همه ساله فهرستي از گونههاي زيستي نادر منتشر ميشود، اما فهرست مربوط به سال 2011 تفاوتهاي هيجانانگيزي با نمونههاي قبلي دارد. به لطف پيشرفتهاي خيرهكنندهاي كه در عرصه اكتشافات گونههاي زيستي صورت گرفته است، ديگر نبايد از شنيدن خبر كشف گونههاي متعدد زيستي چندان هم متعجب شد با اين حال برخي از اين گونهها آنقدر متفاوت و هيجانانگيز هستند كه در زمره خبرسازترين موارد كشف شده در هر سال قرار ميگيرند. نشريه Popular Science همچون سالهاي گذشته به معرفي خبرسازترين گونههاي زيستي كشف شده در گوشه و كنار جهان پرداخته است. اين گونهها از اعماق اقيانوسها گرفته تا جنگلهاي ناشناخته، محدوده وسيعي را در برگرفته اند، اما خبر نگرانكننده اين است كه به طور كلي گونههاي نادر به دليل افزايش گرمايش زمين، بشدت در معرض خطر نابودي قرار دارند و به همين خاطر بايد فكر جدي جهت حفاظت از آنها كرد. ترسناكترين عنكبوت كشف شده يكي از ترسناكترين عنكبوتهايي كه تاكنون شناسايي شده darwin’s Bark است. اين عنكبوت آنچنان ترسناك است كه آن را با حشرات وهم انگيزي كه در فيلمهاي تخيلي نمايش ميدهند مقايسه ميكنند. گروهي از محققان مركز تحقيقات علمي آكادمي علوم و هنرهاي اسلوني اين حشره را شناسايي كردهاند. بدون شك مهمترين مشخصه اين عنكبوت وسعت خيره كننده شبكه تاري است كه در نواحي جنگلي ميتند. اين شبكه وسيع كمك زيادي به عنكبوت در برخورداري از تغذيه كامل ميكند. گذشته از اين مشخصه مهم، تار ابريشمي كه اين حشره توليد كرده و به كار ميگيرد 10 بار قويتر از رشته تارهايي است كه در ساخت جليقههاي ضد گلوله به كار گرفته ميشود. دانشمندان رشته تارهاي اين عنكبوت را به عنوان مستحكمترين ماده زيستي ميشناسند كه تاكنون شناسايي شده است. گذشته از وسعت قابل توجه شبكه تار اين عنكبوت، چسبندگي قابل توجه آن عملا امكان فرار حشرات به دام افتاده در آن را به صفر ميرساند. نخستين بار در پارك ملي Mantadia ـ Andasibe اين عنكبوت شناسايي شد و در 2 سال گذشته نيز تحقيقات گستردهاي درخصوص اين حشره صورت گرفته است. در برخي موارد ديده شده كه وسعت شبكه تارهاي اين عنكبوت تا 8/2 متر مربع نيز ميرسد. اين حشره معمولا روي نواحي آبي نظير رودخانهها يا چشمههاي بزرگ، شبكه تار خود را ميسازد كه اين خود يكي از ويژگيهاي عجيب اين حشره به شمار ميآيد. مارمولك بازرس به راحتي ميتوان پيشبيني كرد كه در جنگلهاي مناطق جنوب شرق آسيا مجموعه عظيمي از گونههاي بسيار نادر حشرات و خزندگان زندگي ميكنند. مارمولك بازرس (Monitor Lizard) نيز ازجمله اين جانوران است. هم اكنون يك نمونه از اين گونه بسيار نادر در موزه ملي فيليپين زندگي ميكند. اين مارمولك خيلي بزرگ است و تقريبا 8/1 متر طول دارد. البته وزن چندان زيادي ندارد و با 9 كيلوگرم وزن، موجود چندان سنگين وزني به شمار نميآيد. نكته جالب توجه اين است كه اين مارمولك از مدتها پيش از سوي ساكنان محلي مناطق جنگلي فيليپين شناسايي شده بود. آنها ميدانستند كه اين نوع مارمولك در كجا و چگونه زندگي ميكند اما زيست شناسان نميدانستند چنين گونه نادري در اين نقطهاي از جهان ساكن است. چندي پيش بود كه گروهي از محققان نمونهاي از اين مارمولك را بر روي يكي از درختان مرتفع مناطق جنگلي فيليپين شناسايي كردند. تحقيقات دانشمندان نشان ميدهد اينگونه بسيار نادر از مارمولكها تنها در جنگل «سيرا مادر» واقع در جزيره لوزن فيليپن زندگي ميكند. وجود لكههاي زرد رنگ روي پوست اين مارمولك آن را به يكي از ديدني ترين گونههاي جانوري جهان تبديل كرده است. مارمولكها به جهت برخورداري از ساختار بدني خاص، توجه بسياري از دانشمندان متخصص در عرصههاي متنوع علمي را به خود جلب كردهاند. اين عرصه شامل محققان علوم زيستشناسي تا دانش رباتيك ميشود. محققاني كه در دنياي رباتها كار ميكنند به دنبال الهام گرفتن از برخي از گونههاي مارمولك براي ساخت رباتهاي خزندهاي هستند كه به راحتي بتوانند همچون اين جانور روي ديوار نيز حركت كنند. قارچ زيرآبي باز هم يك قارچ در اين فهرست ديده ميشود. عنوان قارچ زيرآبي به تنهايي گوياي نادر بودن آن است و به خوبي ميتوان متصور شد كه دانشمندان در زمان شناسايي آن تا چه حد هيجانزده شدهاند. گروهي از محققان دانشگاه ارگان جنوبي اين قارچ بسيار نادر را شناسايي كردهاند. آنها زماني كه در يكي از محيطهاي آبي منطقه ارگان يعني رودخانه Rogue مشغول به تحقيق و بررسي بودند متوجه نوعي گياه قارچ مانند در زير آب شدند و پس از بررسيهاي بيشتر متوجه شدند كه اين گياه در حقيقت نوعي قارچ است. نگاهي به مجموعه بزرگ و متنوع قارچها نشان ميدهد كه اين گونه نادر، تنها قارچ شناخته شدهاي است كه قابليت ادامه حيات در زير آب را دارد. قارچها همواره براي دانشمندان از اهميت برخوردار بودهاند. اين گياهان ميتوانند به دانشمندان علوم پزشكي در توليد داروهاي مختلف كمك كنند. اين كه چگونه اين قارچ ميتواند در محيط زير آبي به حيات خود ادامه دهد براي دانشمندان ابهامات زيادي ايجاد كرده است. تحقيقات درخصوص مشخص شدن چگونگي ادامه حيات اين گونه نادر گياهي در زير آب همچنان ادامه دارد. جيرجيرك از دل جنگلهاي هند جيرجيركها همواره براي دانشمندان زيستشناس از هيجان خاصي برخوردار است و هر زمان كه گونه جديدي از اين حشره شناسايي ميشود سر و صداي زيادي به راه ميافتد. جيرجيرك Pollinating نيز ازجمله اين گونههاي نادر است كه توسط گروهي از محققان دانشگاه استراسبورگ فرانسه شناسايي شده است. دانشمندان اين گونه بسيار نادر را در جزيره Réunion واقع در جنوب غرب اقيانوس هند شناسايي كردهاند. زندگي اين جيرجيرك مملو از راز و هيجان است و تنها حشره گرده افشاني است كه اتفاقا به گردهافشاني نوعي گل اركيده نادر در همين جزيره ميپردازد. در حقيقت اين حشره كار ديگري جز گردهافشاني اين گل ندارد. اين گل اركيده نادر چند سال پيش در جزيره Réunion شناسايي شد. تا قبل از شناسايي اين جيرجيرك كمتر دانشمند زيستشناسي تصور ميكرد جيرجيركها نيز بتوانند مثل حشرات ديگري نظير زنبورها عمل گردهافشاني را انجام دهند. جالب اينجاست كه ادامه حيات اين گل اركيده صرفا در گروي عمل گردهافشاني اين زنبور است. اين حشره شباهت بسيار زيادي به ملخ دارد و ممكن است در نگاه اول آن را با اين حشره اشتباه گرفت. اكنون كه اين حشره گردهافشان شناسايي شده ، دانشمندان به اين نتيجه رسيدهاند كه ممكن است بسياري از گونههاي شناخته شده حشرات نيز بتوانند عمل گردهافشاني را انجام دهند و چهبسا ادامه حيات برخي از گونههاي گياهي صرفا در گروي فعاليت اين حشرات باشد؟! انگل مولد بيماريهاي ناشناخته بدون شك زماني كه اين گونه نادر جانوري شناسايي شد، محققان تنها به اين دليل خوشحال بودند چون گونه نادري را پيدا كردهاند، اما با مشاهده دقيق آن خوشحالي چنداني در چهره آنها ديده نميشد. در حقيقت ميتوان گفت شناسايي اين انگل نادر يعني King Tyrantيكي از ناخوشايندترين كشفيات هيجانانگيز در دنياي زيستشناسي محسوب ميشود. داستان كشف اين انگل و همچنين محل كشف آن نيز هيجان خاص خود را داشته است. محققان علوم پزشكي اين انگل را براي نخستين بار در غشاي مخاطي بيني دختربچهاي در پرو شناسايي كردند. وجود اين انگل در غشاي مخاطي بيني اين دختر بچه مشكلاتي را براي سلامتي وي ايجاد كرده بود. اندازه دندانهاي اين انگل براي چنين جانداري تا حد زيادي غيرمعمولي به نظر ميرسيد. درك دانشمندان از دنياي انگلها چندان زياد نيست و همين ميزان اندك نيز به لطف پيشرفتهاي خيرهكنندهاي صورت گرفته است كه سالهاي اخير همراه با ارائه فناوريهاي نوين تشخيصي بوده است. بدون شك چهره اين انگل ميتواند الهامبخش فيلمسازان در ساخت و پرداخت شخصيتهاي ترسناك براي فيلمهاي علمي و تخيلي باشد. سوسك حمام پرنده سوسك حمام به عنوان يكي از چندشآورترين حشرات روي زمين شناخته شده است. اين حشره حتي بدون سر نيز قادر به ادامه حيات تا چند روز است، اما كشف گونه جديدي از اين حشره يعني Jumping Cockroachدر دنياي خبرهاي علمي، خبرساز شده است. قدرت قابل توجه اين حشره در پريدن از روي سطوح مختلف مشخصه بارز اين گونه خاص به شمار ميآيد. پاهاي اين حشره به طرز حيرتانگيزي براي پرش حشره ساخته شدهاند. اين تطبيقپذيري خيرهكننده از دوره زمينشناسي ژوراسيك تا به اكنون ديده نشده است و در نوع خود يك كشف تاريخي به شمار ميآيد. توانمندي چشمگير اين حشره در پريدن موجب شده تا بسياري از محققان آن را از حيث قابليت پريدن با ملخ كه مهارت ويژهاي در اين زمينه دارد مقايسه كنند، اما در حين عمل پرش، ممكن است هر حشرهاي با بيثباتي روبهرو شود. در اين حشره وجود شاخكهاي بلند در نقش يك ابزار كارآمد جهت جلوگيري از هر گونه عدم ثبات است. زماني كه سوسك حمام پرشكننده ميپرد شاخكهاي حشره به طور خودكار فعال شده و موجب حفظ ثبات و پايداري آن ميشود. اين حشره توسط گروهي از محققان در دانشگاه كيپتاون واقع در آفريقاي جنوبي شناسايي شده است. خفاش ماهي كلوچهاي زماني كه گروهي از دانشمندان دانشگاه دولتي لويزيانا در آمريكا خبر از شناسايي گونه جديدي از ماهيها دادند، اين موضوع چندان خبرساز نشد، اما انتشار نخستين سري از تصاوير اين كشف جديد تمامي تصورات قبلي را بر هم زد. بدون شك ميتوان اين خفاشماهي (Pancake Batfish) را گل سرسبد اين فهرست عنوان كرد. با اين حال چشمانداز بسيار روشني نميتوان براي اين جانور متصور شد. سال 2010 نشت گسترده نفت در خليج مكزيك ـ جايي كه محل اصلي زندگي اين آبزي به حساب ميآيد - مخاطرات زيادي را براي آن و ساير گونههاي آبزي منطقه به همراه آورد. دامنه نشت نفت به حدي بوده كه گفته ميشود تا چند دهه آينده گونههاي جانوري و گياهي كه در اين نقطه از جهان زندگي ميكنند آينده چندان روشني نخواهند داشت. تحقيقاتي كه در ماههاي اخير درخصوص اين جانور آبزي انجام شده نشان ميدهند كه اگر اقدامات تاثيرگذاري صورت نگيرد به زودي بايد با نسل اين جانور خداحافظي كرد. باكتري زنگ آهنخوار نخستــــيـــن بار اين باكـــتري عجيب Rust-Eating Bacterium روي آهنپارههاي باقيمانده از كشتي تايتانيك در اعماق اقيانوس اطلس شناسايي شد. گروهي از محققان دانشگاه سويل اسپانيا با انجام بررسيهاي گسترده روي اين كشتي غرق شده متوجه حيات نوعي باكتري شدند كه براي ادامه حيات خود از زنگ آهن محيط اطراف استفاده ميكند. در حقيقت اين باكتري از اكسيد آهن به عنوان يك منبع مفيد غذايي استفاده ميكند. اين باكتري همپاي ساير ريزارگانيسمها كه كلني قابل توجهي را تشكيل ميدهند سهم قابل توجهي در خوردگي تدريجي فولادهاي سخت بدنه كشتي تايتانيك دارند و اگر اين روند همچنان ادامه داشته باشد تا چند دهه آينده عملا اثري از اين كشتي تاريخي باقي نخواهد ماند. همه ساله فهرست تازهاي درخصوص گونههاي جانوري و گياهي نادر و تازه شناسايي شده منتشر ميشود، اما به نظر ميرسد فه رستي كه براي سال 2011 منتشر شده يكي از هيجانانگيزترين آنها باشد. اين فهرست مجموعه متنوعي از گونههاي زيستي را در بر ميگيرد كه نوع زندگي و شرايط ادامه حيات آنها تا حد زيادي غافلگيركننده است، اما اين گونهها با گذشت زمان به سطح قابل توجهي از توانمندي براي كنار آمدن با محيط سخت زندگي و در نهايت ادامه حيات، دست يافتهاند.
