ظهور زرتشت

سخنان اشوزرتشت

اي جويندگان دانش راستين، اكنون آموزش‌ها و پيامي را كه تا به حال شنيده نشده‌است براي شما آشكار خواهم ساخت. اين پيام براي كساني كه از روي تعاليم نادرست، جهان نيكي را تباه سازند ناگوار است، ولي براي دلدادگان «مزدا» خوش‌آيند و شادي‌بخش به شمار مي‌رود.
(يسنا 31 – بند 1)

چون تعاليم نادرست مانع از آن است كه راه بهتر را آشكارا ديده و برگزينند، بنابراين خداوند جان و خرد براي شما رهبري برگزيد تا زندگي كردن برابر آيين راستي را به هر دو گروه «نيكان و بدان» بياموزم.
(يسنا – هات 31 – بند 2)

پروردگارا، در پرتو فروغ مينوي به ما چه خواهي بخشيد؟ آيا آن سعادتي كه در پرتو راستي و پاكي به دست مي‌آيد و به همه وعده شده، كدام است؟ در مورد دانايان چه فرماني رفته‌است؟ اي خداوند خرد مرا از تمام اين حقايق آگاه ساز و با گفتار الهام‌بخش خود مرا روشن كن تا همه مردم را به آيين راستي راهنمايي كنم.
(يسنا – هات 31 – بند 3)

پروردگارا؛ دو بخشش «رسايي و جاوداني» مردم را به فروغ معنوي و آگاهي دروني خواهد‌رسانيد. در پرتو نيروي اراده، منش پاك، راستي و پاكي، عشق و ايمان به خدا، زندگاني پايدار و نيروي معنوي افزايش خواهد‌يافت. اي خداوند خرد، در پرتو اين فروزگان بر دشمنان فيروزي توان يافت.
(يسنا – هات 34 بند 11)

 

سخنان اشوزرتشت/ بخش دوم

اي اهورامزدا شخص خردمند و هوشيار و كسي كه با منش خويش حقيقت را درك مي‌كند، از قانون ايزدي آگاه است و با نيروي معنوي از راستي و پاكي پشتيباني مي‌كند و گفتار و كردار خود را جز به راستي نخواهد آراست و در راه گسترش راستي گام برخواهد داشت. چنين شخصي نسبت به تواي مزدا وفادار و شايسته‌ترين يار و ياور مردم به شمار خواهد‌رفت.
(گاتاها- هات 31 بند 22)

اهورامزدا كه از روي دانش و منش نيك بر جهان سروري مي‌كند، در پرتو توان جاوداني خويش چنين الهام مي‌بخشد: عشق و مهر پاك (آرميتي) را كه با اشاي تابناك (پارسايي) يار و همگام است، براي شما برگزيده‌ام. بشود كه از آن خود سازيد.
(گاتاها- هات 32 – بند 2)

گمراهان بت‌پرست همه از تبار و نژاد سيه‌دلان و كژ منشانند. كساني كه از آنها پيروي كنند و احترام گذارند آنها نيز از تبه‌كارانند.
كردار فريبكارانه و رياكاري‌هاي آنها از دروغ و خود ستايي سرچشمه گرفته‌است. از اين رو در سراسر گيتي به بدنامي شناخته مي‌شدند و مورد تنفرند.
(گاتاها – هات 32 – بند 3)


شخص گناهكار و گمراه ممكن است چندي با كردار زشت خويش شهرت و آوازه‌اي به‌دست آورد ولي اي هستي بخش، تو از روي خرد و حكمت خويش همه چيز را آگاهي و نسبت به انگيزه هر كس داوري خواهي‌كرد. اي خداوند خرد به راستي در پرتو سروري آسماني تو بيگمان آيين جاوداني اشا (پارسايي) و راستي همه‌جا حكم‌فرما خواهدگشت.
(گاتاها – هات 32 – بند 6 )

 

سخنان اشوزرتشت / بخش سوم

آن‌گاه ترا مقدس شناختم اي مزدااهورا: هنگامي بود كه ترا نخستين بار در كار آفرينش جهان ازلي ديدم. هنگامي بود كه براي كردار و گفتار زشت، سزاي زشت و از براي كردار و گفتار نيك، پاداش نيك در روزهاي واپسين مقرر داشتي.
آن‌گاه ترا مقدس شناختم اي مزدااهورا: هنگامي بود كه وهومن (فرشته نيك‌انديشي و خرد) به سوي من شتافت و از من پرسيد تو كيستي؟ پاسخ دادم منم زرتشت و تا به اندازه‌اي كه تاب و توان دارم دشمن واقعي دروغ‌پرست و يار و ياور نيرومند دوستداران راستي خواهم بود و از اين راه است كه به كشور جاوداني بي‌كران تو توانم رسيد و هميشه اين چنين ترا ستاينده و سرودگو خواهم بود اي مزدا.
آن‌گاه ترا مقدس شناختم اي مزدااهورا: هنگامي بود كه وهومن به سوي من آمده و من نخستين بار از آيين تو تعليم يافتم. هرچند كه رسالت من در ميان مردمان مايه رنج من باشد، اما به جا مي‌آورم زيرا تو آن را بهترين دانستي.
(يسنا – هات 43)
اي خداوند خرد- آسايش و خوشي‌هاي زندگي كه بوده و هست و خواهد‌بود همه از تست، پروردگارا؛ از روي مهر و كرم خويش آنها را به ما ارزاني دار و از پرتو منش پاك و نيروي معنوي و راستي و درستي ما را با خوشبختي جاوداني همقرين ساز. (يسنا- هات 33 بند 1)
اي پروردگارا؛ براي برخورداري از شادماني و خوشبختي مرا توانايي ببخش تا با نيروي معنوي و منش پاك و مهرورزي به ديگران و دلي روشن به درك راستين تو نايل آيم. (يسنا هات 33 بند 13)
اي مزدا؛ رفتار و گفتارنيك و پرستش بي ريايي كه از پرتو آنها مردم از بخشايش جاوداني و پارسايي و نيروي معنوي و رسايي برخوردار مي‌گردند، همه را نخست به تو اي خداوند هستي‌بخش پيشكش مي‌كنيم. (يسنا هات 34 بند 1)
پروردگارا؛ مرد نيك‌انديش و پارسايي كه روانش با راستي همگام است تنها به تو مي‌انديشد و كردارنيك خود را به تو نياز مي‌كند. اي اهورامزدا بشود كه نيايش‌كنان و سرود ستايش گويان به تو نزديك شويم. ( يسنا – هات 34 بند 2 )

 

يادروز درگذشت اشوزرتشت

آنــروز كه خيــر بود و دي مـاه وخـشـــور بـــــزرگ آريـا رفــــت
دين آوري از زمـان گشتاسب در حيــن پرسـتـش خــدا رفــت
آن مصـلح راستـگــوي بهـدين زيــن گنبد پســـت بي‌وفـا رفت
پـر نــور نمـــود خــاك ايـــــران صــد حيف كه از كـــنار مـا رفت
گوينـــده مــه كـتـاب، ‌اوســتا معمــار ســـــرود گاتـهـــا رفــت
اغــلب ز كــــتاب‌هاي خوبـش سوزانده شد و ز دست ما رفت
مانـــديم چـه استوار و مـحكم بـــر پيكــــر ما اگــر جـفا رفـــت
گوييـــم با فـغـــان و افسـوس زرتشـــت پيـمبـــــر خـــدا رفـت
رحمــــت بـه روان پـــاك او باد كاموخت جهـان وزين سـرا رفت

 

اهميت كار و تلاش در آيين زرتشتي

يكي از ويژگي‌هاي آييني كه اشوزرتشت به جهانيان شناساند و از دير و دور تاكنون همچنان تازه است و كاربردهاي خود را حفظ‌كرده، نگاه آن به اين جهان و زندگي اين جهاني است. بر پايه آموزه‌هاي دين زرتشتي هركسي بايد براي بهبود وضع تلاش كند و حاصل تلاش او سهمي در پيشبرد جهان داشته‌باشد. آن‌چه در پي مي‌آيد‌، نوشته‌اي از آقاي هاشم رضي است كه از اين زاويه به آيين اهورا داده اشوزرتشت نگاه كرده‌است.
«در آيين و فلسفه زرتشت زندگي ستوده و تقديس شده‌است. در سراسر اوستا نيروي زندگي مواج و سرشار است. فلسفه و تعليمات زرتشت حاصل انديشه‌هايي است كه در كار و فعاليت پروريده شده‌است و اين معنا را در كمتر دين و مذهبي ملاحظه مي‌كنيم. در آيين‌هاي ديگر اگر دعوتي به كار و كوشش شده‌باشد مواردي نيز در آن يافت مي‌شود كه قلندري و درويشي ستوده شده‌است. قرن ششم پيش از ميلاد در هندوستان، چين، بين‌النهرين و حتي يونان افكار رواقي و روش عرفاني و صوفي‌مآبي نفوذ داشته‌است. ليكن براي قوم و گروهي كه كشاورزي پيشه داشته‌اند و بر زميني نامستعد براي كشاورزي ميهن گرفته‌بودند، جايي براي بيكارگي و قلندرمنشي وجود نداشت. زرتشت زندگي را مي‌ستايد و آن را حرمت مي‌نهد. پذيرفتن جمله زشتي‌ها، ناداري‌ها و كوتاه‌دستي‌هاي اين دنيا را براي سعادت و احراز مقام در دنيايي ديگر نمي‌پذيرد و اين يكي از نشان‌هاي پايندگي اين آيين در تمام اعصار و قرون است.
پاكي در كردار و گفتار و پندار اساس اصلي اين فلسفه جهاني است كار و كوشش، راستي و درستي دوري از جنگ طلبي، بر زمين نهادن جنگ ابزار و به دست‌گرفتن وسايلي كه از آن خير و سودي برخيزد ستوده ‌شده و تقديس گشته‌است «در يسناي – هات12- قطعه نهم» چنين آمده‌است «مي‌ستايم دين نيك مزداپرستي را، دور كننده جنگ را بر زمين گذارنده جنگ ابزار را، خويشي دهنده را (فداكاري) پاك را آنهايي كه هستند نيز آنهايي كه خواهند بود، بزرگ‌ترين و بهترين و زيباترين و آن كه او اهوراي زرتشتي است. به اهورامزدا همه نيكي‌ها را پيش‌كشي مي‌كنم. اين است ستايش دين مزداپرستي» در سراسر نوشته‌هاي زرتشتي زندگي همراه با نيكي و شرافت و كار ستاييده شده‌است. فضيلت و مورد محبت خدا قرارگرفتن و به نماز و عبادت پرداختن و از زندگي كناره‌جستن به اميد دنياي ديگر، معرفي نشده‌است. اوستا كتاب عظيم اخلاق و درس زندگاني است. كتابي است كه تعاليمش براي دوران‌ها و حتا زمان پرغوغاي ما عملي پرفايده‌ است. اهورامزدا اين خداوندگار راستي و يگانه سمبل عقل و خرد است؛ عقل و خردي كلي كه احاطه بر خردهاي كوچك‌تر را دارد و همواره راهنماي عقل است و نداي خرد است. در جهان مادي، در جهاني كه راستي و كوشش از راه راستي در آن هم چون سياله‌اي ساري است. در يسناي 47 قطعه دوم آمده‌است «براي‎‎]اداي[ حق معرفت مزدا كه پدر راستي است، بايد نسبت به اين خرد مقدس بهترين اعمال را به جاي آورد، خواه از گفتار زبان و سخناني كه از خيال پاك است و خواه از كار بازوها و كوشش پارسا»

 

سخنان اشوزرتشت / بخش چهارم

ايدون من و روان آفرينش هر دو با احترام و دست‌هاي برافراشته اهورا مزدا را ستايش كرده و از او خواستاريم كه هرگز به نيكوكاران و پارسايان و رهبر آنها گزندي نرسد و از هجوم دشمنان و بدكاران در امان باشند. (يسنا – هات 29 بند 5)
اي اهورا از آن تواست عشق و مهرورزي، از تواست خرد مينوي جهان آفرين، اي خداوند جان توبه بندگان خويش نيروي اختيار نيك و بد بخشيدي تا اين كه راهي برگزينند كه راهنماي دانا بدان گرويده و يا آن كه رهبر ناراست و غير واقعي نشان داده‌است!؟
(يسنا – هات 31 بند 9)
اي خداوند هنگامي كه در روز ازل جسم و جان آفريدي و از منش خويش نيروي انديشيدن و خرد بخشيدي، زماني كه به تن خاكي روان دميدي و به انسان نيروي كار كردن و سخن گفتن و رهبري كردن عنايت فرمودي، خواستي تا هر كسي به دلخواه خود با كمال آزادي راه زندگي خود را برگزيند. (يسنا – هات 31 بند 11)
دانا بايد از دانش خويش نادان را آگاه سازد، نشايد بيش از اين نادان گمراه بماند.
(يسنا – هات 31 بند 17 )
اي اهورا به روان جهان تاب و توانايي بخش، از راستي و پاك منشي نيرويي برانگيز كه آشتي و آسايش در جهان برقرار شود. آري اي مزدا من دريافتم كه آن را تواني برانگيخت.
(يسنا – هات 29 بند 10 )
كسي كه پاسبان و نگهبان سعادت بشر است، كسي كه هميشه بيدار و هوشيار، آفريدگان مزدا را پاسباني مي‌كند، كسي كه خلق خدا را با ديده باز نگهباني مي‌كند، كسي كه سراسر جهان را از تيرگي و ناآرامي با سلاح آخته پاسداري مي‌كند، مي‌ستاييم.
(سروش يشت ها دخت)

 

سخنان اشوزرتشت / بخش هفتم




ای مزدا، هنگامی که تو را با نیروی خرد و اندیشه ژرف جستجو کردم و با دیده دل به تو نگریستم، دریافتم که تویی سرآغاز و سرانجام همه چیز. تویی سرچشمه خرد و اندیشه و تویی آفریننده راستی و تویی داور نیک همه کردار مردمان جهان.
یسنا 31 بند 8


کسانی که از روی رسایی اندیشه و کردارنیک خود به اهورامزدا گروند، از بخشش کمال واقعی و جاودانی و راستی و پاک منشی و نیروی معنوی برخوردار شوند. چنین کسانی از دوستان و هواخواهان اهورا به شمار خواهند آمد.
یسنا 31 بند 21


ای مزدا هنگامی که در روز نخست با خرد خویش به کالبد ما جان بخشیدی و به ما نیروی اندیشه و قوه تمیز نیک از بد دادی، از آن روزها در تن خاکی ما جان و روان دمیدی و به ما اراده و نیروی گفتار و کردار ارزانی داشتی، خواستی که هرکس بنا به اراده خود و با آزادی کامل راهی را که خود صلاح می‌داند، برگزیند.
یسنا 31 بند 11



نیکی پاداش گزینندگان راه نیک و بدی پادافره گزینندگان راه بد است. از این دو راه آن که نیک اندیش و در پیشبرد نیکی کوشا است راه رستگاری را اختیار کند و آن کسی که بداندیش و کاهل و تن پرور است، راهی را بر می‌گزیند که جز از رنج و سختی بهره‌ای نبرد.
یسنا 31 بند 10



ای اهورامزدا تویی آفریننده جهان مادی و خرد مینویی و تویی که به مردم جهان اختیار انتخاب راه نیک و بد دادی تا بنا به میل خود یا به سوی رستگاری شتابند یا به گمراهی گرایند.
یسنا 31 بند 9

​

 

سخنان اشوزرتشت/ بخش هشتم

آن دو گوهر همزادی که در آغاز در اندیشه آدمی پدیدار گشتند، یکی «سپنتامینو» یعنی نیکی در اندیشه و گفتار و کردار و دیگری «انگره مینو» یعنی بدی در اندیشه و گفتار و کردار است. از میان این دو، دانا نیک را بر می‌گزیند و نادان بد را.
یسنا 30 بند 3



هنگامی که این دو گوهر همزاد به هم رسیدند، هستی و نیستی و حرکت و سکون پدیدار شد و تا هستی برقرار است، بدترین زشتی و مرگ بهره پیروان بدی و بهترین هستی و نیکی پاداش پیروان خوبی است.
یسنا 30 بند 4



از میان این دو گوهر، نادان زشت‌گرا به زشت‌ترین کردار گراید و خردمند نیک‌گرا که پیوسته خواستار نیکی و خشنودی پروردگار است، کردارنیک را که با خرد مینویی و ایزدی آراسته است، اختیار کند.
یسنا 30 بند 5


از میان این دو گوهر هواخواهان دروغ چون نمی‌توانند نیک را از بد تمیز دهند در هنگام مشورت با یاران بد دیو فریب فرار رسد و آنان را به گزینش زشت‌ترین ادیشه وا دارد. سپس برای انجام کردار زشت ناگزیر به سوی خشم و زور روی آورند و بدین وسیله زندگی آدمیان را به تباهی کشانند.
یسنا 30 بند 6



کسانی که از نیروی خرد ایزدی و نیک‌اندیشی و راستی برخوردار باشند و فرشته مهر و محبت در وجود آنان راه یافته‌باشد، در انتخاب راه نیک کامیاب شوند و به پاداش آن در دو جهان بهره نیک یابند.
یسنا 30 بند 7

​

 

سخنان اشوزرتشت / بخش يازدهم


بنابراين از همان آغاز هر كسي خواه طرفدار راستي يا دروغ، خواه دانا يا نادان بنابر نداي دل و انديشه خود عقيده خود را ابراز و آشكار مي‌سازد؛ ولي در عين حال خرد مقدس پيوسته آماده است تا آنان را كه در انتخاب راه سرگردان و در شك و ترديدند ، راهنمايي كند. يسنا ٣١ بند ١٢ اهورامزدا از هر كار آشكار و نهان مردم آگاهست ؛ گناهان كوچك و بزرگ همه را با ديده‌گان روشن‌بين خود مي‌بيند و پيوسته‌همه كارها را برابر قانون ابدي خويش پاداش و جزا مي‌دهد. يسنا ٣١ بند ١٣ تنها اهورامزداست كه كيفر كارهاي مردم را در گذشته و حال و آينده به درستي خواهد داد. چه او براي هركار نيك يا بدي پاداش و سزايي مقرر داشته است و حساب همه كارها را در روز واپسين منظور خواهد داشت. يسنا ٣١ بند ١٤ و ١٥ هر دانايي كه براي پيشبرد راستي در ميان باشندگان خانه‌ها، شهرها و كشورها به تكاپوي راستي برخيزد، چنين كسي از هواخواهان اهورامزدا به شماراست. يسنا ٣١ بند ١٦ هرگز به گفتار و آموزش دروغ پرست و گمراه گوش ندهيد؛ زيرا چنين كساني خانه و ده و شهر و كشور را به ويراني و تباهي كشانند. پس بايد باسلاح آنان را از خود دور سازيد. يسنا ٣١ بند ١٨
اي مردم به گفتار دانايان و نيك انديشان گوش فرادهيد؛ زيرا راهنمايي و آموزش آنان درمانبخش روح و زندگي است . اي اهورامزدا چنين داناياني را به وسيله فروغ و نيروي خود زباني شيوا و گفتاري دلنشين بخش تا بتوانند در گسترش آيين راستين كامياب گردند. گرچه اي اهورامزدا تو خود با داوري درست خويش از ضمير همه آگاهي و پاداش و سزاي پويندگان راه راستي و دروغ را به خوبي خواهي داد. يسنا ٣١ بند ١٩ كسي كه پيرو راستي است جايگاهش در سراي شادي و روشني خواهد بود، ولي دروغ پرست زماني دراز در سراي تاريكي با ناله و افسوس به سر خواهد برد. به راستي اين هر دو دسته پاداش و جزاي خود را به دست خود و با كردار خويش فراهم مي‌سازند. يسنا ٣١ بند ٢٠

 

اشوزرتشت از نگاه انديشمندان / بخش نخست

اشوزرتشت يكي از پيامبراني است كه به شوند ( دليل) ژرفاي انديشه ها و سخنانش در گات ها، از ديرو دور همواره مورد توجه و علاقه انديشمندان، خردمندان و بزرگان علم و ادب جهان قرار داشته است و دارد. آنچه در پي مي‌آيد برخي از ديدگاه‌ها و سخنان انديشمندان درباره اشوزرتشت ، انديشه‌هاي او و دين زرتشتي است. * هر گاه ما را مجاز مي‌داشتيد كه در طي چند كلمه از بزرگان جهان سخن گوييم، درباره حكيم بلخي كه پيش از طلوع تاريخ زيسته و به آموزش بشر پرداخته است، مي‌گفتيم : او بنيان گزار علم روحانيت بوده و ما قسمت عمده ميراث علم و دانش خود را مديون او هستيم و هرگاه زرتشت به وجود نيامده بود، به اشكال مي‌توانستيم عقيده بشر امروزي را بيان كنيم. ( فرانسيس پاوركب ) * بينش تازه زرتشت درباره خدا، تنها از خداي مادي و دنيوي به خداي معنوي و اخلاقي رسيدن نبود، بلكه رد و طرد همه گونه شناخت خدا بر قياس بشري و شكل آدمي‌بود. ( روژه گارودي ) * ملت زرتشتي در عصر اوستا شامل زنان و مرداني بود كه در محيط متمدن پرورش يافته بودند. اندرز فيلسوفانه اشوزرتشت به مردان و زنان بنا بر سرودهاي گات ها، وجود زنان باهوش و با استعدادي را در عصر طلايي شاهنشاهي زرتشتي به ثبوت مي‌رساند. ( جمشيد كاووس كاتراك ) * دين به معني تشخيص معنوي و وجدان است و در گات هاي زرتشت بيشتر به همين معني آمده است و اساس فلسفه پيغمبر ايران شمرده مي‌شود. ( استاد پور داوود ) * همه پژوهشگران و انديشمندان كه درباره زرتشت تحقيق كرده‌اند در اين واقعيت همزبانند كه زرتشت متفكري دقيق و تيزبين و شخصيتي بزرگ و يك موراليست ( پيرو اخلاقيات و معنويات ) و مدافع سرسخت عقايد و باورهاي خويش بوده است. شخصيت بزرگ زرتشت چنان در دانشمندان اثر مي‌گذارد كه پيوسته آن ها را تحريك مي‌كند تا تعليمات و دكترين او را دقيق‌تر و عميق تر مطالعه كنند و نكات تازه‌اي را روشن سازند. ( شلرات ) * زرتشت و دوران او از مهم ترين دوران هاي رشد و تكامل آدمي‌به شمار مي‌رود. ( اشپيگل ) * زرتشت يكي از بزرگ ترين شخصيت هايي است كه در تحول فكري و تمدن بشر نقش پيشگامي‌داشته است و در شمار كساني است كه در افكار خود به حقايق و حكمت هايي دست يافته كه بي اندازه از زمان خود فراتر بوده است. ( اشتينر ) * عقيده اينكه يك روح شر جداگانه در دين زرتشت وجود دارد كه بااهورامزدا برابر است و با او مي‌ستيزد با الهيات زرتشتي كاملاً بيگانه و ناشي از آن است كه برخي فلسفه زرتشت را با الهيات مخلوط مي‌كنند. ( دكتر هاوگ ) * اهورامزدا در فراسوي دو قطب مخالف نيكي و بدي قرار گرفته، خوبي اهورامزدا بري از هر بدي است. ( استفان پانوسي ) * او( اهورامزدا) برتر از نيك و بد و فراسوي اين دو است. او آفريننده اين تضاد است، اما خود تضاد كار او نيست. ( هنريك سامويل نيبرگ ) * در دين زرتشت سخني از عفو و غفران و كفاره و شفاعت نيست.
( علي اصغر حكمت ) *ايرانيان به موجب تعاليم مذهبي زرتشت معتقد بودند كه بايد در ترقي و كمال جهان مادي كوشيد و از آسايش و سعادت جهان بهره مند شد. ( رابيندرانات تاگور ) * تعاليم زرتشت طوري مطابق با علوم و صنايع امروزي است كه بايد گفت براي دنياي متمدن كنوني يكي از بهترين اديان است. ( سامويل لنگ ) * زرتشت يك مبارز سرسخت و حقيقت جو بود كه به خاطر برپايي نظام عادلانه و صحيح و اجراي روش راستان در مقابل خيل كاهنان و اورادخوانان مستي پسند و عربده جويان صحنه‌ساز و اشراف و هم دستان آنها مردانه قد علم كرده است. ( شدر ) * پيرو زرتشت كسي است كه هر بامداد از خود مي‌پرسد: من امروز براي آنكه جهان بهتر و زيباتر شود چه بايد بكنم؟ ( روژه گارودي )