلف در يک قطعه زمين بر طبق نظم و ترتيب معين طي سال هاي مختلف . پس در حاصلخيزي خاک، علاوه بر مصرف کود و تهيه صحيح زمين به مسايلي از جمله تغيير سالانه نوع گياه در يک زمين (تناوب) نيز بايد توجه شود. به طور مثال اگر در زميني امسال غلات پاييزه کشت شده است، سال ديگر بايد در آن گياهان بهاره ( چغندر يا پنبه) کشت شود. در سال پنجم دوباره تناوب شبيه سال اول خواهد بود. در تناوب زراعي مدت زماني که طول مي کشد تا گياه مجدداً در قطعه اول کاشته شود دوره تناوب گفته مي شود. بنابراين تناوب ياد شده يک تناوب چهار ساله است.
پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل چهارم ـ قسمت دوم فوايد تناوب , فوايد مکانيزاسيون کشاورزي و.. فوايد تناوب : جذب مواد غذايي از اعمال مختلف خاک - جلوگيري از مسمويت خاک بر اثر ترشحات ريشه يک نوع گياه - جلوگيري از گسترش علف هاي هرز - جلوگيري از طغيان آفات و امراض يک گياه - جلوگيري از شدت جذب يک نوع ماده غذايي از خاک - مکانيزاسيون کشاورزي - کشاورزي در گذشته هاي دور (انسان هاي اوليه) توسط وسايل اوليه مثل سنگ هاي تيز (براي خراش زمين) و داس هاي سنگين انجام مي شد. با گذشت زمان و با کشف فلزات، وسايل مورد نياز تهيه زمين و انجام عمليات کشاورزي دچار تغيير شد و کشاورزي مکانيزه به وجود آمد. - در ايران اولين تراکتور نفتي در سال 1308 شمسي براي مدرسه عالي فلاحت خريداري شد. - حدود هشت سال بعد، با تعليم عده اي از مهندسان، طرح مکانيزه کردن کشاورزي قسمتي از کشور تهيه شده و در سال 1333 وزارت کشاورزي اقدام به تأسيس اداره کل مهندسي زراعي در کرج نمود.اين کار به منظور آشنا کردن کشاورزان با مسايل زراعت ماشيني صورت پذيرفت. فوايد مکانيزاسيون کشاورزي - استفاده از تراکتور، به معني جايگزيني قدرت زياد موتور با نيروي اندک انساني و حيواني است. - انجام به موقع عمليات کشاورزي که باعث کاهش خطرات آب و هواي منطقه بر روي محصولات کشاورزي مي شود. - در کار با تراکتور بازدهي و بهره وري بيشتر است. - استفاده از تراکتور به صرفه است. (نگهداري حيوانات و تهيه علوفه براي آن ها وقت و هزينه را تلف مي کند) - زير و رو نمودن خاک به کمک تراکتور به طور دلخواه انجام مي شود. - بکارگيري تراکتور باعث کاهش نياز کشاورزان به نيروي انساني مي شود. آماده سازي زمين زمين باير و زمين زراعي : زميني که داراي پوشش طبيعي بوده، عمليات کشاورزي در آن انجام نشده باشد «زمين باير» ناميده مي شود. زمين داير داراي موانعي مثل سنگ و سنگريزه، و پستي و بلندي و گياهان مرتعي است. اگر اين موانع از بين برود و عمليات شخم در آن انجام گردد، زمين باير به زمين زراعي (داير) تبديل مي گردد. سنگ جمع کردن و از بين بردن پستي و بلندي زمين باير : اين عمليات زماني انجام مي شود که زمين باير براي اولين بار آماده سازي مي شود. سپس با انجام شخم تدريجي سنگ هايي که از داخل زمين بيرون مي آيند نيز جمع آوري مي گردد. پستي و بلندي اين نوع زمين ها توسط لندلور يا گريدر و بولدوزر و اسکرپير تسطيح مي شوند. 1 – از بين بردن عوارض زمين : عوارض زمين براي کشاورزان مشکل آفرين هستند و به همين دليل بايد از بين بروند. بدين منظور انجام اقدامات زير ضروري است: - از بين بردن نهرها و جوهاي پشته به اين منظور، ابتدا با کمک گاو آهن برگرداندن خاک پشته نهرها را به داخل برگردانيده، سپس با انجام شخم عادي و ديسک و ماله جوي ها و پشته را از بين مي بريم. - از بين بردن شيب : اگر شيب زمين زياد باشد عمليات تسطيح با کمک ماشين آلات سنگين مثل بولدوزر و گريدر انجام مي گيرد. (مراحل انجام تسطيح زمين هاي کشاورزي در شکل زير ذکر شده است) اگر شيب زمين کم باشدعمليات تسطيح با ادواتي نظير تسطيح کن ها (لندلولرها) انجام مي شود. - از بين بردن بقاياي محصول سال قبل : با توجه به ارزش بقاياي گياهي انواع محصولات کشاورزي در بهبود خواص فيزيکي خاک، امروزه توصيه مي شود از بين بردن آن ها با برگرداندن و دفن بقاياي گياهي همراه باشد. البته در برخي مناطق هنوز اين کار با سوزاندن گياه صورت مي گيرد. 2 – خاک ورزي خاک ورزي عمليات مکانيکي است که به منظور آماده سازي زمين براي پرورش گياهان زراعي و باعي انجام مي گيرد. با انجام اين عمليات خاک نرم شده و محيط مناسبي براي سبز شدن بذر، رشد و نمو ريشه، فراهم مي گردد. روش هاي خاک ورزي : عمليات خاک ورزي بسته به اهداف مورد نظر، به روش هاي مختلف انجام مي گيرد. مهم ترين آن ها عبارتند از : الف – خاک ورزي مرسوم ب – خاک ورزي حفاظتي الف - خاک ورزي مرسوم : عمليات خاک ورزي که به طور معمول انجام مي شود «خاک ورزي مرسوم» ناميده مي شود. اين نوع خاک ورزي به سه دسته تقسيم مي شود : (خاک ورزي اوليه – ثانويه - ويژه ) 1 – خاک ورزي اوليه : خاک ورزي اوليه عمليات شديد و عميق است و معمولاً سطح خاک را ناهموار مي کند. اهداف خاک ورزي اوليه : - بريدن و متلاشي نمودن خاک - دفن بقاياي گياهي و علف هرز - مخلوط کردن بقاياي گياهي با خاک زراعتي - باقي گذاردن خاشاک در سطح خاک بدون به هم خوردگي در زمين هاي زراعتي، ابزار و ادواتي که عموماً براي خاک ورزي اوليه به کار برده مي شوند «گاو آهن» ناميده مي شود. گاو آهن ها انواع مختلفي دارند که هريک بر اساس شرايط خاص منطقه و زمين به کار گرفته مي شوند. تا قبل از رواج تراکتور براي به کار انداختن گاور آهن از نيروي کششي دام (عمدتاً اسب و گاو نر) استفاده مي شد. در کشور ما نوع خاصي از گاو آهن دامي به نام گاو آهن بومي يا سنتي رايج بود که هنوز در بعضي از مناطق کشور به کار برده مي شود. انوع گاو آهن ها : انواع گاو آهن ها در دو گروه برگردان دار و مخصوص طبقه بندي مي شوند. يکي از ادوات مهمي که در خاک ورزي مورد استفاده قرار مي گيرد گاو آهن برگردان دار است. کار اين نوع گاو آهن که از ابزراهاي بسيار رايج شخم مي باشد، شبيه کار بيل است. يعني ضمن بريدن خاک آن را برگردانده، نرم مي نمايد. ابعاد و اشکال مختلفي دارد ( گاو آهن برگردان دار) 2 – خاک ورزي ثانويه واژه خاک ورزي ثانويه به معني انجام عمليات خاک ورزي در اعماق نسبتاً کمتري است و به دنبال خاک ورزي اوليه انجام مي گيرد، اهداف زير را تأمين مي کند: - خرد کردن بيشتر خاک و اصلاح بستر بذر - ذخيره سازي رطوبت - قطع بقاياي گياهي و مخلوط کردن آنها با خاک سطحي - خرد کردن کلوخه ها - از بين بردن علف هاي هرز 3 – خاک ورزي ويژه : به مجموعه اقداماتي که پس از آماده سازي بستر بذر، به منظور تکميل بستر سازي و تسطيح زمين و آبياري زمين انجام مي گيرد « خاک ورزي ويژه» مي گويند. از مهمترين ادوات خاک ورزي ويژه مي توان از نهر کن ها، شيار کش و مرزکش ها نام برد. ب – خاک ورزي حفاظتي : اجراي دايمي روش هاي متداول خاک ورزي ( به دليل آمد و شد مکرر تراکتور و ادوات) در دراز مدت اثرات نامطلوبي بر روي خاک به جا مي گذارد. ايجاد فشردگي، به وجود آمدن سخت لايه در لايه هاي زيرين خاک و در نتيجه افزايش وزن مخصوص ظاهري خاک و کم شدن نفوذ پذيري آن و در نهايت ناممکن شدن رشد و توسعه ريشه ها از جمله اين اثرات نامطلوب هستند. مهم ترين انواع خاک ورزي حفاظتي عبارتند از : 1- خاک ورزي بدون برگردان (بي برگردان) : دراين روش، شخم اوليه به وسيله گاو آهن ايراني قلمي و يا ديسک انجام مي گيرد. در حقيقت از گاو آهن برگردان دار استفاده نمي شود) 2 – خاک ورزي حداقل : در اين سيستم، عمليات کاشت و خاک ورزي اوليه و ثانويه تواماً و با عبور يک بار تراکتور صورت مي گيرد. ماشين هاي مخصوصي براي اين نوع خاک ورزي ساخته شده است که در شکل زير مشاهده مي شوند)
پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل چهارم ـ قسمت سوم خاک ورزي کلشي يا مالچي , تعريف شخم , اهداف شخم و.. 5 – خاک ورزي کلشي يا مالچي : در اين نوع خاک ورزي قسمتي از بقاياي گياهي به زير خاک برده مي شود. اين روش متداولترين روش خاک ورزي حفاظتي در اکثر کشورهاي پيشرفته است. تعريف شخم : عمل زير و رو کردن خاک به منظور اصلاح فيزيکي آن را «شخم» مي گويند. با انجام عمل شخم، شرايط محيطي براي جوانه زدن بذر و رشد و نمو گياه فراهم مي شود. همچنين خاک هاي قسمت هاي زيرين خاک به سطح آمده و به تدريج به عمل خاک زراعي افزوده مي گردد. اهداف شخم : - افزايش نفوذ پذيري خاک براي ورود آب، هوا و حرارت - زياد نمودن خلل و فرج خاک - کاهش تبخير آب در اثر به هم زدن لوله هاي مويين - زير خاک نمودن بقاياي گياهي و ريشه علف هاي هرز و تخم و لارو حشرات مضر - نرم نمودن خاک اگر عمليات شخم از نظر زمان و عمق به طور دقيق انجام نشود نه تنها اهداف فوق تأمين نمي شود، بلکه در شرايطي ممکن است خرابي بستر کشت را در پي داشته باشد. اقسام شخم از نظر عمق الف – شخم خيلي عميق : اگر عمق خاک زراعي زمين زياد باشد اين نوع شخم انجام مي شود. به طور معمول شخمي که عمق آن بيش از 30 سانتي متر باشد، شخم خيلي عميق ناميده مي شود. در فصل پاييز انجام مي گيرد. در شخم خيلي عميق عمق بيش از ضخامت خاک زراعتي است. ب - شخم عميق : عمق اين نوع شخم حدود 30 سانتي متر است و عمق شخم با ضخامت خاک زراعتي برابر مي باشد. از اين شخم براي گياهاني که ريشه هاي عميق دارند ( يونجه، پنبه، چغندرقند) استفاده مي شود. ج – شخم متوسط : عمق اين شخم حدود 20 سانتي متر است. عمق شخم از ضخامت خاک زراعي کمتر است. اين شخم به منظور تهيه زمين غلات و زيرخاک کردن کود مورد استفاده قرار مي گيرد. د – شخم سطحي : عمق شخم حدود 15 سانتي متر است. براي تکميل شخم عميق يا متوسط، زير خاک کردن کود و بذر و از بين بردن علف هاي هرز در سال آيش، مورد استفاده قرار مي گيرد. زمان شخم : ميزان رطوبت خاک، بيش از هر چيز در انتخاب موقع مناسب براي انجام عمليات شخم اهميت دارد و زماني بايد اقدام به شخم نمود که زمين گاورو شده باشد. روش هاي شخم 1 – شخم دستي : اين شخم در گل کاري و سبزي کاري مورد استفاده قرار مي گيرد. کيفيت شخم با بيل بسيار خوب است ولي به علت کند بودن کار نيروي انساني نسبت به ماشين و گران بودن مزد کارگر امکان کاربرد آن در زراعت هاي بزرگ وجود ندارد. وسيله شخم دستي بيل است. متربيل هاي نوک تيز براي شخم مناسب ترند. هر چه خاک سنگين تر باشد عرض بيل را کمتر و نوک آن را تيزتر مي گيرند. در اراضي خيلي سفت و سنگلاخي براي عمل شخم از کلنگ هم استفاده مي شود. شخم با گاو آهن ساده ترين گاو آهن، گاو آهن هاي يک خيش است که نتيجه کار آنها از نظر کمي و کيفي مطلوب نيست. در صورتي که از تراکتور استفاده شود گاو آهن هاي چند خيش (بيشتر از دو خيش) مورد استفاده قرار مي گيرند. در اين گاو آهن ها هر خيش حدود 30 سانتي متر عرض خاک را مي شکافد. بنابراين اگر گاو آهن چهار خيش باشد عرض شخم در هر راه 120 سانتي متر است. استفاده از گاو آهن در عمليات شخم سبب ايجاد جوي و پشته پس از پايان کار در زمين زراعي مي شود براي جلوگيري از چنين اشکالي عمليات شخم را به طرق مختلف انجام مي دهند. 1 – شخم کناري (ازهم ) : در اين روش ابتدا زمين را به قطعات مربع مستطيل تقسيم کرده، از کنار قطعه شروع به شخم مي کنند و عمل را در وسط زمين ختم مي نمايند. درشخم کناري، پس از اتمام شخم در وسط قطعه، جوي و در اطراف زمين، پشته به وجود مي آيد. پس بهتر است منطقه اي که سالي آن را از کنار شخم زده ايم، در سال بعد از وسط شخم بزنيم تا از حرکت تدريجي خاک به کناره هاي زمين جلوگيري شود (شکل 14-4 ص 110) 2 – شخم مياني (برهم): در اين روش قطعات زمين مورد نظر به شکل مستقيم شده . عمل شخم از وسط زمين شروع و به کنار آن ختم مي گردد. در اين حالت در وسط قطعه، پشته و در مرزهاي آن جوي به وجود مي آيد. 3 –شخم پيراموني : در اين روش، عمل شخم از اطراف زمين شروع و با دور زدن تراکتور در زمين، به مرکز آن ختم مي گردد. در آخر کار قطعه کوچکي در وسط زمين باقي مي ماند که ديگر امکان دور زدن براي تراکتور و گاو آهن وجود ندارد. امروزه گاو آهن هاي دو طرفه برگردان دار که داراي خيش طرف راست و چپ است کار شخم را آسان نموده اند. اين گاو آهن ها سطح خاک را مسطح کرده و با اين گاو آهن ها، مي توان کنار نوار قبلي را شخم زد. مشخصات شخم خوب 1 – عمق شخم در تمام نقاط زمين يکسان است. 2 – نوارهاي شخم به طور منظم برگردان شده است 3 - خاک پس از انجام شخم يک رنگ است 4 – سطح زمين شخم خورده کاملاً مسطح و افقي است.
پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل چهارم ـ قسمت سوم اصلاح و بهسازي خاک , اصلاح خاک هاي شني , اصلاح خاک هاي رسي و.. اصلاح و بهسازي خاک هدف اصلي از انجام اين عمليات، افزايش بهره دهي و حاصلخيزي خاک است. 1 – اصلاح خاک هاي شني : خاک هاي شني را به وسيله آبياري با آب سيلاب ها که داراي مقدار زيادي رس هستند مي توان اصلاح نمود. کشت گياه به عنوان کود سبز و اضافه کردن کود دامي هم در اصلاح اين گوينه خاک ها مفيد است. 2 – اصلاح خاک هاي رسي : خاک هايي که مقدار رس آنها بيش از 3 0 درصد باشد براي کشاورزي مناسب نيست. اين خاک ها را با کشت گياهان (به عنوان کود سبز) و با انجام شخم عميق در صورت وجود شن در لايه هاي زيرين و برگردان آن ها، تا حدودي اصلاح مي کنند و به اين خاک ها کود دامي نيز اضافه مي شود. 3 – اصلاح زمين هاي سنگلاخي در نواحي کوهستاني : با جمع آوري سنگ ها و چيدن آنها به صورت پشته در فواصل معين انجام مي شود. 4 – اصلاح تقويت حاصلخيزي خاک : اين کار با دادن کود صورت مي گيرد. در واقع اثر کود، افزايش مواد غذايي در خاک مزروعي است تا کمبود عناصر موجود در آن که مورد احتياج گياه است جبران شود. تعريف کود موادي که براي افزايش حاصلخيزي و جبران مواد از دست رفته خاک به آن داده مي شوند «کود» ناميده مي شود. انواع کود : الف – کودهاي آلي ، ب - کودهاي شيميايي الف – کودهاي آلي : هر ماده آلي که به وسيله ميکروب ها قابل تجزيه باشد کود آلي نامگذاري مي شود. بنابراين به موادي که بقاياي پوسيده جانوران و گياهان و فضولات حيوانات و انسان و زوايد زندگي آنها به وجود آمده باشد، کودالي گفته مي شود. کودهاي آلي از نظر عناصر غذايي (در قياس با کودهاي شيميايي) مورد نياز گياه ، ارزش کمتري دارند در صورتي که بخواهيم تمام مواد غذايي مورد نياز گياه را از طريق اضافه کردن مواد آلي به خاک تأمين کنيم بسيار گران تمام خواهد شد. کودهاي آلي شامل : کودهاي دام وطيور، کود سبز و کمپوست هستند. کودهاي دامي شامل فضولات دامي و بقاياي تمام يا قسمتي از بدن حيوانات ( شاخ – خون – استخوان لاشه) مي باشد. کود دامي بايد کاملاً پوسيده و تخمير شده باشد تا گياه بتواند از آن استفاده کند. مقدار کوددامي بين 50 -10 تن در هکتار بسته به جنس زمين و نوع محصول متفاوت است. اين مقدار در زمين هاي حاصل خيز بين 15-10 تن و در زمين هاي غير حاصلخيز 50- 40 تن در هکتار مي باشد. کود سبز : نظر به اينکه در زراعت هاي بزرگ هزينه خريد و حمل و نقل و پاشيدن کودهاي حيواني بسيار زياد است، يکي از راه هاي افزايش ماده آلي خاک، استفاده از کود سبز مي باشد. به اين منظور، گياهان علوفه اي به خصوص گياهان خانواده بقولات کاشته شده را قبل از توليد گل و پس از رشد کافي برگردانده ، در زير خاک مدفون مي نمايند. اين عمل توليد هوموس ( گياخاک) مي کند و خواص فيزيکي خاک را بهبود مي بخشد. يک هکتار کود سبز حدود 35 تا 50 تن شاخ و برگ و نسوج گياهي تازه وارد خاک مي نمايد که معادل 20 -10 تن کود دامي است و مي تواند حدود 2-1 تن هوموس به خاک اضافه نمايد. کمپوست : بقاياي گياهان و جانوران ، زباله هاي خانگي و شهري و يا لجن فاضلاب ها که تحت شرايط پوسيدگي قرار گرفته، به طوري که فرم اوليه خود را از دست داده و پودر شده باشند کمپوست ناميده مي شوند. مواد مناسب کمپوست را به ضخامت 10-7 سانتي متر روي زمين يا درون گودالي پخش کرده ، به ازاري هر 100 کيلوگرم 1000 – 700 گرم فسفات دي آمونيوم و يا کود اوره بر روي آن مي پاشند. پس از اين ، آبپاشي کرده، لايه اي جديد را به همين صورت آماده نمي نمايند. ممکن است لايه اي از خاک نيز به طور متناوب بين لايه هاي کمپوست قرار داده شود. اين مواد را هميشه مرطوب نگهداشته، هر 4-2 هفته يکبار آن را زير و رو مي کنند تا به خوبي تهويه شوند. وقتي مواد پوسيده و پودر شود کمپوست آماده است. اين عمل يکسال به طول مي انجامد. مهمترين کودهاي شيميايي عبارتند از : کودهاي ازته، کودهاي فسفاته، کودها پتاسه، کودهاي مرکب، کودهاي ميکرو کودهاي ازته : ماده اصلي اين کودها ازت است. ازت در تشکيل ساقه و برگ و قسمت هاي هوايي گياه مؤثر است و باعث رشد رويش گياهان مي شود. کمبود ازت باعث زردي و پژمردگي و کندي رشد مي شود. مهم ترين کودهاي ازته عبارتند از : اوره : اوره شباهت زيادي به شکر دارد و به همين دليل به کود شکري معروف است . در اب قابل حل است و به سرعت شسته نمي شود. مقدار ازت آن حدود 46 درصد است. اين کود را پس از کاشت و به صورت سرک به گياه مي دهند. نيترات آمونيوم اين کود به ميزان 26 درصد و در بعضي موارد تا 34 درصد ازت دارد. نيترات آمونيوم، به شکل دانه هاي گرد و يا کريستال هاي ريز سفيد رنگ است. نصف ازت اين کود آمونياکي و نصف ديگر آن نيتراتي است و مي تواند هم در موقع کشت و هم به صورت سرک مصرف شود. سولفات آمونيوم به صورت دانه هاي سفيد رنگ، کرم يا آبي و خاکستري تهيه مي شوند. اين کود 21-20 درصد ازت و 24 درصد گوگرد دارد. بنابراين خاصيت اسيدي داشته، براي خاک هاي آهکي بسيار مناسب است. کودهاي فسفاته : اين ماده در جوانه زدن دانه ها، نمو ريشه ها، زودرسي ميوه ها، بالابردن نسبت دانه به کاه در غلات، جذب ازت در گياه و تشکيل بافت هاي گياه اهميت زيادي دارد کمبود آن باعث کاهش حصول و به خصوص دانه مي شود. مهم ترين کودهاي فسفاته عبارتند از : **** فسفات معمولي : بيشتر به شکل دانه هاي خاکستري رنگ و کروي است. اين کود به آساني در آب حل نمي شود و مي توان آن را قبل از کاشت و يا همراه با کاشت در زمين پخش نمود. مقدار فسفر قابل استفاده اين کود براي گياه، 20 – 16 درصد است. **** فسفات تريپل : به شکل دانه هاي کروي و به رنگ خاکستري است و به کود ساچمه اي معروف است. اين کود هم در آب حل نمي شود. فسفات آمونيوم : به شکل دانه هاي ريز و سياه رنگ است. علاوه بر فسفر داراي 18 درصد ازت نيز مي باشد. اين کود مدت ها درخاک مي ماند و به تدريج مورد استفاده گياه قرار مي گيرد. کودهاي پتاسيه : پتاسيم مقاومت گياه را در برابر امراض افزايش داده ، باعث شاخ و برگ جوان و توليد ميوه هاي آبدار و گوشتي و بالا بردن مدت نگهداري يا قدرت انبارداري مي شود. مقداراين کود براساس K2o محاسبه مي شود. مهم ترين کودهاي پتاسه عبارتند انداز : سولفات پتاسيم : کودي است پودري، سفيد يا کرم رنگ که مقدار پتاسيم آن به صورت K2o حدود 50 درصد مي باشد. کلرور پتاسيم : اين کود حدود 50-48 درصد K2o دارد. کودهاي مرکب : در تجارت، کودهاي مخلوطي از ازت و فسفر و پتاسيم که سه عنصر پرمصرف در کشاورزي هستند ساخته مي شود که البته درصد آنها چندان بالا نيست و ترتيب آنها به صورت Npk مي باشد که با درصد مشخص شده اند. مثلاً کود 10-15-25 يعني داراي 25 درصد ازت، 15 درصد P2o5 و 10 درصد K2o مي باشد. گاهي ممکن است کود مخلوط ، فاقد يکي از عناصر باشد مثل 43-0-13 که فسفر ندارد. کودهاي ميکرو : اگر چه قسمت عمده کودها از ازت و فسفر و پتاسيم تشکيل يافته است، لکن عناصر کم مصرف (مس، روي، منگنز، آهن، بر، موليبدن و ... ) نيز گاهي اوقات و در صورت کمبود جهت تأمين احتياجات غذايي گياه به آن ها افزوده مي شوند.
پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل چهارم ـ قسمت چهارم روش هاي پخش کود , زمان مصرف کودهاي شيميايي و .. روش هاي پخش کود 1 – روش تزريقي : محلول آمونياک و آمونياک مايع از کودهايي هستند که به طريق تزريق به خاک اضافه مي شوند. اين دو کود در آخرين مرحله تهيه بستر و حداقل 10 تا 15 روز قبل از کاشت در خاک تزريق مي شوند. 2 – روش پراکندن : در اين روش، کود به طور يکنواخت در سطح خاک پراکنده مي شود. عمل پراکندن کود (با دست يا با کودپاش) و قبل و بعد از کشت انجام مي گيرد. 3 – روش نواري : در اين روش، کود به صورت نواري به عرض 5-2 سانتي متر در يک يا دو سمت بذر قرار مي گيرد. اين روش با کود کار انجام مي گيرد. 4 – روش کناري : در اين روش کود را در کنار رديف هاي کشت مي پاشند. اين روش براي دادن کود سرک به گياهان وجيني به کار مي رود. اين نوع کودپاشي با دست و يا با دستگاه کودريز انجام مي گيرد. انجام عمليات آبياري پس از کوددهي ضروري است. 5 – روش محلول در آب آبياري : کودهاي محلول را در آب آبياري حل کرده، با آبياري باراني يا قطره اي در سطح مزرعه توزيع مي نمايند. در اين روش آبياري قبل و بعد از کوددهي صورت مي گيرد. 6 – روش محلول پاشي: اين روش در مورد کودهاي ميکروکاربرد دارد. کود را در آب حل نموده روي برگ ها مي پاشند. زمان مصرف کودهاي شيميايي کودهاي شيميايي در دو زمان قبل و بعد از کاشت در زمين پخش و با خاک مخلوط مي گردد. نوع کود و آب و هواي منطقه و غيره زمان کود را مشخص مي کند. تهيه انواع خاک هاي باغباني در گل کاري وسبزي کاري از خاک هاي بسيار حاصلخيز و غني از مواد غذايي استفاده مي شود که مي توان آنها را طي مراحل تهيه نمود. از مهم ترين انواع خاک هاي باغباني خاک برگ، خاک چمن، خاک کوش، خاک باغچه و خاک زباله و کمپوست است. 1 – خاک برگ : براي تهيه خاک برگ در فصل پاييز برگ ها را در داخل چاله اي به عمق حدود يک متر مي ريرند. به منظور تجزيه سريعتر برگ ها، به همراه آب، مقاديري آهک، کود شيميايي، ادرار چهار پايان نيز اضافه مي شود و با غلتک آن ها را فشرده مي کنند و سپس روي آن را با خاک مي پوشانند. پس از 4-3 ماه توده را به هم مي زنند و آب به آن اضافه مي کنند و آن را غلتک مي زند. اين کار در طول يک سال 3 يا 4 بار تکرار مي شود. در نتيجه برگ ها پوسيده و مقدار زيادي هوموس توليد مي شود. خاک برگ چون از نظر مواد غذايي نسبتاً ضعيف است لذا با انواع خاک ها مخلوط شده و با جذب رطوب بيشتر و پوک کردن خاک شرايط مناسبي فراهم مي کند. 2 – خاک چمن : براي ساختن خاک چمن، چمن ها را به صورت مکعب مستطيل جدا نموده ، آن ها را طوري روي يکديگر قرار مي دهند که قسمت هاي سبز چمن روي يکديگر و قسمت هاي ريشه نيز روي هم قرار گيرند. سپس روي آن آب و کود شيميايي يا ادرار چهارپايان اضافه مي کنند. طي يک سال (4-3 بار هم مي زنند) مقادير متنابهي هوموس به دست مي آيد که در گل کاري کاربرد دارد. 3 – خاک کوش : مخلوطي از خاک برگ و کود حيواني که به تدريج پوسيده و حرارت خود را از دست داده باشد «خاک کوش» گفته مي شود. اين خاک هم در گل کاري کاربرد دارد. 4 – خاک زباله «کمپوست» : زباله منازل که معمولاً حاوي پوست ميوه جات و سبزيجات و باقيمانده غذاها مي باشد، را جمع آوري نموده با ماسه مخلوط کرده و در محل انباشته نموده و هر چند هفته يکبار زبر و رو نموده و به آن ادرار چهارپايان اضافه مي شود. پس از يک سال مواد موجود در آن پوسيده شده و خاک بسيار قوي و حاصلخيز به دست خواهد آمد. اين خاک هم در سبزي کاري و گل کاري مورد استفاده قرار مي گيرد. 5 – خاک باغچه : خاک باغچه، به دليل کشت سالانه گياهان در آن و اضافه کردن کود حيواني از نظر هوموس بسيار غني است. اگر به خاک باغچه کمي ماسه افزوده شود خاک از نظر بافت نيز سبک شده درجه مرغوبيتش بالا مي رود. اين خاک هم در گل کاري و سبزي کاري استفاده مي شود. خزانه و نهالستان : براي احداث باغ ميوه و جنگل کاري و پارک سازي : در اختيار داشتن نهال قوي و سالم يک ضرورت مي باشد. علت ناکامي در توسعه باغداري و جنگل کاري در بي توجهي نسبت به مواد زير مي باشد: - عدم آشنايي به امر خزانه کاري و نحوه پرورش نهال - احداث باغ با نهال هاي پرورش يافته ساير مناطق - اطمينان نداشتن از نهال توليد شده از سوي بعضي از مؤسسات 1- روش احداث خزانه : خزانه محلي است که ابتدا بذر را با تراکم بيشتر در آن مي کارند و در مدت رشد، مراقبت هاي لازم را به عمل مي آورند. پس از رشد کافي، بوته ها و يا نهال هاي جوان را به زمين اصلي که قبلاً آماده شده است منتقل و نشا مي کنند. گياهاني که به اين طريق کاشته شده و منتقل مي شوند: گوجه فرنگي، بادمجان ، کلم ، گل هايي نظير بنفشه، آمار، ميمون، مي باشند. محلي که به عنوان خزانه انتخاب مي شود بايد داراي شرايط زير باشد : - آفتاب گير باشد. - نزديک به منبع آب و جاده اصلي باشد. - بادگير نباشد و تهويه مناسب داشته باشد. پس از انتخاب زمين خزانه آن را پس از افزودن کود، ماسه، کاه و کلش در پاييز خوب شخم زده تسطيح مي کنيم. سپس به منظور تقويت شيميايي زمين به مقدار لازم کودهاي مرکب به نسبت 5-10-5 يا 1-2-1 به صورت npk به خاک مي افزاييم. آن گاه زمين را کرت بندي نموده، يا به صورت جوي پشته درآورده ، بذر يا قلمه گياهان را در آن مي کاريم. پوشاندن خزانه با پلاستيک به منظور جلوگيري از سرما ، به خصوص در شب هاي زمستان ضروري است. 2 – روش احداث نهالستان : بذر درختان ميوه و درختان غيرمثمر را نيز ابتدا در خزانه مي کارند و نهال هاي حاصل را پس يا قبل از پيوند زدن به محل اصلي منتقل مي نمايند. به اين نوع خزانه «نهالستان» مي گويند. هدف از ايجاد نهالستان تأمين و انتخاب نهال هاي مناسب و قوي براي عمل پيوند زدن مي باشد. براي احداث نهالستان خاک را به طور عميق در پاييز شخم مي زنند و با انجام عمليات خاک ورزي ثانويه کلوخه را خرد و نرم و سطح خاک را مسطح مي سازند، سپس با افزودن کود حيواني و شيميايي، حاصلخيزي خاک را تقويت مي نمايند و در پايان با بيل و يا با شيار سازها زمين را به صورت جوي پشته در مي آورند تا امکان کاشت بذر درختان مهيا گردد. معمولاً خاک کف جوي ها را با افزودن ماسه قدري سبک نموده ، بذرها را در آن مي کارند. انجام عمليات آبياري و وجين و تنک کردن و ... ساير مراقبت هاي داشت ضروري است. تهيه زمين سبزي کاري از آنجايي که سبزيجات به صورت متراکم کاشته مي شوند و عمر زيادي ندارند لازم است که به عوامل مؤثر در حاصلخيزي، بافت و ساختمان خاک توجه کافي شود. بنابراين در اولين مرحله انتخاب محلي براي تهيه و نگهداري کمپوست، کود و کاه و کلش در مجاورت زمين سبزي کاري ضروري است. سپس با توجه به نوع سبزي، برنامه ريزي کاشت و وسعت سبزي کاري مي توان نوع و وسيله تهيه زمين را انتخاب نمود. در سطوح کوچک با کمک بيل و در سطح وسيع با تراکتور، عمليات شخم انجام مي شود. عمق شخم بسته به نوع سبزي و همچنين تناوب کشت تعيين شده متغير است. قبل از شخم لازم است کودهاي دامي و پوسيده و کمپوست در زمين پخش شود. پس از شخم و ضمن خرد کردن کلوخه ها بقاياي گياهان علف هرز را با کم شن کش يا دندانه از زمين خارج نموده، زمين را کاملاً تسطيح مي نماييم . سپس با انواع قارچ کش ها خاک را ضدعفوني نموده، آن را به صورت کرت يا جوي پشته درآورده، بذر، نشا يا ريزوم را در آن مي کاريم. با توجه به ريز بودن بذر سبزي، توجه به عمق کاشت و پاشيدن ماسه بادي بر روي بذرها به منظور تسريع در جوانه زدن، ضروري است.
پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل پنجم روش هاي کاشت , روش درهم , روش رديفي و خطي و.. کاشت عمليات زيرخاک کردن بذر به منظور جوانه زدن «بذرکاري» يا «کاشت» ناميده مي شود. روش هاي کاشت روش هاي کاشت از نظر پخش بذر، آبياري، رطوبت خاک به شيوه هاي مختلف انجام مي شود: 1 – روش هاي کاشت از نظر پخش بذر : از نظر نحوه توزيع بذرها به سه روش (درهم – خطي يا رديفي – کپه اي) کاشته مي شوند. روش درهم : در اين روش، بذر را روي خاک مي پاشند و با وسايلي مانند دندانه، ديسک و ماله و در زمين هاي کوچک با شن کش و غيره زير خاک مي کنند. پخش بذر ممکن است به صورت دستي و يا با انواع دستگاه هاي بذر پاش انجام مي گيرد. شکل زير نحوه پاشيدن بذر، به صورت دستي برای دیدن این عکس به اندازه بزرگ، روی این قسمت کلیک کنید. و شکل هاي زير نمونه هايي از ماشين هاي بذر پاش و بذر کار را نشان مي دهد. روش رديفي و خطي : در اين روش ، بذرها با دست و يا با ماشين هاي بذرکار روي خطوط موازي کاشته مي شوند. در نتيجه بذرها يکنواخت کشت شده، در عمق معيني از خاک قرار مي گيرند. در وش کاشت رديفي، فاصله ي رديف ها از همديگر و فاصله بذرها در روي هر رديف، کاملاً مشخص و معين است اما در کاشت خطي فاصله بذرها روي خط رعايت نمي شود. شکل زير کشت رديفي و انواع آن و شکل زير مزرعه کشت رديفي را نشان مي دهد. روش کپه اي : در اين روش گودال هايي به فواصل معين و به عمق متناسب با اندازه بذر در زمين ايجاد کرده، در هر گودال 2 تا 3 عدد بذر قرار مي دهند. پس از سبز شدن بذرها، قوي ترين بوته را نگه داشته و بقيه را حذف مي کنند. طبق روش گفته شده ماشين هاي کپه کار عمليات کپه کاري را انجام مي دهند. آبياري بذرهاي کاشته شده با اين روش مي تواند با ايجاد جوي هاي کوچکي در بين خطوط کشت و به صورت نشستي انجام شود. روش کاشت از نظر رطوبت لازم براي جوانه زني روش کاشت فوق الذکر به دو صورت انجام مي شود: هيرم کاري يا نم کاري : در اين روش ابتدا زمين را آبياري مي کنند و پس از گاورو شدن آن را شخم زده، بذر را مي کارند. خشکه کاري : دراين روش پس از اجراي عمليات آماده سازي زمين و انجام عمليات کاشت (با يکي از روش هاي توضيح داده شده) بذر را زير خاک نموده زمين را آبياري مي نماييد. آماده کردن بذر براي کاشت روش هاي آماده نمودن بذر براي کاشت عبارتند از : 1 – ضدعفوني بذر : قارچ ها با ايجاد بيماري هاي گوناگون باعث کاهش محصول در گياهان مي شوند و به منظور جلوگيري از خسارت ديدن آنها، بذرها را قبل از کاشت ضدعفوني مي نمايند. به اين عمل با مخلوط کردن بذر با سموم شيميايي صورت مي گيرد. سموم ضدعفوني بذر به اشکال مختلف فيزيکي مانند پودر قابل اختلاط با آب، مايع يا گرد وجود دارند. سموم گردي را به نسبت مورد نظر در يک بشکه گردان به بذر اضافه و آن را مخلوط مي کنند ولي پودر قابل اختلاط با آب، يا سم مايع را با مقدار معيني آب مخلوط مي کنند و به طور يکنواخت روي بذر مي پاشند سپس بلافاصله بذر را مي کارند. 2 – خراش دهي مکانيکي بذر : هدف از شکستن يا سائيدن پوسته بذر، نفوذ پذير کردنِ پوسته سخت و نفوذ ناپذير بذر در برابر آب و هوا مي باشد. مثلاً پوسته سخت هلو را مي شکنند و يا بذر پنبه را با ماسه مي سايند. 3 – خراش دهي با استفاده از مواد شيميايي : در اين روش براي ايجاد خراش در بذر از اسيد سولفوريک غليظ استفاده مي کنند. به اين منظور بذر به مدت 10 دقيقه تا شش ساعت، در اسيد سولفوريک قرار مي دهند تا کاملاً خيس شوند. پس از خاتمه عمليات، بذرها را بايد به دقت شست و شو داد تا بقاياي اسيد از بين رفته، به جنين آسيب نرساند. 4 – چينه سرمايي بذر (استراتيفيه کردن) : قراردادن بذر براي مدت معيني در سرماي مرطوب سبب نفوذ پذيري آن نسبت به آب و هوا مي شود. به عمل «چينه سرمايي بذر» گفته مي شود. به اين منظور لايه هاي متناوبي از بذر و ماسه يا خاک مرطوب را در گلدان قرار مي دهند و در زمستان در هواي آزاد مي گذارند. در طول دوره استراتيفيه کردن، بايد محيط هميشه مرطوب باشد. پس از پايان اين دوره، مخلوط ماسه و بذرها را الک نموده تا ماسه از الک عبور کند و بذرها داخل الک بماند. بذرها پس از خشک شدن، کاشته مي شوند تا از آسيب پذيري در امان باشند. 5 – خيساندن : بعضي از بذرها را در آب گرم ( 100-77 درجه سانتي گراد) به مدت 12 تا 24 ساعت خيس مي کنند. اين روش سبب تسريع جوانه زدن در بذرهايي مي شود که به کندي جوانه مي زنند. مقدار بذر و تراکم بوته مقدار بذر در واحد سطح به حجمي که گياه در فضا و در خاک اشغال مي کند بستگي دارد. اگر مقدار بذر در واحد سطح کم باشد عملکرد محصول پايين مي آيد و اگر مقدار بذر زياد باشد، اندازه و کيفيت گياهان در حد نهايي رشد به خاطر رقابت بين گياهان (براي فضا، آفتاب، نور و مواد غذايي موجود) کاهش مي يابد. بنابراين مقدار بذر لازم در واحد سطح طوري محاسبه شود که گياه، حداکثر استفاده را از فضا و خاک بنمايد. عوامل مؤثر در مقدار بذر : 1 – شرايط خاک : احتمال سبز شدن بذر، به علت سختي، سله بستن، کمبود رطوبت و مواد غذايي خاک و ... کاهش مي يابد. در اين صورت مقدار بذر بيشتري در واحد سطح مصرف مي شود. 3 – رقابت علف هاي هرز : هر چه فضاي اشغال شده به وسيله محصول بيشتر باشد توسعه علف هاي هرز محدودتر مي گردد. 4 – هدف از توليد گياه : محصولات براي هدف هاي متفاوتي توليد مي شوند. مثلاً ذرت خوشه اي براي توليد دانه يا علوفه کاشته مي شود. اگر گياه زراعي به عنوان علوفه کشت شده باشد مقدار بذر بيشتري بايد مصرف شود و اگر براي توليد دانه کشت شود مقدار بذر کمتري مصرف مي گردد. 5 – ظرفيت توليدي محيط رشد : هر محيط رشدي ظرفيت توليدي محدودي دارد. محدوديت ظرفيت توليد محيط مي تواند به علت کمبود يک يا چند عامل محيطي باشد. هر قدر ظرفيت توليدي محيط کمتر باشد، تراکم بوته در واحد سطح را کمتر مي گيرند. رطوبت عامل محدود کننده عملکرد در ديمزارهاست.
پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل پنجم ـ قسمت دوم زمان کشت , کشت غده ها , نشاکاري و.. زمان کشت فصل و زمان کشت با توجه به نوع گياه رقم و آب وهواي منطقه متفاوت است. از اين لحاظ، گياهان زراعي و باغي به چهار دسته تقسيم مي شوند. 1 – گياهان پاييزه : اين گياهان در صورت نبودن سرما، به خوبي رشد نکرده، محصول خوبي نمي دهند. اين گياهان در پاييز کاشته مي شوند مانند گندم پاييز، جو پاييز و باقلاي پاييز 2 – گياهان بهاره : اين گياهان را در اواخر زمستان يا اوايل بهار مي کارند تا نياز آن ها به سرما تأمين شود مانند گندم و جو و باقلاي بهاره 3 – گياهان دو فصله : فصل کاشت اين گياهان در بهار است ولي زماني که زمستان زياد سرد نباشد آن ها را در پاييز هم مي کارند. مانند نخود فرنگي، يونجه و اسپرس 4 – گياهان تابستانه : اين گياهان در طول رشد خود به سرما نياز ندارند. مانند پنبه، برنج ، ذرت کشت غده ها : اين عمل ممکن است با دست يا به وسيله ماشين هاي مخصوص کشت غده (شکل 8-5 ص 140) انجام گيرد. غده هاي بذري مناسب بايد حدود 5/3 – 3 سانتي متر قطر و حداقل 3-2 چشم (جوانه ) داشته باشند. نشاکاري بذر بعضي از گياهان مانند انواع کلم، گوجه فرنگي، بادمجان و گل هايي مانند بنفشه ، اطلسي و ميمون را ابتدا در خزانه کاشته سپس به محل اصلي منتقل مي سازند. به اين عمل «نشاکاري» گفته مي شود. اين گياهان قادر به ترميم قسمت هايي که هنگام خروج از خزانه قطع شده ( ريشه هاي فرعي – تارهاي کشنده) مي باشند و به رشد خود ادامه مي دهند. خصوصيات نشاي خوب : الف – داراي ريشه قوي و شاداب باشد ب – کاملاض سالم و راست و بدون خميدگي مي باشد ج – فاقد هر گونه بيمار و آفت باشد د – معمولاً داراي چهار تا شش برگ باشد دلايل ايجاد خزانه و نشاکاري : 1- پيش رس کردن محصول 2- محدوديت دوره رشد و نمو 3- به دست آوردن بوته هاي قوي و يکدست 4- قابل کنترل بودن محيط خزانه به علت وسعت کم روش انتقال نشا : پس از رشد بذرهاي کاشته شده در خزانه، زمين خزانه را آبياري نموده و زماني که رطوبت به حدي رسيد که بتوان در زمين کارکرد آن ها را از خاک بيرون مي آورند. براي خارج کردن نشا از خاک، بيل يا بيلچه را به طور مورب در خاک گرداگرد نشا فرو کرده بدون صدمه زدن به ريشه آن را با مقداري خاک اطراف ريشه ها از زمين بيرون مي آورند و به زمين اصلي منتقل مي کنند. نحوه کاشت نشا ( نشاي کاري) به طور کلي نشا (نهال هاي بذري) را بايد در محل اصلي خود به نحوي کاشت که ريشه آن در خاک خميده نشود و يقه نشا هم سطح خاک باشد. کاشت نشا با دست يا با ماشين هاي مخصوص انجام مي شود. نحوه کشت و کار 5 نوع سبزي 1 – کشت گوجه فرنگي : در مناطق معتدل و سردسير حدود 6-50 روز قبل از کاشت در محل اصلي ، بذر را در شاسي، گلخانه يا خزانه کاشته ، در اوايل يا اواسط فروردين پس از رفع خطر سرما نشاي آن را به زمين اصلي منتقل مي کنند. در مناطق جنوبي کشور، کاشت مستقيم بذر گوجه فرنگي هم رايج است. در اين صورت 400 – 300 گرم بذر براي يک صد متر مربع لازم مي باشد. ارقام مهم گوجه فرنگي عبارت اند از : الف – رقم وسترن رد مخصوص مناطق سرد است و بوته هاي بلند، محصول زياد توليد مي نمايد. ب – رقم رد کلود : ويژه ي مناطق گرم است و بوته هاي متوسط دارد و محصول زياد توليد مي نمايد. ج – رقم امپريال د – رقم ردتاپ از آفات مهم گوجه فرنگي شب پره زمستاني است که لارو کرم آن جوانه ها، برگ ها و ساقه را مورد حمله قرار مي دهند. از ديگر آفات اين محصول شته و تريپس است. 2 – کشت تربچه : در مناطق معتدل در بهار و پاييز در مناطق گرمسير در پاييز و اواسط زمستان و در مناطق سردسير و کوهستاني در بهار و تابستان مي توان به کشت تربچه اقدام نمود. ارقام مهم تربچه عبارت اند از : رقم چري بل گرد، قرمز رنگ، توپرف ترد – شيرين و زودرس است. رقم کامت گرد به رنگ ارغواني، توپر، شيرين، زودرس است. کشت هويج : هويج جز سبزي هاي فصل خنک است و بهترين رشد خود را در دماهاي 21-15 درجه سانتي گراد بروز مي دهد. بهترين نوع محصول، در خاک هاي عميق، حاصلخيز ، سبک و داراي تهويه خوب به دست مي آيد. در کشت هويج نبايد کود حيواني تازه مورد استفاده قرار گيرد. کود حيواني پوسيده بهتر است قبل از کشت به زمين افزوده شود. کود شيميايي قبل از کشت و بعد از کشت لازم است. ارقام توصيه شده هويج عبارتند از : رقم امپراطور : ديررس و با دوام و ترد است و داراي الياف نازک و لطيف مي باشد. رقم شانته : زودرس و پرمحصول است و داراي طعم مطبوع و مناسب و پر آب است. آفتي که اين محصول را تهديد مي کند شب پره زمستاني است که با پخش طعمه مسموم مي توان لارو اين حشره را کنترل نمود.
پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل ششم داشت , آبياري , روش هاي تعيين تشنگي گياه و.. عمليات داشت : تمام عملياتي را که پس از کاشت بذر و در فاصله جوانه زدن بذر تا برداشت انجام مي گيرد عمليات داشت مي گويند. از مهمترين امور معمول عمليات داشت در زراعت عبارت انداز : آبياري – تنک کردن – وجين – سله شکني – خاک دادن پاي بوته ها – کوددادن – پيشگيري از امراض آبياري : عبارت است از تدمين نيازهاي آبي گياهان به طوري که به رشد مناسب برسد. هر گاه مقدار نزولات آسماني نياز آبي گياه را تأمين نکند، بايد به آبياري اقدام شود. روش هاي آبياري به هر روشي که بتوان آب را به گياه رساد و رطوبت مورد نياز آن را تأمين نمود «روش آبياري» گفته مي شود. مهمترين روش هاي آبياري عبارت اند از : 1 – آبياري غرقابي (کرتي) : اين روش ساده ترين و رايج ترين شيوه آبياري است. در اين روش زمين با ايجاد مرز (پشته) به قطعاتي با سطح صاف و بدون شيب (کرت) تقسيم مي شود و سپس هر قطعه (کرت) تا عمق لازم پر از آب مي گردد. آب آنقدر در کرت باقي مي ماند تا تمام آن نفوذ کند. ابعاد کرت به شيب زمين، نوع (بافت) و مقدار آب ورودي و ... بستگي دارد. 2 – آبياري نشتي : اين روش به دو صورت آبياري شياري (فارويي) و جوي پشته اي انجام مي شود. در اين روش آب روي تمام سطح خاک جريان نمي يابد بلکه درون جوي يا جويچه (شيار) هايي که در بين دو رديف کشت قرار دارد محدود شده، به تدريج در کف و کناره هاي جوي نفوذ مي کند و خاک را مرطوب مي سازد. گياهان که به روش رديفي کاشته مي شوند با روش فارويي آبياري مي شوند و گياهاني که به روش کپه اي يا نشايي کاشته مي شوند به روش جوي پشته اي آبياري مي روند. آبياري باراني : در اين روش : آب به صورت باران به محصولات داده مي شود. بدين منظور آب به کمک پمپ در داخل لوله ها تحت فشار قرار گرفته و به شکل قطرات ريز از محل آبپاش ها خارج و بر روي گياه پاشيده مي شود. هزينه اوليه احداث اين نوع آبياري بسيار سنگين است. 4 – آبياري قطره اي : در اين روش نيز آب روي زمين قرار نمي گيرد بلکه در شبکه اي از لوله هاي مشبک و در عمق معيني از خاک جريان دارد و از اين طريق در مجاورت ريشه گياهان قرار مي گيرد. آبياري زير زميني در کشور ما رايج نيست و ليکن در مناطق کويري با استفاده از روشي به نام روش کوزه اي آب را به همين شيوه در اختيار گياه قرار مي دهند. روش هاي تعيين تشنگي گياه با کاهش رطوبت خاک، به تدريج گياه با کمبود آب در اندام هاي خود مواجه شده علائم تشنگي در آن ظاهر مي گردد. اين علائم عبارتند از : 1 – تغيير رنگ برگ ها : رنگ برگ ها تيره مي شود. 2 – تغيير حالت برگ ها : برگ هاي گياه پژمرده مي شود 3 – ريزش برگ ها : تداوم پژمردگي ، موجب ريزش برگ هاي مسن مي شود و در انتها موجب مرگ گياه مي شود. اگر به موقع نسبت به رفع کمبود آب اقدام نگردد، گياه صدمه ديده، ميزان محصول آن به شدت کاهش مي يابد. سله شکني سله عبارت است از لايه سختي که در خاک پس از بارندگي يا پس از آبياري تشکيل مي شود البته بيشتر در خاک هاي سنگين و فقير از نظر مواد آلي، علت تشکيل سله، متلاشي شدن ساختمان خاک سطحي در اثر برخورد قطرات و يا باز شدن آن ها در آب است در نتيجه اين عمل، ذرات رس آزاد شده، در آب به حالت معلق در مي آيد و پس از نفوذ تبخير آب لايه نفوذ ناپذير سله را به وجود مي آورد. اين لايه، باز از دست دادن رطوبت به تدريج سخت مي شود و پس از خشک شدن کامل، ترک هايي در آن ايجاد مي گردد، به خرد و نرم کردن لايه سخت سطحي خاک «سله شکني» يا «سيخک زدن» گفته مي شود. عوامل مؤثر در ايجاد سله : هر عاملي که ثبات و پايداري خاکدانه ها را کاهش دهد، در ايجاد سله و ضخامت و سختي آن مؤثر است. عوارض و معايت سله : - جلوگيري از سبز شدن بذر - جلوگيري از ورود هوا به داخل خاک و عدم انجام تهويه خاک - قطع ريشه گياهان در اثر ترک هاي به وجود آمده - افزايش تلفات آب از طريق تبخير از شکاف ها و ترک ها - کاهش نفوذ پذيري خاک روش هاي پيشگيري از ايجاد سله 1 – مرطوب نگهداشتن خاک : زيرا رطوبت مقاومت فيزيکي خاک را در مقابل خروج جوانه از بين مي برد. 2 – افزايش مواد آلي خاک : مواد آلي مقاومت خاکدانه ها را افزايش داده خطر متلاشي شدن خاکدانه ها را در آب کاهش مي دهد. فوائد سله شکني : با انجام اين عمل نفوذ پذيري خاک نسبت به آب و هوا بهبود يافته، مقدار محصول افزايش مي يابد. بنابراين با توجه به نوع خاک و نوع گياه همزمان با سبز شدن بذر و طول دوره رشد گياه، عمليات سله شکني به دفعات توصيه مي شود.( بعضي از ابزارهاي دستي و ادوات سله شکني در ص 158 شکل 8-6 مشاهده مي شود) واکاري به کاشتِ دوباره بذر يا نشا يا نهال در قسمت هايي از زمين که به تعداد کافي گياه در آن سبز نشده است «واکاري» مي گويند. بارش تگرگ – سرماي بي موقع ، سله بستن و ... باعث سبز نشدن بذر و در قسمت هايي از مزرعه مي شوند. در نتيجه کشت کاملاً يکنواخت نيست. براي رفع اين مسأله در مورد گياهاني که خاصيت جابه جايي دارند، بوته هاي اضافي را از محل هاي پر تراکم مزرعه و يا از خزانه، خارج نموده، در محل هاي خالي مي کارند. در مورد درختان ميوه واکاري معمولاً يک سال بعد از کاشت انجام مي شود. مناسب ترين زمان واکاري موقعي است که هنوز بوته ها کوچک اند.
پاسخ : آب و خاک و گياه- رشته ماشين هاي کشاورزي فصل ششم _ قسمت دوم تنک کردن , وجين , خاک دادن پاي بوته و.. تنک کردن حذف بوته هاي اضافه و تراکم مناسب را در مزرعه «تنک کردن» مي گويند. تنک کردن عکسِ واکاري است. عمل تنک کردن با دست و يا به وسيله ماشين آلات مخصوص انجام مي شود. در تنک کردن دستي کارگران ماهر ضمن رعايت فاصله مناسب بين بوته ها، قويترين بوته را نگه داشته، بوته هاي ضعيف را حذف مي کنند. در کشت هاي وسيع تنک کردن با ماشين آلات ويژه انجام مي شود. بعضي از اين ماشين ها مجهز به چشم الکتريکي هستند در نتيجه بوته ها را تشخيص داده، به دقت عمليات تنک کردن را انجام مي دهند وجين به از بين بردن علف هاي هرز با استفاده از وسايل مکانيکي «وجين» گفته مي شود. وجين، بيشتر در گياهاني که به طور رديفي و با فاصله کاشته مي شوند، انجام مي گيرد. چنين گياهاني را «گياهان وجيني» مي گويند. مانند ذرت، توتون، سيب زميني، چغندر قند و ... خاک دادن پاي بوته خاک دادن پاي بوته به چند منظور انجام مي شود : 1 – افزايش مقاومت گياهان در مقابل باد مثل ذرت و توتون 2 – افزايش محصول مثل گياه سيب زميني 3 – سفيد ماندن برگ مثل گياه کرفس در عمليات خاک دادن پاي بوته بايد توجه شود که به طور يکنواخت اطراف گياه را بپوشاند. به اين منظور، در کشت هاي رديفي از پشته سازهاي بشقابي و يا از شيار سازها استفاده مي شود . قيم زدن براي سرپا نگه داشتن گياهاني مثل نخود فرنگي و بوته هاي گل در گلدان و همچنين در خزانه نهال هاي پيوندي براي حفاظت پيوندک سبز شده، و درختان تازه کاشته شده از وزش باد شديد آن ها را با ريسمان به قطعه چوب يا فلزي که در کنار گياه در خاک فرو مي کنند مي بندند. به اين عمل «قيم زدن» مي گويند. براي جلوگيري از ساييده شدن گياه به قيم بهتر است گياه با ريسمان در دو يا سه نقطه به شکل ∞ بسته شود مبارزه با آفات و بيماري ها سالانه حدود يک سوم محصولات کشاورزي در اثر خسارت ناشي از آفات و بيماري هاي از بين مي رود. بنابراين لازم است در طول دوره رشد و نيز پس از برداشت و در مرحله نگهداري ، محصولات زراعي و باغي تحت مراقبت ويژه قرار گيرند. تعريف آفت به موجودات زيان آوري که (در مراحل مختلف توليد و نگهداري محصول) باعث کاهش کيفيت و کميت محصول مي شوند، آفت مي گويند. مهم ترين آفات گياهان زراعي و باغي عبارتند از : مهره داران خوک و گراز نرمتنان – راب – حلزون پرندگان – گنجشک – سار – کلاغ و ... حشرات – شته ، شپشک و ... تعريف بيماري اختلالاتي است که به واسطه عواملي مانند ويروس ها، قارچ ها و... عوامل غيرزنده محيطي در گياهان به وجود مي آيد و در نهايت تغييرات قابل مشاهده اي را در گياه آشکار مي سازد. علايمي مثل زردي برگ ها، خال مردگي قهوه اي يا تيره در برگ ها و ساقه ، پژمردگي ذره اي بخش هايي از بوته، ايجاد نقاط سياه و نرم در بافت ريشه، طوقه ، ساقه و .... نشان دهنده بيماري در گياهان است. روش هاي پيشگيري و کنترل بيماري هاي گياهي 1 – انتخاب رقم هاي مقاوم نسبت به بيماري بهترين روش پيشگيري محسوب مي شود. مثلاً بيماري زنگ و سياهک گندم به راحتي با کشت ارقام مقاوم قابل کنترل است. 2 – ضد عفوني بذر 3 – از بين بردن حشرات ناقل مانند شته که عامل بيماريهاي ويروسي است 4 – ضد عفوني خاک با استفاده از حرارت يا بخار آب و يا از ترکيبات شيميايي مثل متيل بروميد استفاده مي نمايند. 5 – کم کردن تراکم کشت با کاهش رطوبت بين بوته ها، امکان شيوع بيماري را کاهش مي دهد. 6 – کاهش رطوبت خاک با انجام عمليات زهکشي يا کاهش آبياري صورت مي گيرد. 7 – رعايت تناوب زراعي و آيش بندي 8 – تأمين به موقع نياز گياهان به آب و مواد غذايي و تقويت حاصلخيزي خاک. 9 – تنظيم تاريخ کاشت : بعضي از بيماري هاي گياهي مثل سفيدک با روش شيميايي و از طريق سمپاشي با ترکيبات گوگرد، کنترل پذير است. روش هاي پيشگيري و مبارزه با آفات 1 – کنترل زراعي شامل تنظيم آبياري، رعايت فواصل کشت، کوددان ، رعايت تاريخ کاشت، کاشت ارقام زودرس، کاشت ارقام مقاوم، گياهان تله اي، رعايت آيش و تناوب که محيط زندگي حشرات را کم و بيش نامساعد مي سازد. 2 – کنترل مکانيکي : اين روش شامل مواردي چون : 1 . از بين بردن بقاياي گياهي در اطراف مزارع و باغات 2 . جمع آوري و نابود کردن حشرات در مزرعه 3. پوشاندن ساقه درختان با تورليمي براي جلوگيري از آسيب جوندگان 3 – کنترل فيزيکي : شامل حرارت استفاده از انرژي الکترومغناطيسي ، استفاده از عوامل جذب کننده حشرات مثل نور و تله هاي مرگ و يا ضدعفوني بذر گندم با آب گرم بر عليه نماتد مي باشد. 4 – کنترل بيولوژيکي : استفاده از موجودات زنده براي از بين بردن يا کاهش جمعيت آفات مثل استفاده از کفشدوزک براي کنترل شته ها. 5 – کنترل شيميايي : با سم پاشي آفات گياهي را از بين مي برند. اين روش کم هزينه است و به سهولت انجام مي شود. با توجه به اثرات زيان آور مصرف سموم، امروزه مبارزه بيولوژيکي بيشتر تأکيد مي شود. علف هرز هر گياه غيرمفيد، ناخواسته و رقيب با گياه اصلي که در مزرعه ديده شود، علف هرز ناميده مي شود. مثلاً وجود گياه ذرت در مزرعه سويا علف هرز محسوب مي شود. ويژگي هاي علف هاي هرز واقعي : 1. توليد بذر فراوان 2. تثبيت سريع جمعيت آنها 3. دوره خواب نسبتاً طولاني در بذر آن ها 4. سازگاري در محيط مختلف 5. توانايي گسترش سريع 6. قابليت تکثير به روش هاي مختلف نحوه خسارت زدن علف هاي هرز 1 – رقابت : علف هاي هرز علاوه بر اشغال قسمتي از محل رويش نباتات اصلي، بخش اعظمي از مواد مورد نياز گياه را جذب مي نمايند و از اين طريق به گياه اصلي صدمه مي زنند. اين رقابت در مصرف آب، مصرف مواد غذايي، مصرف نور مي باشد. 2 – کم شدن ارزش محصول : مخلوط شدن بذر علف هرز با بذر محصول برداشت شده، ارزش اقتصادي و غذايي محصول را کاهش مي دهد. 3 – اشغال سريع سطح مزرعه و کاهش توليد : علف هاي هرز رشد بسيار سريع دارند و در مدت کوتاهي سطح مزرعه را فرا گرفته و بر گياهن اصلي غلبه مي کنند. مثلاً پيچک با پيچيدن به دور گياهان اصلي، مانع رشد و باعث خشک شدن آنها مي شود. 4 – کمک به انتشار آفات و بيماريها : از آن جايي که بسياري از آفات دوره هايي از زندگي خود را روي علف هاي هرز سپري مي کنند، بنابراين از بين بردن علف هاي هرز براي کنترل اين گونه آفات ضروري است. 5 – تبخير آب : در سال هاي آيش، علف هاي هرز رطوبت موجود در خاک را که در کشت ديم اهميت دارند، مصرف مي کنند. 6 – زندگي انگلي : بعضي از علف هاي هرز ( مثل سس و گل جاليز) زندگي انگلي دارند و از مواد غذايي ساخته شده توسط گياه استفاده مي کنند و رشد گياه اصلي را مختل مي سازند. 7 – بالا بردن هزينه ها: وجود علف هاي هرز در مزرعه ، هزينه کاشت، داشت و برداشت را بالا مي برد.
