چگونه روزه بگيريم

مقدمه مؤلف

بسم‏الله الرحمن الرحيم
الحمد للّه رب‏العالمين، والصلاة والسلام على محمد و آله الطاهرين.
گذشته‏ها كه مردم مسلمان همگى روزه مى‏گرفتند، به بركت روزه ماه مبارك رمضان و انجام ديگر وظائف دينى از سلامتى و مزاجى سالمتر برخوردار بودند.
در آن دورانها در ماه رمضان هرچه در كوچه‏ها و خيابانها قدم مى‏زدى يك مورد هم نمى‏يافتى كه آشكارا روزه خوارى شود، حتّى مسافرين و مسافرخانه‏ها رعايت احترام ماه مبارك رمضان را داشتند.
در منازل كه اهل خانه‏ها روزه دار، و شبها را به عبادت مى‏گذراندند، قرآن مى‏خواندند، به ادعيه و اذكار مى‏پرداختند، و گاهى نمازها را به هم مى‏پيوستند.
يكنوع توجّه به درگاه الهى، رياضت نفس، تهذيب روح، تقويت اجتماع، و نظافت دستگاههاى بدن، اينها و صدها خاصيت ديگر، همه در اثر روزه و از فوائد روزه ماه مبارك رمضان است.
ولى متأسّفانه از آن هنگام كه كفّار و اجانب وارد بلاد اسلامى شدند اوضاع دگرگون شد:
از آن پس، ديگر چه بسيار روزه خواران بدون عذر ديده شده، چه بسيار قهوه‏خانه‏ها كه با عذر و بى‏عذر حرمت ماه مبارك رمضان را شكستند؟
و چه بسيار رواج يافت جلوه‏هاى بى‏دينى كه مخالف شئون ماه مبارك رمضان است، و اين بى‏حرمتيها و تظاهر نامشروع در سرتاسر ممالك اسلامى سايه انداخت.
به دنبال اين تجاوزات و پرده دريها بود كه عقب افتادگى و انحطاط مسلمين شروع شد، بيماريهاى گوناگون، تفرقه پراكندگى و در كنج عزلت و فقر افتادن.
اينها نمونه‏هائى بود از نتايج پيروى كفّار و رهاساختن شعائر و دستورات حيات بخش اسلامى.
آيا وقت آن نرسيده كه به سوى اسلام و احكام آن باز گرديم؟ تا ببينيم آيا گم كرده خود را باز خواهيم يافت يا نه؟
اين جزوه چهارمين شماره از (سلسله فرائض اسلامى) است، كه در آن احكام روزه ماه مبارك رمضان به طرزى ساده و مختصر، بيان شده است تا نوجوانان عزيز ما از آن استفاده كنند، و مقدارى بيشتر با معارف اسلامى آشنا شوند.
خداوند همگان را يارى فرموده، توفيق عطا نمايد كه موجبات رضايتش را فراهم سازيم.
كربلاء المقدّسة ـ رمضان1380 هـ
محمد بن المهدى

 

پاسخ : چگونه روزه بگيريم

ثابت شدن اول ماه

اول ماه رمضان و ماه شوّال و تمامى ماهها با يكى از اين راهها ثابت مى‏شود: 1 ـ انسان خودش ماه را ببيند، هرچند كه ديگرى آنرا نديده باشد.
2 ـ در ميان مردم شهرت پيدا شود كه ماه ديده شده است.
بدين ترتيب كه دسته‏اى از مردم بگويند: ماه را ديده‏ايم، و بدانيم كه اينها دروغ نمى‏گويند.
3 ـ از ماه شعبان سى روز تمام گذشته باشد.
4 ـ دو مرد عادل گواهى بدهند كه ماه را ديده‏اند.
5 ـ حاكم شرعى كه مجتهد و عادل و داراى شرائط تقليد است حكم كند كه اوّل ماه است.
گفتار منجّمين اعتبار شرعى ندارد.
بلند و كوتاه بودن ماه اعتبار ندارد.
چگونگى هلال ماه از نظر بزرگى و كوچكى حجم و باريك و ضخيم بودن آن اعتبار ندارد.
و نيز به سرعت پنهان شدن يا دير پنهان شدن هم اعتبار ندارد.
و نيز ظاهر شدن ماه پيش از غروب يا بعد از غروب در شب نيمه ماه رمضان و نشانه‏هاى ديگرى مانند آن براى ثابت شدن اوّل ماه اعتبار ندارد.
به اعتبار دورى افقها ممكن است اوّل ماه در ممالك و شهرهائى مختلف باشد، بنا بر اين، امكان دارد هلال ماه رمضان پيش از عراق (و ايران) در حجاز ديده شود، يا اينكه در عراق پيش از ايران ديده شود، روى اين حساب هر افقى داراى حكمى مخصوص به

 

پاسخ : چگونه روزه بگيريم

روزه، يعنى: خوددارى نمودن از طلوع صبح تا مغرب شرعى براى خدا از چيزهائى كه روزه را باطل مى‏كند، كه در فصل خود بيان مى‏شود. روزه گرفتن ماه مبارك رمضان در هر سالى واجب است، واجب شدن روزه بر انسان داراى شرائطى است به قرار ذيل:
1 ـ بالغ بودن.
2 ـ عاقل بودن.
3 ـ در حال حيض و نفاس نبودن ـ براى زنان ـ.
4 ـ نداشتن مرضى كه روزه گرفتن براى آن زيان دارد.
5 ـ در سفرى كه موجب شكسته شدن نماز است نباشد.
6 ـ بيهوش نباشد.

 

پاسخ : چگونه روزه بگيريم

شرائط صحت روزه

شرائط صحّت روزه چند چيز است: 1 ـ عاقل بودن.
2 ـ زنان در حال حيض و نفاس نباشند.
3 ـ مرضى كه روزه برايش زيان دارد نداشته باشند.
4 ـ در سفر شرعى نباشد.
5 ـ بيهوش نباشد.
6 ـ ايمان داشته باشد.
7 ـ زمان روزه، عيد فطر و عيد قربان نباشد.
8 ـ غسل نمودن از جنابت و استحاضه، و پس از تمام شدن دوران حيض و نفاس، زنان غسل حيض و نفاس هم كرده باشند.
9 ـ اجازه شوهر براى زنش، و اجازه پدر و مادر براى فرزند در روزه‏هاى مستحبّى.
10 ـ نداشتن قضاى روزه واجب (پسر بزرگتر كه قضاى روزه پدر بر او واجب است، مى‏تواند روزه مستحبى بگيرد).
11 ـ روزه را براى خدا بگيرد.

 

پاسخ : چگونه روزه بگيريم

مسائلى چند

1 ـ زنان اگر پيش از غروب آفتاب ـ ولو يك لحظه ـ خون حيض يا نفاس ببينند، با ديدن خون روزه را افطار مى‏كنند. 2 ـ زنان و مردان پير در صورتى كه نتوانند روزه بگيرند، يا براى آنان خيلى سخت باشد، روزه را مى‏خورند، و به جاى هر روزه ده سير گندم كه نزديك (سه ربع كيلو) است فديه به فقير مى‏دهند.
3 ـ افرادى كه مرض عطش دارند، بطورى كه نمى‏توانند از آب خوردن خوددارى كنند، به جاى هر روزى ده سير گندم به فقير شرعى فديه مى‏دهند، و اگر در بين سال بيماريش خوب شد قضاى روزه‏هائى را كه خورده است بجا مى‏آورد.
4 ـ زنى كه آبستن است و زايمانش نزديك شده است، در صورتى كه براى خودش يا بچّه‏اش از روزه گرفتن بترسد، روزه‏اش را مى‏خورد، و به جاى هر روزى يك چارك گندم به فقير مى‏دهد، و تا پيش از ماه رمضان آينده اگر عذرش برطرف شد روزه‏هائى را كه خورده است قضاى آن را بجا مى‏آورد.
5 ـ زن بچّه شير دهى كه شيرش كم است، در صورتى كه براى سلامتى خودش بترسد، يا براى سلامتى فرزندش ترس داشته باشد، افطار مى‏كند، و به جاى هر روزى يك مد گندم فديه مى‏دهد، و بعد از تمام شدن ماه مبارك رمضان هر وقت كه عذرش برطرف شد در آن سال هرچند روز را كه خورده است قضا بجا مى‏آورد.
6 ـ اگر انسان در سفر در اثر نداشتن مسئله، روزه بگيرد، روزه‏اش صحيح است، و گرفتن قضاى آن بعد از ماه رمضان، لازم نمى‏باشد.

 

پاسخ : چگونه روزه بگيريم




چيزهائى كه روزه را باطل مى‏كند

مفطرات روزه ده چيز است: 1 ـ خوردن.
2 ـ آشاميدن.
3 ـ نزديكى كردن با همسر.
4 ـ استمناء، يعنى: با خود كارى كند كه از او منى خارج شود.
5 ـ باقى ماندن بر جنابت و حيض و نفاس تا طلوع صبح (عمدا).
6 ـ اماله كردن با چيز مايع.
7 ـ رساندن گرد و غبار غليظ به حلق.
8 ـ قى كردن عمدى.
9 ـ دروغ بستن به خدا و رسول و يا يكى از امامان (عليهم‏السلام).
10 ـ فرو بردن تمام سر در آب.

 

پاسخ : چگونه روزه بگيريم

ملحقات مفطرات

چند مطلب مربوط به مفطرات است:
1 ـ در اينكه خوردن و آشاميدن روزه را باطل مى‏كند، فرقى در كم و زياد آن نيست، چه يك دانه گندم بخورد، يا يك قطره آب بنوشد، يا خود را سير كند.
2 ـ اگر با اختيار و عمدا ريزه‏هاى غذا را كه لابلاى دندانها بخورد، يا خود را سير كند.
3 ـ اگر با اختيار و عمدا ريزه‏هاى غذا را كه لابلاى دندانهايش بوده است، بخورد، روزه‏اش باطل مى‏شود.
4 ـ فرو بردن آب دهان هرچند كه زياد هم باشد، روزه را باطل نمى‏كند.
5 ـ روزه دار بايد از فروبردن اخلاط سينه احتياط كند.
6 ـ براى روزه‏دار مضمضه و استنشاق يعنى: (گرداندن آب در دهان و بينى) اشكال ندارد، البتّه بايد كاملا مواظب باشد كه آب از گلويش پائين نرود.
7 ـ تزريق آمپولهائى كه جنبه غذائى ندارند، و داخل رگ زده نمى‏شود اشكالى ندارد.(البتّه اين مسئله اختلافى است.)
8 ـ نزديكى كردن ـ با دخول ـ موجب باطل شدن روزه هردو طرف: فاعل و مفعول مى‏شود ـ هرچند مفعول هم مذكّر باشد ـ چه منى خارج شده باشد يا نه.
9 ـ براى شخص روزه‏دار شوخى كردن و بوسه و لمس همسرش كراهت دارد.
10 ـ شيطانى شدن در حال خواب، در روزه ماه مبارك رمضان روزه را باطل نمى‏كند، پس از خواب ديدن بول كرده غسل مى‏نمايد.
11 ـ براى كسى كه در شب ماه رمضان جنب شده است، اگر بداند كه طبق عادت پيش از اذان صبح براى غسل بيدار نخواهد شد، خوابيدن جائز نمى‏باشد.
12 ـ در شب ماه رمضان اگر انسان وقت غسل كردن نداشته باشد نمى‏تواند خود را جنب كند.
13 ـ اگر انسان شب در خواب شيطانى شد، يا در بيدارى با همسرش نزديكى كرد و دسترسى به غسل كردن نداشت، مى‏تواند به جاى غسل تيمّم كند، و روزه‏اش صحيح است.
14 ـ دود سيگار و ساير انواع دخانيات در حكم گرد و غبار غليظ است، و فرو بردن هر دودى از گلو سبب باطل شدن روزه است.
15 ـ هرگاه از روى ناچارى قى كرد، بايستى باقيمانده آن را كه وارد فضاى دهان شده است بيرون بريزد.
16 ـ اگر انسان فراموش كرد كه روزه است و مقدارى غذا خورد، يا چيزى نوشيد روزه‏اش باطل نمى‏شود، ولى هر وقت كه يادش افتاد بايد باقيمانده غذا و چيزهائى كه در دهانش هست بيرون بريزد.
17 ـ اگر در ماه رمضان عمدا روزه خود را باطل كرد، گرچه روزه‏اش باطل شده است، ولى بر او واجب است تا مغرب از انجام كارهائى كه روزه را باطل مى‏كند خوددارى نمايد.

 

پاسخ : چگونه روزه بگيريم

نيت

1 ـ در روزه نيّت يكى از واجبات است. 2 ـ قبل از طلوع صبح ماه مبارك رمضان، انسان بايد نيّت كند كه: (فردا روزه مى‏گيرم قربة الى‏الله).
3 ـ اگر شب ندانست كه فردا جزء ماه رمضان است، ولى پيش از ظهر برايش معلوم شد كه امروز جزء ماه رمضان است، همان وقت نيّت روزه مى‏كند.
4 ـ در روزه مستحبّى وقت نيّت تا قبل از غروب امتداد دارد، ولى به شرط آنكه تا آن وقت كه نيّت مى‏كند كارى كه روزه را باطل مى‏كند انجام نداده باشد.
5 ـ اگر ندانست كه فردا آخر ماه شعبان است يا اوّل ماه رمضان، نيّت آخر شعبان مى‏كند، يا نيّت روزه ديگرى را مى‏نمايد، هرگاه بعدا معلوم شد كه آن روز اوّل ماه رمضان بوده است، همان روزه‏اى كه گرفته است كفايت مى‏كند، و نيازى به گرفتن قضا نيست.
6 ـ در روز ماه مبارك رمضان نبايد قصد بجا آوردن كارهائى كه روزه را باطل مى‏كند بنمايد، و اگر قصد كرد روزه‏اش باطل مى‏شود، هرچند كه آن عمل را انجام نداده باشد، ولى بر او واجب است تا غروب كارى كه روزه را باطل مى‏كند انجام ندهد.

 

پاسخ : چگونه روزه بگيريم

اقسام روزه

روزه بر چهار قسم است:
اوّل ـ روزه واجب، مانند روزه ماه رمضان.
دوّم ـ روزه حرام، مانند: روزه روز عيد فطر و روز عيد قربان.
سوّم ـ روزه مستحب، مانند: روزه روز عيد غدير، و روزه روز مبعث.
چهارم ـ روزه مكروه، مانند: روزه روز عاشورا.

 

پاسخ : چگونه روزه بگيريم

قضاء و كفاره

هرگاه انسان يكى از چيزهائى كه روزه را باطل مى‏كند، انجام دهد، بر او قضاء واجب مى‏شود، بدين ترتيب كه پس از سپرى شدن ماه مبارك رمضان بايد به جاى آن روزى كه روزه‏اش را باطل كرده است يك روز به عنوان قضاء بگيرد، و بيشتر چيزهائى كه روزه را باطل مى‏كنند موجب كفّاره نيز مى‏شوند. كفّاره يكى از سه چيز است:
1 ـ شصت روز پى در پى روزه گرفتن.
2 ـ شصت مسكين را سير كردن.
3 ـ يك بنده مؤمن را آزاد كردن.
و در صورتى كه انسان روزه ي ماه رمضان را با چيز حرامى باطل كند، مانند آنكه خداى ناخواسته زنا كند، يا شراب بنوشد، يا لواط نمايد، بر او كفّاره ي جمع واجب مى‏گردد، و كفّاره ي جمع عبارت است از هر سه كفّاره‏اى كه ياد شد: شصت روز پى در پى روزه بگيرد و شصت فقير را سير كند، و يك بنده را آزاد نمايد.
البتّه علاوه بر اينها توبه و حدّ شرعى بر او واجب مى‏گردد.