حجاب در تمام اديان دنيا مسئله ايست كه به آن پرداخته شده است و اينطور نيست كه بسياري حجاب را صرف اسلام مي دانند. اما گفتماني كه بر سر مسئله حجاب، امروز مطرح است بيش از آنكه پايه اي مذهبي داشته باشد جنبه تاريك و روشن و نماد شر و خير جلوه داده مي شود. اسلام نيز مانند ساير اديان حدود حجاب را در زنان بسيار بيشتر نسبت به مردان مطرح كرده است اما با كمي مطالعه در كتاب تاريخ تمدن در ميابيم حجاب در ساير اديان بسيار سخت تر از اسلام بوده است. بهرشكل، اسلام نيز بر اين باور جامعه شناسان كه معتقدند "اديان هميشه نگاهي جنسي به بشر (زن) داشته اند" صحه گذارده است. حقيقتا اين كه به طور كامل بپذيريم كه علما در باب مسئله حجاب اجماع كامل دارند و حتي قادر به پاسخگويي تمام شبهات در اين بين هستند دور از واقعيت است. در اين مورد اگر جوياي مثال نيز باشيم مي توان گفت كه استناد پررنگ علماي دين بر پايه آيه اي است كه خطاب به زنان پيامبر از آنها مي خواهد تا لباسهاي بلند و روسري هاي بر روي سينه و بسياري از مسائل ديگر را رعايت كنند، هنگامي كه اين سوال در ذهن ما پديد آيد كه اگر اين آيه خطاب به زنان پيامبر است چه تكليفي بر ساير زنان مسلمان است؟ در جوابي ساده برخي علما اين چنين مطرح مي كنند كه اگرچه اين آيه خطاب به زنان پيامبر است اما در مقابل آن تمام زنان مسلمان مكلف هستند. اگر بپذيريم كه پذيرش آيه اي كه در شان شخصي يا گروهي نازل شده است به تمام توده نيز تعميم داده مي شود. پس تكليف آيه 33 سوره احزاب چيست؟ در اين آيه خداوند، خطاب به زنان پيامبر امر مي فرمايند كه در خانه بنشينيد و از خانه بيرون نياييد... اگر آيه نازله در سوره نور در خصوص حجاب زنان پيامبر تمام زنان مسلمان را مكلف مي كند چطور آيه 33 سوره احزاب شامل تمام زنان مسلمان نمي شود؟ كشورهاي اسلامي و مسئله حجاب كشورهاي اسلامي را مي توان به سه گروه در خصوص اين مسئله تقسيم كرد: گروه اول كشورهايي مانند سوريه، امارات متحده عربي، مصر، تركيه، عراق، پاكستان، قطر، بحرين، عمان، مناطق فلسطيني، آذربايجان، تركمنستان، ليبي، سودان، بوسني، تاجيكستان است كه قائل به اصل آيه سوره نور اند و چنين برداشت كرده اند كه رعايت مسئله حجاب خارج از حدود شرعي اسلامي است و زناني كه مي خواهند از زنان پيامبر الگو بردارند مختار و در غير اين صورت نيز باز اختيار دارند. بهمين دليل آيه سوره احزاب را نيز كه درباره زنان پيامبر بوده است را نيز صرفا در خصوص زنان پيامبر مي دانند به چنيني كشورهايي مي توان گفت بنيادگرا (ربطي به اين بنيادگرايي هاي امروزي ندارد) چرا كه اين گروه از كشورها قائل به توجيح و تفسير در آيات و دين نيستند و معتقد به اهتمام به اصل و بنياد آيات دين اند. گروه دوم كشور عربستان سعودي، كويت و افغانستان (پادشاهي و طالباني) است. در اين سه كشور علما آيه سوره نور و آيه سوره احزاب را يكسان در برابر توده زنان مي دانند. از اينرو آنها همانطور كه مسئله حجاب را باتوجه به آيه سوره نور براي عموم در حد شرع مي دانند آيه سوره احزاب را نيز براي عموم مي دانند و از اين رو زنان در اين سه كشور از هيچ حقوقي خارج از حوزه خانه و خانواده برخوردار نيستند كه كمترين آن حق داشتن گواهينامه رانندگي است كه مي دانيم بعنوان مثال در عربستان سعودي هيچ زني حق رانندگي ندارد. مي توان گفت بنيادگرايي در اين كشورها آميخته به تفسير است چرا كه اين گروه از كشورها قائل به تفسير در آيات و دين مي باشند اما اين تفسير به معناي توجيح نيست چراكه در خصوص تمام آيات قرآن يكسان است. گروه سوم اين باشگاه كه تنها دولت جمهوري اسلامي ايران را به عضويت خود دارد، تنها گروهي است كه دين را به مصلحت حكومتي تفسير مي كنند. اين گروه آيه سوره نور را شامل تمام زنان مسلمان مي دانند و آنرا به عنوان حد شرعي قلمداد مي كنند. اما در خصوص آيه سوره احزاب قائل به گذشتن از منافع بين المللي و بازاري زنان در عرصه جامعه نيستند و اين آيه را صرفا در خصوص زنان پيامبر مي دانند. اين گروه را مي توان مصلحتگرا ناميد. بطوري كه به آنچه كه مصلحت و سودي در آن مطرح باشد مي پردازند و بطور كلي هيچ تعهدي در باب تعلق به تفسير و يا به اصل آيات در دين ندارند. نكته: از آنجايي كه كشور لبنان داراي حاكم مسلمان نيست به عنوان كشور اسلامي در اين دسته بندي ها گنجانده نشده است با اين وجود اين كشور نيز در دسته اول قابل طرح است. حجاب شناسي همانطور كه در ابتداي اين ارسال اشاره داشتم مسئله حجاب در ساير اعصار پيش از اسلام نيز بوضوح عنوان شده است. مطلبي كه از نظر اينجانب حائز اهميت است اينست كه اسلام خلفايي چقدر از اين هجمه فرهنگي در امان بوده است. قوم يهود و ايران باستان (دوران ساساني) سخت ترين قوانين ممكن در خصوص حجاب را داشتند. البته اين نكته قابل تامل است كه ايران پس از داريوش اول نيز آگرچه به سختگيري ساسانيان نبوده است اما عدم حضور چهره زن در نقش سنگهاي باستاني تاريخ چند هزار ساله ما جاي تفكر دارد! ویل دورانت در صفحه 30 جلد 12 تاریخ تمدن راجع به قوم یهود و قانون تلمود مینویسد: اگر زنی به نقض قانون یهود میپرداخت چنانکه مثلا بیآنکه چیزی بر سر داشتبه میان مردم میرفت و یا در خيابان عمومي نخ میرشت یا با هر گروهي از مردان درد دل میکرد یا صدایش آنقدر بلند بود که چون در خانهاش صحبت مي كند و همسایگانش میتوانستند سخنان او را بشنوند، در آن صورت حق طلاق بدون مهريه براي مرد محفوظ بود. قوم يهود همواره در تحريف يد طولايي داشته است و بطوري كه در زبور داوود نيز به تحريفات تورات اشاره مي شود و نمونه اجتماعي آن اينست كه زنان يهودي تنها زناني بودند كه براي اولين بار بصورت عريان در فيلمهاي غربي بتصوير كشيده شدند كه روسپري گري در دين امروز يهوديان امري خلاف شرع محسوب نمي شود!! بنابر اين بعيد نيست كه وضع چنين قانوني در دوران باستان نيز درخور زمان خود، تحريفي از فرمان خدا بوده باشد. همچنين در جلدر اول، صفحه 552 همان كتاب در خصوص ايرانيان چنين مي خوانيد: پس از داریوش مقام زن مخصوصا در طبقه ثروتمندان تنزل پیدا کرد. زنان فقیر چون برای امرارمعاش مجبور به رفت و آمد بين مردم بودند روال گذشته را حفظ كردند ولی در مورد زنان دیگر، گوشه نشینی زمان حیض که برایشان واجب بود رفته رفته امتداد پیدا کرد و سراسر زندگی اجتماعیشان را فرا گرفت. زنان طبقات بالای اجتماع جرات آن را نداشتند که جز در تخت روان روپوشدار از خانه بیرون بیایند و هرگز به آنان اجازه داده نمیشد که آشکارا با مردان آمیزش کنند. زنان شوهردار حق نداشتند هیچ مردی را ولو پدر یا برادرشان باشد ببینند. البته نمي توان در اين تصويرسازي ويلدورانت از ايران باستان به سادگي نقضي وارد كرد چرا كه بطور كلي در آنچه كه از ايران باستان براي ما به جا مانده است هيچ نقش تصويري يا صحبتي از زنان نيست كه خود شاهد بر درستي ادعاي اين تاريخ نگار انگليسي است و البته معبد آناهيتا تنها معبد زن نماي واقع در كرمانشاهان نيز از حيث تاريخي متعلق به الاهه هاي هندو است.در حالي كه مصريان و يونانيان آثار بسياري بر پايه زن دارند كه امروز نيز در شهرها و موزه ها قابل مشاهده است. نظر شخصي اينجانب اين است كه از آنجايي كه اين دوران از تاريخ ايران همسان با ورود و استيلاي يهوديان بواسطه وزارت مورديخاي يهودي بر حكومت هخامنشي دوران خشايارشا است اين چنين فرهنگي به واسطه اهل مجوس پديد آمده بوده است. اعراب در دوران جاهليت مسئله اي بعنوان حجاب نداشته اند و عده اي معتقدند حجاب بعد از سيطره اسلام بر بلاد حجازي شكل گرفته است در اين خصوص اما نظر انديشمندان بسيار متفاوت است آنها حجاب را نه زاييده تفكر اسلامي بلكه حاصل تسخير قلمروي ايرانيان باستان كه دستورات ديني خود را از آميزش فكري زرتشت با دوران يهودي هخامنشي به ارث داشتند مي دانند. در اين خصوص ويلدورانت در جلد 11 تاريخ تمدن باز اشاره مي كند: ارتباط عرب با ایران از موجبات رواج حجاب در قلمرو اسلام بود. اعراب از دلفریبی زنان بیم داشتند و پیوسته دلباخته آن بودند از اين رو همواره محدوديتهاي ذاتي براي زنان قائل بودند. عمر خليفه دوم (اهل سنت) به قوم خود میگفت: با زنان مشورت کنند ولي خلاف رای ایشان رفتار کنند با اين وجود در اوايل قرن اول هجری مسلمانان حجاز (سرزمين عربستان فعلي) زن را در حجاب نکرده بودند، مردان و زنان با یکدیگر ملاقات میکردند و در کوچهها پهلو به پهلوی میرفتند و در مسجد با هم نماز میکردند (امروزه هنوز در بسياري از بلاد اسلامي چنين است). حجاب و خواجهداری در ایام ولید دوم (126- 127 هجری) معمول شد. ويلدورانت تاريخ نگاري خود را اين طور ادامه مي دهد كه "پامبر اسلام از پوشیدن جامه گشاد نهی کرده بود، اما بعضی عربان این دستور را ندیده میگرفتند. همه طبقات زیورهایی داشتند. زنان پیکر خود را به نیم تنه و کمربند براق و جامه گشاد و رنگارنگ میآراستند، موی خود را به زیبایی دسته میکردند یا به دو طرف سر میریختند، یا به دستهها بافته به پشتسر میآویختند و گاهی اوقات با رشتههای سیاه ابریشم نمایش آن را بیشتر میکردند. غالبا خود را به جواهر و گل میآراستند. پس از سال 97 هجری چهره خویش را از زیر چشم به نقاب میپوشیدند و از آن پس این عادت همچنان رواج دارد" اين تاريخنگار مشهور كه بسياري از گفته هايش منبع مورد ذكر در كتب استاد شهيد مطهري نيز بوده است در خصوص حرمسرا داري در اسلام امروز كه در عصر ما در بلاد امير نشين و پادشاهي سعودي به وضوح نمايان است تقصير را اين بار بر گردن يونان و ايران مي اندازد و مي گويد: "داشتن متعه بلا مانع بود. این متعهها مانند معشوقههای یونانی آزاد بودند که در میان مردم ظاهر و در ضیافت مردان حاضر شوند، اما زنان قانونی معمولا در اندرون خانه نگهداری میشدند. این رسم دیرین ایرانی و يوناني است كه به اسلام منتقل شد." اما به ديده من، پذيرش تمام استدلال هاي ويلدورانت در باب حجاب در اسلام نيز ميسر نيست چرا كه نبايد فراموش كرد كه خداوند در نزول آيات قرآن نيز مسئله حجاب را مطرح كرده بود. در اين خصوص استاد شهيد مطهري جمله اي را به نقل از عايشه اين طور بيان مي كند كه "مرحبا به زنان انصار. همینکه آیات سوره نور نازل شد یک نفر از آنان دیده نشد که مانند سابق بیرون بیابد. سر خود را با روسریهای مشکی میپوشیدند. گویی کلاغ روی سرشان نشسته است" كه اصل اين نقل قول در کشاف، پاورقي آیه 31 از سوره نور مندرج است. بايد توجه داشت كه استاد شهيد مطهري نيز در نگاه به تاريخچه حجاب (جلد 19 صفحه 385 از مجموعه آثار استاد مطهري) صراحتا پذيرفته اند كه حجاب امروزي بسيار شديد تر از حجاب دوران نبوي است.
پاسخ : حجاب عليه حجاب ايمان به قرآن يا ايمان به ... نباید فراموش كرد كه پرداختن به ابعاد دين در واقع مصداق ايمان نظري است و رد و يا مقبوليت هرآنچه در دين است حد كفر و ايمان را تعيين مي كند چونانكه خداوند حتي در اين خصوص به مسلمانان گوشزد مي كند كه در تله برخي علماي دين گرفتار نشويد چرا كه باريتعالي پيروي از دستوري جز كلام قرآن را مصداق بت پرستي دانسته است (قرآن كريم 9:31). خداوند قرآن را بارها كتابي كامل عنوان كرده است و از اين رو آن را بدون اشتباه و غلط خوانده است و آنرا قرآن (بهترين كلام) نام داده است چونانكه خداوند نمي پذيرد كه در كنار قرآن كتاب ديگري را مرجع قراردهيم چرا كه اين نه تنها شرك نظري است بلكه هماني است كه يهودي و مسيحي با دينشان انجام دادند. البته دوستان آگاه اند كه بنده اصلا قصد تاييد گفته عمر در باب قرآن را ندارم و البته شكي نيست كه قرآن اگرچه كامل و بي نقص است اما درك تمام جوانب آن براي اهل يقين پوشيده است از اينرو است كه لزوم معتمدين به دين آشكار است كه چه معتمدي بالاتر از اهل بيت پيامبر كه بر علمي لديني چيره اند. بهرشكل، نبايد فراموش كرد كه ما در تمام آيات نيز كه دچار سردرگمي نيستيم. بعنوان مثال وقتي خداوند مي فرمايند" نورالسماوات والارض" درك اين مسئله براي همه شدني است و اين طور نيست كه خط به خط قرآن نياز به موكل داشته باشد. چنانكه خداوند كتاب خود را مبين يعني روشن و طريقه هدايت مي داند و در جايي از اين هدايت مصداقي براي همراه يا چيزي مشابه قرار نداده است. بطوري كه حتي خداوند پيامبر را نيز از تفسير و پيوست دادن نظر خود به آيات دين منع مي كند (قرآن كريم 66:1). چرا كه خداوند اديان را به خاتم رسولان پيامبر اسلام پايان داد و البته خود فرمود، كلام من پايان ندارد و همچنان جاري است و اگر حضرت ايشان مي خواست مي توانست هزاران كتاب بر ما نازل كند، اما قرآن كاملترين كتاب هاست (قرآن كريم 18:109). كه با استناد به همين آيه شريف در خصوص جاري بودن كلام خداوند است كه به حضور ولي عصر و زمان معتقديم خداوند آنچنان كه بر خلقت آدم تبريك فرستاد، انسان را برترين و جانشنين خود بر روي زمين مي داند از اين روست كه جايگاه عقلاني بشر در دين مبين اسلام بسيار پررنگ تر از ساير اديان است. آنچنانكه پيامبر به امير المومين فرمود كه "دين ما برپايه عقل ماست" كه البته اينطور نبايد سو برداشت شود كه دين اسلام محصول فكري پيامبر بوده است. هرگز، خداوند مي فرمايند "محمد فقط از طرف قرآن معرفي شده است. پيامبري محمد آخرین پيامبررساني بود و او آخرين رسول خدا است (قرآن كريم 33:40). او رسول خدا نشد بخاطر شخصیتش، بلكه رسالت بر دوش او نهاديم بخاطر اینکه قرآني به او داده شده بود که پیام اش را به تمام دنیا برساند. دین اسلام دین خدا است و نه درباره محمد که شامل رحمت خدا شد تا رسالتش را انجام دهد. او ماموریتی از طرف خود نداشت. مأموریت اش رساندن قرآن به دنیا بود (قرآن كريم 42:48،13:40،5:99). از اينروست كه خداوند از مومنان حقيقي مي خواهد تا در هر اطاعتي كه مي بينند و مي شنوند تحقيق كنند (قرآن كريم 17:36). محمد چیزی را نمیتواند حرام کند، یا چیزی را حلال کند. هنگامي كه سعي كرد چونان كند خداوند آشكار به وي پند داد (قرآن كريم 66:1) البته به نظر اين جانب، مسئله مطرح شده در اين آيه نقض در معصوميت پيامبر اكرم نيست بلكه اتفاقا تاييدي است بر اين انديشه بنيادي تشيع، چرا كه نبايد فراموش كرد، پيامبر آنچنان كه خود فرموده اند بشري مثل ماست. پس اين معصوميت ناشي از عنايتي خدايي است نه آنكه در ذات خلقت ايشان وجود داشته باشد. بنابر اين اگر خداوند در جايي به پيامبر در خصوص امري متذكر شده اند بايد پذيرفت پس در همه اوضاع خداوند ناظر بر رفتار نبي اكرم بوده اند بنابر اين ايشان آن نكرده اند كه خارج از دستور خداوند باشد، بنابراين بتحقيق پيامبر اكرم به مدد خداوندگار پاك از هر معصيت و نقصي فكري بوده اند. حجاب از ديدگاه قرآن با توجه به عرايضم در بخش ايمان به قرآن، در اين بخش قصد من اين است تا به آنچه قرآن بصورت روشن در خصوص حجاب فرموده اند بپردازم. اين مطلب كه عده اي از كوردلان حجاب را مصداق تيره پوشي و دوري از زيبايي هاي خلقت خداوند مي دانند بنابر آيات شريفه قرآن بسيار غلط مي نماياند. تقريبا مي توان گفت، بطور سنتي از پدر خود اينجانب گرفته تا همه آنكساني كه مي شناسم. حجاب را مصداق دوري از زيبايي مي دانند بطوري كه پوشش غالب حجاب در بين آنهايي كه ادعاي دينداري و مذهبي بودن را دارند پوششي يكپارچه و سياه است كه خواهران عزيز به مدلهاي ملي و دانشجويي اين قضيه كه همانا به سخره گرفتن شعور اجتماعي است بيشتر آگاهند. خداوند در نخستين آيه كه درباب مسئله حجاب نازل مي فرمايند به صراحت لزوم به دوري از زيبايي براي حجاب را رد مي كنند. چونانكه حضرت ايشان مي فرمايند "اى فرزندان آدم، ما براى شما لباس هايى فراهم كرده ايم كه بدن هايتان را بپوشانيد و نيز مايهٔ تجمل شماست. اما بهترين لباس، لباس پرهيزكارى است. اينها برخى از نشانههاى خداست، باشد كه توجه كنند (قرآن كريم 7:26)" از اينروست كه نمي توان پذيرفت كه انديشه معقولي بر زيبا و جميل بودن حجاب مورد نظر برخي حكومتها و سنت گرايان گواهي دهد. اما با اين وجود نمي توان از آيات سوره نور و احزاب نيز در خصوص حجاب گذشت چرا كه مسلما مبناي التزامي حجاب در اسلام از اين دو آيه شريف سرچشمه مي گيرد. زن به ذات موجوديت دل ربا براي مردان است كه اين نيز از ذات عبودي عشق در جان بشر است. اندام زن و مرد از يك حدود عرفي برخوردارند كه اين حدود عرفي براي همه آشكار است. بعنوان مثال وقتي مردي حجم مويي را از دست مي دهد در تمام مليت ها به آن مي گوييم طاس. اينطور نيست كه شخصي كه در ايران طاس است در آمريكا پرمو قلمداد شود. حدود ظاهري انسانها يكسان است. در اين بين برخي از اندام زنان در مقابل مردان مداق جنسي دارد هرچند كه در آميزشهاي جنسي نقشي ندارد. با اين توجه است كه خداوند از زنان مي خواهد تا اين حدود را حفظ نمايند چونانكه مي فرمايند " و به زنان باايمان بگو که نگاه خود را مهار کنند و نجابت خود را حفظ نمايند و هيچ قسمتی از اندام خود را آشكار نكنند، مگر آنچه لازم است. بايد سينههای خود را بپوشانند و اصول لباس پوشيدن را در حضور ديگران رعايت كنند، غير از شوهرانشان، پدارانشان، پدرشوهرانشان، پسرانشان، پسران شوهرانشان، برادرانشان، پسران برادرشان، پسران خواهرانشان، زنان ديگر و خدمتكاران يا كاركنان مرد كه ديگر تمايل جنسی ندارند، يا بچههايی كه بالغ نشدهاند و هنگام راه رفتن طوری قدم برندارند تا برخی از اعضای بدنشان را تكان دهند و نمايان سازند. همهٔ شما به خدا توبه كنيد، ای ایمان آورندگان، باشد كه رستگار شويد (قرآن كريم 24:31)". اين آيه لزوم پوشيده نگاه داشتن سينه ها را براي زنان بازگو مي كند، چرا كه از حدود عرفي خارج مي شود. اين آيه كه دومين اشاره خداوند به مسئله حجاب است هنوز مصداق حجابي را كه امروز شاهد آنيم نمايان نكرده است. چرا كه بسياري از پوششهاي غربي مطابق با اين آيه شريفه اند و مي توان گفت هنوز هيچ نقض اسلامي با توجه به حدود حجاب مطرح شده در اين آيه در جامعه فعلي ما صورت نمي گيرد. برخلاف نگاه بسياري از علما و حكام فعلي كه حجاب و بي حجابي را نماي بد و خوب مي دانندو بي حجاب را مصداق مفسد و گناه كار تلقي مي كنند. خداوند خطاب به پيامبر مي فرمايند" ای پيامبر، به همسران و دختران خود و همسران مؤمنان بگو كه لباس های خود را بلند كنند. بدين ترتيب، آنها به عنوان زنان پرهيزکار شناخته خواهند شد و مورد اهانت قرار نخواهند گرفت. خدا عفوكننده، مهربان ترين است (قرآن كريم 33:59)". با توجه به اين آيه به وضوح در مي يابيم حجاب آنهم با حدود نبوي اش نه آنكه امروز متداول است فراقي است بين خوب و خوبتر و هرگز اين طور نيست كه آنكس كه مطابق به اين آيه عمل نكند مصداق كفر و فساد باشد. بلكه اين مراعات تنها به جهت تعالي است و غير آن مصداق دروغ به دين است. اگرچه، خداوند به صراحت دليل اين مطلب را نيز عنوان كرده است كه اين كار سبب دوري از اهانت خواهد شد. با اين وجود در اين آيه نيز هيچ حد شرعي از محجوب بودن تعيين نشدن است. اما متاسفانه عده سعي در تكيه زدن در مسند خدا را دارند و بنابر ميل شخصي و استنباط عقلي خود حدود حجاب را با خيمار در آميخته اند. متاسفانه جامعه مسلمين امروز بسيار به مصداق بت پرستي نزديكتر مي شود. وقتي در خيابان هاي لندن قدم مي زنيم و زنان پاكستاني و سعودي را مي بينيم كه با روبنده و جلباب در حال رفت و آمدند و از سوي ديگر زنان فاحشه در كوچه پس كوچه هاي شهر به بدن نمايي مشغولند بيشتر به نزديكي به دوران ظهور امام عصر يقين پيدا مي كنم. فرقي بين پوشش غالب و سنتي ايرانيان با آن زنان بي پوشش نيست، هر دوي آنها مصداق پذيرش حرفي جر كلام خدا هستند كه البته خداوند فرمودند " کسانی که به خدا ایمان دارند و قبول دارند که کتابش کامل و بدون نقص و با جزئیات است طبق قول خدا همه چیز برایشان راحت خواهد بود(قرآن كريم 10:62، 16:97) درحالیکه کسانی که به خدا ایمان ندارند و در جستجوی منبعی در کنار قرآن هستند سختی در این دنیا و در آخرت خواهند داشت. در آخرت به خدا شکایت می کنند که "ما بت پرست نبودیم"، اما خدا می داند که آنها بت پرست بودند (قرآن كريم 6:22)". از شما بر ما خواهران و برادران من، حالا اين دو سوال در ذهن من است كه خوشحال مي شوم شما پاسخ دهيد. پيش از هرچيز خواهش دارم كه سوال را به عنوان ارسال خود درج نماييد تا خدايي ناكرده در درك پاسخ شما دچار سوبرداشت نشويم. عقيده همه دوستان قابل احترام و باعث خوشبختي من خواهد بود. 1) حجاب زنان به تعبير پوشيدن بدن بطور كامل (تا گردي صورت، مچ دست و پا) و استفاده از چادر از شرعيات و اركان دين اسلام است؟ 2) شما حجاب را در چه حدودي مي دانيد؟