ماجرای وقف در تاریخ ایران

پیدایش سنت حسنة وقف به صورت اسلامی همراه با سایر سننِ واجب و مستحب اسلام به وسیلة منادیان اسلام، از سال‌های 21 و 22 ق مطابق با سال 651 م (زمان فتح ایران به دست مسلمانان) به‏تدریج در ایران مرسوم شد، هر چند در ابتدا دارای تشکیلات منظمی نبوده است.

پیدایش سنت حسنة وقف به صورت اسلامی همراه با سایر سننِ واجب و مستحب اسلام به وسیلة منادیان اسلام، از سال‌های 21 و 22 ق مطابق با سال 651 م (زمان فتح ایران به دست مسلمانان) به‏تدریج در ایران مرسوم شد، هر چند در ابتدا دارای تشکیلات منظمی نبوده است.
در دورة سلجوقیان (1037 ـ 1175 م) و در دورة صفویان (1502 ـ 1736م) و در دورة قاجاریان (1786 ـ 1925م) فعالیت‏های وقفی در ایران گسترش یافت.
در دورة سلجوقیان، خواجه نظام الملک وزیر باتدبیر ملکشاه سلجوقی موقوفات زیادی را برای احداث و نگهداری و ادارة نظامیه‌های خود ایجاد کرد.
توسعة موقوفات در کشور ایران در زمان شاهان صفوی به اوج خود رسید؛ به طوری که شاه عباس اول همة اموال و املاک خود را وقف کرد و به تبعیت از این پادشاه، سایر ثروتمندان و حاکمان آن زمان در سراسر ایران نیز به امر وقف مبادرت ورزیدند.
در کتاب تاریخچة اوقاف اصفهان آمده است:
...در اواخر دورة حکومت صفویه، املاک و باغ‏ها و اراضی اصفهان به حدی وقف شده بود که برای موقوفات جدید، زمین طِلق در اصفهان پیدا نمی‏شد. مردم اصفهان برای وقف ناچار از اراضی اطراف کاشان و جاهای دیگر استفاده می‌کردند؛ و هم‏اکنون بسیاری از املاک اطراف کاشان، وقف مدرسة سلطانی اصفهان است.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 و در دوران جمهوری اسلامی توجه ویژه‌ای به وقف صورت گرفته است؛ به طوری که در ابتدا «سازمان حج و اوقاف» و سپس «سازمان اوقاف و امور خیریه» به طور خاص به مدیریت موقوفات پرداخت. این امر سبب گردید تا با همّت خیّران و نیکوکاران میزان موقوفات جدید در این دوره افزایش یابد.
/