قرآن، درس تقوا می دهد . اگر مردم درس گیرنده و متعلم باشند، از آن بهره می گیرند و اگر نباشند، خود زیان می کنند . «گر گدا کاهل بود، تقصیر صاحب خانه چیست » . تقوا فواید گسترده ای دارد . بهترین عامل سلامت و بهداشت تن و روان تقوا است . قرآن کریم، فایده مهم روزه را تقوا معرفی کرده است (5) . می دانیم که روزه، هم فایده جسمی دارد، هم فایده روحی و روانی . حال ببینیم امیرالمؤمنین علیه السلام درباره تقوا چه می گوید: «شما را به پرهیزکاری و ترس از خداوند، سفارش می کنم ... زیرا پرهیزکاری داروی بیماری دلهای شما و بینائی کوری قلوب شما و شفای بیماری جسدهای شما و صلاح فساد سینه های شما و پاکی آلودگی نفوس شما و جلای پوشش دیدگان شما و ایمنی از ترس درونی شما و نور تاریکی شماست » (6) . در این بیان شیوا، همه چیز درباره آثار و فوائد تقوا آمده، هم آثار جسمی و هم آثار روانی، هم آثار دنیوی و هم آثار اخروی . شاید خواننده تعجب کند که چگونه تقوا وسیله شفای بیماری تن و علاج ناتوانی چشم است؟ در سایه تقوا، انسان از افراط و تفریط، در خوراک و پوشاک و خواب و استراحت و کار و مطالعه و خلقیات و خویهای نفسانی می پرهیزد و تعادل خود را به نحو کامل پاس می دارد و از تمام کارهایی که سبب هیجانهای جسمی و روحی می شود، می پرهیزد و هرگز پیرامون مخدرات، گام نمی زند و از مجالس گناه و لهو و لعب دوری می کند و از گناهان تا سرحد عدالت - و احیانا تا مرحله عصمت - اجتناب می کند . شخص متقی، در دوستی و دشمنی از افراط و تفریط فاصله می گیرد و در دخل و خرج خود، تعادل برقرار می سازد . در جنبه های اقتصادی، از اسراف و تبذیر و بخل و امساک، خودداری می کند . چنین کسی روانش سالم و تنش توانمند و نیرومند است . قطعا روان سالم در سلامت تن تاثیر می بخشد . آنانکه روان سالم ندارند، تن سالم ندارند . ممکن است تن بیمار باشد، ولی روان با سلامت خود، بدن را چنان تدبیر کند که به تدریج سلامت خود را بازیابد . ولی روان ناسالم، توان تدبیر بدن را ندارد; چرا که خود ناتوان است . روح انسان تا زمانی که مقدر باشد در این دنیا بماند، بدن را اصلاح و تدبیر می کند . تقوا سلامت روح را تامین می کند و روح، سلامت بدن را . داروها و معالجات جسمی در اشخاصی که به سلاح تقوا و ایمان مجهز شده اند، مؤثرتر است تا آنهایی که از این سلاحها محرومند . جان و تن انسان، گرفتار دشمنان نیرومندی است . در برابر این دشمنان باید نیروی دفاعی را تجهیز و تقویت کرد . هیچ سلاح و ابزاری برای دفاع، برتر و بالاتر از تقوا و ایمان نیست . تقوا و ایمان، انسان را وادار می کند که تمام وظائفی که در قبال تن و روان دارد، به نحو کامل انجام دهد و آنچه برای جان و تن مضر است، از خود دور کند و آنچه برای حیات معنوی و مادی لازم است، فراهم سازد، تا بتواند از تمام عوامل مضاد با آسایش و آرامش تن و روان، در امن و امان باشد . بردباری و صبر و وقار و استقامت و عزم راسخ و شجاعت و امید و اطمینان و اعتماد و خلوص و صفا و وفا و راستگوئی و ادای امانت و اطاعت خداوند و جستن راههای تقرب به خدا و توکل و نصیحت و خیرخواهی و کرامت و سخاوت و عفو و مهربانی و محبت و توفیق و رفاقت و رحمت و تواضع و یکرنگی و خدامداری و آرامش و اعتدال و نگهداری زبان و شکم و شهوت از حرام، از ویژگیهای روانی است که به لباس تقوا و زینت ایمان، ملبس و مزین شده است . خشونت و جزع و ناپایداری و سستی اراده و نابردباری و نومیدی و عدم اطمینان و اعتماد و ناخالصی و صفا نداشتن و بدخواهی و دنائت و بخل و انتقامجوئی و نامهربانی و عدالت و عدم توفیق و گوشه گیری و بی رحمی و تکبر و دورنگی و اضطراب و افراط و تفریط و دروغگویی و خیانت در امانت و اطاعت از شیطان انس و جن و دور ماندن از خداوند و بی وفایی و ترک توکل و دنیا مداری و پاسداری نکردن زبان و شکم و شهوت از حرام، از ویژگیهای روانی است که از تقوا محروم و از زینت ایمان بی بهره مانده است .
