جوندگان و اهمیت بهداشتی و پزشکی و راههای کنترل آن

جوندگان بزرگترین و پرجمعیت ترین راسته ازپستانداران می باشند. اکثر جوندگان

زندگی زیرزمینی دارند و شب زی هستند. جوندگان پستاندارانی هستند که تقریبا"

در همه جای زمین، به استثنای قسمت هایی از قطبین و آبهای آزاد زندگی می کنند. بسیاری از جوندگان در انتقال بیماری های مختلف به انسان و سایر حیوانات اهلی

نقش مهمی دارند.

جوندگان مهم پزشکی

از میان جوندگانی که در ایران یافت می شوند موش سیاه (Rattus rattus)،

موش قهوه ای (R.. norvegicu) و موش خانگیMus musculus دارای بیشترین

اهمیت پزشکی در شهرهای ساحلی و کلان شهرها هستند و در انتشار بسیاری

از بیماریهای عفونی نقش دارند. جوندگانی مانند ژربیل بزرگ (Rhombymus opimus)، ژربیل بیابانی هندی (Meriones hurrianae)، جرد لیبی (Meriones libycus) و

ژربیل هندی (Tatera indica) در نواحی روستایی مخازن اصلی لیشمانیوز پ

وستی بوده در اطراف اماکن انسانی زندگی می کنند.

بیماریهای منتقله توسط جوندگان:

جوندگان می توانند انواع بیماری های میکروبی و انگلی را به انسان، حیوانات

اهلی و در بین خودشان منتقل و شایع کنند. مطالعات نشان داده است که

موش ها حداقل 35 بیماری را منتقل می کنند. بیماری های منتقله توسط

جوندگان ممکن است عامل ویروسی، باکتریایی، ریکتزیایی، کرمی انگلی، قارچی

و تک یاخته ای داشته باشند. این بیماریها توسط اکتوپارازیت های جوندگان، ادرار،

مدفوع و بطور مستقیم (گاز گرفتگی) انتقال می یابند.



برخی از بیماریهای منتقله توسط جوندگان عبارتند از:

لیشمانیوز، لپتوسیپروز، سالمونلوز، تیفوس، طاعون، تب گاز گرفتگی، هاری، ت

ریشینوز، توکسوپلاسموز،فاووس، تب بازگرد، تولارمی، یرسینیوز وآلودگی های

سستودی و ترماتودی.



کنترل و مبارزه با جوندگان:

جوندگان پستاندارانی هستند که خود را با هرگونه شرایط زیست سازش می دهند

و تقریبا" در همه جا یافت می شوند. آنها برای دستیابی به غذا و پناهگاه با انسان

رقابت می کنند و بیش از آنکه از محصولات تغذیه کنند آنها را آلوده کرده و آسیب

می رسانند. در مبارزه با جوندگان علاوه بر اهمیت پزشکی، اهمیت اقتصادی نیز مد نظر

می باشد و آنها به محصولات کشاورزی، انبارها، ساختمانها، کابل های برق ،

مخابرات وسیستمهای الکترونیکی صدمه می زنند. اغلب آتش سوزی ها واتصالات

در اثر جویدن کابل ها توسط جوندگان ایجاد می گردد.

· نفوذ ناپذیر کردن ساختمانهادر هنگام ساخت (بتون آرمه کردن پی ساختمان)

· فلزی ساختن لبه در ها

· بستن توری فلزی به پنجره ها و معبرها

· جلوگیری از انباشتن هیزم و چوب

· کنترل باز و بسته شدن درها و پنجره ها و مجهز نمودن آنها به فنرهای خودکار

· مسدود کردن سوراخها و درزهای اطراف ساختمان و بدون منفذ کردن کانال هایی

که لوله های تاسیسات ساختمان از آنها عبور می کند

· تعمیر شیرهایی که چکه می کنند

· نگهداری مواد غذایی در ظروف دربسته

· پوشاندن لوله های فاضلاب و هواکش ها و

کابل ها با پوشش های فلزی

· بریدن شاخهای از درختان که به ساختمان ها راه دارد

· بهسازی شبکه فاضلاب

· جمع آوری زباله در ظروف دربسته و جمع آوری و دفع به هنگام آنها

· از بین بردن پناهگاههای موشها و سایر محلهای استراحت آنها

· آموزش به مسئولین بهداشتی و دست اندرکاران

· آموزش به مردم از طریق رسانه ها

· صید موشها با استفاده از تله های زنده گیر ، کشته گیر، چسب دار

· استفاده از دشمنان طبیعی مانند سگ ، گربه، شغال، سمور و پرندگان شکاری

· کنترل شیمیایی



شناخت موش های منطقه، برآورد جمعیت و پراکندگی آنها در مبارزه بسیار مهم است لازم به ذکر است تمام مراحل مبارزه با جوندگان باید زیر نظر متخصصین انجام گیرد.