رایانههای XT با توجه به تعداد محدود پارامترها، پیکربندی سیستم با استفاده از میکروسوئیچ امکانپذیر است اما در سیستم های AT به دلیل بالا بودن تعداد پارامترهای قابل برنامهریزی توسط استفادهکننده، حضور یک منبع که هم بهراحتی در دسترس باشد و هم جای کمی اشغال کند، ضروری به نظر میرسد؛ این منبع در رایانههای AT حافظه CMOS نامیده میشود. حافظه CMOS دارای 64 بایت و یا بیشتر ظرفیت بوده که توسط دو پورت H70 و H71 قابل دسترسی است و از آن برای نگهداری ساعت، تاریخ و پیکربندی سیستم استفاده میشود؛ همچنین تعدادی از بیتهای این حافظه برای چک کردن پیکربندی سیستم تحت عنوان CHECKSUM استفاده میشود. محتویات این حافظه در زمان خاموش بودن سیستم توسط یک باتری پشتیبان 3/6 ولتی نگهداری میشود؛ این باطری ممکن است در داخل و یا در خارج از مادربورد قرار داشته باشد. البته در بعضی از سیستمها مجموعه باتری و حافظه به صورت یکپارچه ارائه شده که نمونه آن مارک DALLAS است. از نظر عملکرد و نحوه دستیابی هیچ تفاوتی بین انواع متفاوت CMOS وجود ندارد و همگی با استفاده از دو پورت یادشده قابل دسترسی و برنامهریزی هستند. تغییر در محتویات CMOS به گفته مسلم عزتی - کارشناس - بهطور معمول از طریق برنامه SETUP امکانپذیر است اما در صورتی که در ستآپ سیستم رمز تعریف شده باشد و رمز مربوطه را هم در اختیار نداشته باشید، در این صورت امکان ورود به برنامه ستآپ و تغییر در پیکربندی سیستم (اطلاعات CMOS) امکانپذیر نخواهد بود. در این موارد راهی جز پاک کردن محتویات CMOS نداریم. در این مواقع دو احتمال وجود دارد: برای وارد شدن به سیستم رمز تعریف شده باشد و برای وارد شدن به ستآپ رمز تعریف شده باشد. در حالت اول با توجه به بوت نشدن کامپیوتر کاری از نرمافزارها ساخته نیست و باید به پاک کردن محتویات CMOS به صورت سختافزاری اقدام کرد. این کار معمولا با برداشتن باتری پشتیبان ستآپ برای چند دقیقه، یا اتصال کوتاه برروی جامپر مربوطه (J8) و یا تعویض تراشه CMOS امکانپذیر است. البته این روشها در صورتی کارآمد خواهد بود که شما مجاز به باز کردن کیس رایانه باشید که البته در اکثر مواقع این امکان وجود ندارد. در صورتی که اعمال فوق درست صورت نگیرد، احتمال سوختن و خراب شدن CMOS وجود دارد، بنابراین تا حد امکان باید از کاربرد این روش اجتناب شود، مگر در مواقعی که ضرورت ایجاب کند. در حالت دوم با توجه به بوت شدن رایانه نیازی به اقدامات فوق نبوده و میتوان با استفاده از نرمافزارهای مناسب به پاک کردن و یا ذخیره اطلاعات CMOS اقدام کنیم. از آنجا که همیشه نرمافزار مناسب وجود ندارد و یا در دسترس نیست، باید قادر باشیم تا با استفاده از امکانات موجود برروی رایانه این کار را انجام دهیم. با استفاده از برنامه DEBUG.EXE که همراه فایلهای سیستم عامل DOS و ویندوز وجود دارد، میتوان با خواندن و یا نوشتن در پورتهای H70 و H71 تغییرات لازم را در محتویات CMOS اعمال کرد. دو پورت فوق پورت H70 بعنوان گذرگاه آدرس (ADDRESS BUS) و پورت H71 بعنوان گذرگاه داده بکار میرود. الگوریتم کلی کار به این صورت است که CMOS را بهعنوان یک آرایه یک بعدی در نظر میگیریم که دارای 256 خانه است. برای دسترسی به هر خانه باید ابتدا اندیس (آدرس) خانه را در پورت H70 بنویسیم و بعد از دسترسی به خانه مورد نظر میتوان داده دلخواه را درآن نوشت و یا از آن خواند. دسترسی به دادهها نیز فقط از طریق پورت H71 امکانپذیر است. آخرین نکته اینکه عمل نوشتن و یا خواندن از پورتها به کمک ثبات AL و توسط دستورهای IN و OUT مربوط به زبان اسمبلی امکانپذیر است