از مجموعه حجم سبز غربت ماه بالاي سر آبادي است، اهل آبادي در خواب . روي اين مهتابي، خشت غربت را مي بويم. باغ همسايه چراغش روشن . من چراغم خاموش. ماه تابيده به بشقاب خيار، به لب كوزه آب. *** غوك ها مي خوانند . مرغ حق هم گاهي . كوه نزديك من است : پشت افراها، سنجدها . و بيابان پيداست . سنگ ها پيدا نيست ، گلچه ها پيدا نيست . سايه هايي از دور، مثل تنهايي آب، مثل آواز خدا پيداست . *** نيمه شب بايد باشد . دب اكبر آن است : دو وجب بالا تر از بام . آسمان آبي نيست ، روز آبي بود . ياد من باشد فردا، بروم باغ حسن گوجه و قيسي بخرم . ياد من باشد فردان لب سلخ. طرحي ازبزها بردارم طرحي از جاروها ، سايه هاشان درآب ، ياد من باشد، هرچه پروانه كه مي افتد در آب، زود از آب درآرم . ياد من باشد كاري نكنم . كه به قانون زمين برخورد . ياد من باشد فردا لب جوي ، حوله ام را هم با چوبه بشويم ياد من باشد تنها هستم . *** ماه بالاي سَر تنهايي است ***** از مجموعه حجم سبز پيغام ماهي ها رفته بودم سر حوض تا ببينم شايد، عكس تنهايي خود را در آب آب در حوض نبود. ماهيان مي گفتند: (( هيچ تقصير درختان نيست. ظهر دم كرده تابستان بود، پسر روشن آب، لب پاشويه نشست و عقاب خورشيد، آمد او را به هوام برد كه برد. *** به درك راه نبرديم به اكسيژن آب. برق از پولك ما رفت كه رفت. ولي آن نور درشت، عكس آن ميخك قرمز در آب كه اگر باد مي آمد دل او، پشت چين هاي تغافل مي زد، چشم ما بود. روزني بود به اقرار بهشت. *** تو اگر در تپش باغ خدا را ديدي، همت كن و بگو ماهي ها، حوضشان بي آب است.)) *** باد مي رفت به سر وقت چنار. من به سر وقت خدا مي رفتم. ***** از مجموعه حجم سبز نشاني (( خانه دوست كجاست؟ )) در فلق بود كه پرسيد سوار آسمان مكثي كرد رهگذر شاخه نوري كه به لب داشت به تاريكي شن ها بخشيد و به انگشت نشان داد سپيداري و گفت: *** (( نرسيده به درخت، كوچه باغي است كه از خواب خدا سبز تر است و درآن عشق به اندازه پرهاي صداقت آبي است. مي روي تا نه آن كوچه كه او پشت بلوغ، سر بدر مي آورد، پس به سمت گل تنهايي مي پيچي، دو قدم مانده به گل، پاي فواره جاويد اساطير زمين مي ماني و ترا ترسي شفاف فرا مي گيرد. در صميميت سيال فضا، خش خشي مي شنوي: كودكي مي بيني رفته از كاج بلندي بالا، جوجه بردارد از لانه نور و از او مي پرسي خانه دوست كجاست. )) ***** از مجموعه حجم سبز واحه اي در لحظه به سراغ من اگر مي آييد، پشت هيچستانم. پشت هيچستان جايي است. پشت هيچستان رگ هاي هوا، پر قاصدهايي است كه خبر مي آرند، از گل واشده دور ترين بوته خاك. روي شن ها هم، نقش هاي سم اسبان سواران ظريفي است كه صبح به سر تپه معراج شقايق رفتند. پشت هيچستان، چتر خواهش باز است: تا نسيم عطشي در بن برگي بدود، زنگ باران به صدا مي آيد. آدم اينجا تنهاست و در اين تنهايي، سايه ناروني تا ابديت جاري است. *** به سراغ من اگر مي آييد، نرم و آهسته بياييد، مبادا كه ترك بر دارد چيني نازك تنهايي من. ***** از مجموعه حجم سبز پشت درياها قايقي خواهم ساخت، خواهم انداخت به آب. دور خواهم شد از اين خاك غريب كه درآن هيچكسي نيست كه در بيشه عشق قهرمانان را بيدار كند. *** قايق از تور تهي و دل از آرزوي مرواريد، همچنان خواهم راند. نه به آبي ها دل خواهم بست نه به دريا - پرياني كه سر از آب بدر مي آرند و در آن تابش تنهايي ماهي گيران مي فشانند فسون از سر گيسوهاشان. *** همچنان خواهم راند. همچنان خواهم خواند: (( دور بايد شد، دور. مرد آن شهر اساطير نداشت. زن آن شهر به سرشاري يك خوشه انگور نبود. هيچ آيينه تالاري، سرخوشي ها را تكرار نكرد. چاله آبي حتي، مشعلي را ننمود. دور بايد شد، دور. شب سرودش را خواند، نوبت پنجره هاست. *** همچنان خواهم خواند. همچنان خواهم راند. پشت درياها شهري است كه در آن پنجره ها رو به تجلي باز است. بام ها جاي كبوترهايي است، كه به فواره هوش بشري مي نگرد. دست هر كودك ده ساله شهر، شاخه معرفتي است. مردم شهر به يك چينه چنان مي نگرند كه به يك شعله، به يك خواب لطيف. خاك، موسيقي احساس ترا مي شنود و صداي پر مرغان اساطير مي آيد در باد. *** پشت درياها شهري است كه در آن وسعت خورشيد به اندازه چشمان سحر خيزان است. شاعران وارث آب و خرد و روشني اند. *** پشت درياها شهري است! قايقي بايد ساخت. ***** از مجموعه حجم سبز تپش سايه دوست تا سود قريه راهي بود. چشم هاي ما پر از تفسير ماه زنده بومي، شب درون آستين هامان. *** مي گذشتيم از ميان آبكندي خشك. از كلام سبزه زاران گوش ها سر شار، كوله بار از انعكاس شهر هاي دور. منطق زبر زمين در زير پا جاري. *** زير دندان هاي ما طعم فراغت جابجا مي شد. پاي پوش ما كه از جنس نبوت بود ما را با نسيمي از زمين مي كند. چوبدست ما به دوش خود بهار جاودان مي برد. هر يك از ما آسماني داشت در هر انحناي فكر. هر تكان دست ما با جنبش يك بال مجذوب سحر مي خواند. جيب هاي ما صداي جيك جيك صبح هاي كودكي مي داد. ما گروه عاشقان بوديم و راه ما از كنار قريه هاي آشنا با فقر تا صفاي بيكران مي رفت. *** بر فراز آبگيري خود بخود سرها همه خم شد: روي صورت هاي ما تبخير مي شد شب و صداي دوست مي آمد به گوش دوست. ***** از مجموعه حجم سبز صداي ديدار با سبد رفتم به ميدان، صبحگاهي بود. ميوه ها آواز مي خواندند. ميوه ها در آفتاب آواز مي خواندند. در طبق ها، زندگي روي كمال پوست ها خواب سطوح جاودان مي ديد. اضطراب باغ ها در سايه هر ميوه روشن بود. گاه مجهولي ميان تابش به ها شنا مي كرد. هر اناي رنگ خود را تا زمين پارسايان گسترش مي داد. بينش هم شهريان، افسوس، بر محيط رونق نارنج ها خط مماسي بود. *** من به خانه بازگشتم، مادرم پرسيد: ميوه از ميدان خريدي هيچ؟ - ميوه هاي بي نهايت را كجا مي شد ميان اين سبد جا داد؟ - گفتم از ميدان بخر يك من انار خوب. - امتحان كردم اناري را انبساطش از كنار اين سبد سر رفت. - به چه شد، آخر خوراك ظهر... - ... *** ظهر از آيينه ها تصوير به تا دور دست زندگي مي رفت. *****
پاسخ : منظومه حجم سبز -سهراب سپهری از مجموعه حجم سبز شب تنهايي خوب گوش كن، دور ترين مرغ جهان مي خواند. شب سليس است، و يكدست، و باز. شمعداني ها و صدادارترين شاخه فصل،ماه را مي شنوند. *** پلكان جلو ساختمان، در فانوس به دست و در اسراف نسيم، *** گوش كن، جاده صدا مي زند از دور قدم هاي ترا. چشم تو زينت تاريكي نيست. پلك ها را بتكان، كفش به پا كن، و بيا. و يا تا جايي، كه پر ماه به انگشت تو هشدار دهد و زمان روي كلوخي بنشنيد با تو و مزامير شب اندام ترا، مثل يك قطعه آواز به خود جذب كنند. پارسايي است در آنجا كه ترا خواهد گفت: بهترين چيز رسيدن به نگاهي است كه از حادثه عشق تر است. *****
پاسخ : منظومه حجم سبز -سهراب سپهری از مجموعه حجم سبز سوره تماشا به تماشا سوگند و به آغاز كلام و به پرواز كبوتر از ذهن واژه اي در قفس است. *** حرفهايم، مثل يك تكه چمن روشن بود. من به آنان گفتم: آفتابي لب درگاه شمايت كه اگر در بگشاييد به رفتار شما مي تابد. *** و به آنان گفتم : سنگ آرايش كوهستان نيست همچناني كه فلز، زيوري نيست به اندام كلنگ. در كف دست زمين گوهر ناپيدايي است كه رسولان همه از تابش آن خيره شدند. پي گوهر باشيد. لحظه ها را به چراگاه رسالت ببريد. *** و من آنان را، به صداي قدم پيك بشارت دادم و به نزديكي روز، و به افزايش رنگ. به طنين گل سرخ، پشت پرچين سخن هاي درشت. *** و به آنان گفتم: هر كه در حافظه چو ببيند باغي صورتش در وزش بيشه شور ابدي خواهد ماند. هر كه با مرغ هوا دوست شود خوابش آرام ترين خواب جهان خواهد بود. آنكه نوراز سر انگشت زمان بر چيند مي گشايد گره پنجره ها را با آه. *** زير بيدي بوديم. برگي از شاخه بالاي سرم چيدم، گفتم: چشم را باز كنيد، آيتي بهتر از اين مي خواهيد؟ مي شنيدم كه بهم مي گفتند: سحر ميداند، سحر! *** سر هر كوه رسولي ديدند ابر انكار به دوش آوردند. باد را نازل كرديم تا كلاه از سرشان بردارد. چشمشان پر داوودي بود، چشمشان را بستيم. دستشان را نرسانديم به سر شاخه هوش. جيبشان را پر عادت كرديم. خوابشان را به صداي سفر آينه ها آشفتيم. *****
پاسخ : منظومه حجم سبز -سهراب سپهری از مجموعه حجم سبز تا نبض صبح آه، در ايثار سطح ها چه شكوهي است! اي سرطان شريف عزلت! سطح من ارزاني تو باد! *** يك نفر آمد تا عضلات بهشت دست مرا امتداد داد. يك نفر آمد كه نور صبح مذاهب در وسط دگمه هاي پيراهنش بود. از علف خشك آيه هاي قديمي پنجره مي بافت. مثل پريروزهاي فكر، جوان بود. حنجره اش از صفات آبي سط ها پر شده بود. يك نفر آمد كتاب هاي مرا برد. روي سرم سقفي از تناسب گل ها كشيد. عصر مرا با دريچه هاي مكرر وسيع كرد. ميز مرا زير معنويت باران نهاد. بعد، نشستيم. حرف زديم از دقيقه هاي مشجر، از كلماتي كه زندگاني شان، در وسط آب مي گذشت. فرصت ما زير ابرهاي مناسب مثل تن گيج يك كبوتر ناگاه حجم خوشي داشت. *** نصفه شب بود، از تلاطم ميوه طرح درختان عجيب شد. رشته مرطوب خواب ما به هدر رفت. بعد دست در آغاز جسم آب تني كرد. بعد، در احشاي خيس نارون باغ صبح شد. *****
پاسخ : منظومه حجم سبز -سهراب سپهری از مجموعه حجم سبز از روي پلك شب شب سرشاري بود. رود از پاي صنوبرها، تا فراترها مي رفت. دره مهتاب اندود، و چنان روشن كوه، كه خدا پيدا بود. *** در بلندي ها،ما. دورها گم، سطح ها شسته، و نگاه از همه شب نازك تر. دست هايت، ساقه سبز پيامي را مي داد به من و سفالينه انس، با نفس هايت آهسته ترك مي خورد و تپش هامان مي ريخت به سنگ. از شرابي ديرين، شن تابستان در رگ ها و لعاب مهتاب، روي رفتارت. تو شگرف، تورها، و برازنده خاك. *** فرصت سبز حيات،به هواي خنك كوهستان مي پيوست. سايه ها بر مي گشت. و هنوز، در سر راه نسيم، پونه هايي كه تكان مي خورد، جذبه هايي كه بهم مي يخت. *****
پاسخ : منظومه حجم سبز -سهراب سپهری از مجموعه حجم سبز روشني، من، گل، آب ابري نيست بادي نيست مي نشينم لب حوض: گردش ماهي ها، روشني، من، گل، آب . پاكي خوشه زيست . *** مادرم ريحان مي چيند . نان و ريحان و پنير، آسماني بي ابر، اطلسي هايي تر. رستگاري نزديك : لاي گل هاي حياط . نور در كاسه مس، چه نوازش ها مي ريزد ! نردبان از سر ديوار بلند، صبح را روي زمين مي آرد . پشت لبخندي پنهان هر چيز. روزني دارد ديوار زمان، كه از آن، چهره من پيداست . چيزهايي هست، كه نمي دانم . مي دانم، سبزه اي را بكنم خواهم مرد . مي روم بالا تااوج، من پر از بال و پرم . راه مي بينم در ظلمت، من پر از فانوسم . من پر از نورم و شن و پر از دارو درخت . *** پرم از راه، ازپل، از رود، از موج پرم از سايه برگي در آب : چه درونم تنهاست . *****
پاسخ : منظومه حجم سبز -سهراب سپهری از مجموعه حجم سبز و پيامي در راه روزي خواهم آمد، و پيامي خواهم آورد. در رگ ها، نور خواهم ريخت. و صدا خواهم در داد: اي سبدهاتان پر خواب! سيب آوردم، سيب سرخ خورشيد. خواهم آمد، گل ياسي به گدا خواهم داد. زن زيباي جذامي را، گوشواري ديگر خواهم بخشيد. كور را خواهم گفت: چه تماشا دارد باغ! دوره گردي خواهم شد، كوچه ها را خواهم گشت، جار خواهم زد: اي شبنم، شبنم،شبنم. رهگذر خواهد گفت: راستي را، شب تاريكي است، كهكشاني خواهم دادش. روي پل دختركي بي پاست، دب اكبر را بر گردن او خواهم آويخت. هر چه دشنام، از لب ها خواهم برچيد. هر چه ديوار، از جا خواهم بركند. رهزنان را خواهم گفت: كارواني آمد بارش لبخند! ابر را، پاره خواهم كرد. من گره خواهم زد، چشمان را با خورشيد، دل ها را با عشق ، سايه را با آب، شاخه ها را با باد. و بهم خواهم پيوست، خواب كودك را با زمزمه زنجره ها بادبادك ها، به هوا خواهم برد. گلدان ها، آب خواهم داد *** خواهم آمدپيش اسبان، گاوان، علف سبز نوازش خواهم ريخت ماديان تشنه، سطل شبنم را خواهم زد. خواهم آمد سر هر ديواري، ميخكي خواهم كاشت. پاي هر پنجره اي شعري خواهم خواند هر كلاغي را، كاجي خواهم داد. مار را خواهم گفت: چه شكوهي دارد غوك! آشتي خواهم داد آشنا خواهم كرد. راه خواهم رفت نور خواهم خورد. دوست خواهم داشت. *****
پاسخ : منظومه حجم سبز -سهراب سپهری از مجموعه حجم سبز پرهاي زمزمه مانده تا برف زمين آب شود. مانده تا بسته شود اين همه نيلوفر وارونه چتر . ناتمام است درخت . زير برف است تمناي شنا كردن كاغذ در باد و فروغ تر چشم حشرات و طلوع سر غوك از افق درك حيات . *** مانده تا سيني ما پر شود از صحبت سنبوسه و عيد . در هواي كه نه افزايش يك ساقه طنيني دارد و نه آواز پري مي رسد از روزن منظومه برف تشنه زمزمه ام . مانده تا مرغ سر چينه هذياني اسفند صدا بردارد . پس چه بايد بكنم من كه در لخت ترين موسم بي چهچه سال تشنه زمزمه ام ؟ *** بهتر آن است كه برخيزم رنگ را بردارم روي تنهايي خود نقشه مرغي بكشم . ***** از مجموعه حجم سبز ورق روشن وقت از هجوم روشنايي شيشه هاي در تكان مي خورد. صبح شد،آفتاب آمد. چاي را خورديم روي سبزه راز ميز. *** ساعت نه ابر آمد، نرده ها تر شد. لحظه هاي كوچك من زير لادن ها نهان بودند. يك عروسك پشت باران بود. *** ابرها رفتند. يك هواي صاف،يك گنجشك، يك پرواز. دشمنان من كجا هستند؟ فكر مي كردم: در حضور شمعداني ها شقاوت آب خواهد شد. *** در گشودم: قسمتي از آسمان افتاد در ليوان آب من. آب را با آسمان خوردم. لحظه هاي كوچك من خواب هاي نقره مي ديدند. من كتابم را گشودم زير ناپديد وقت. *** نيمروز آمد. بوي نان از آفتاب سفره تا ادراك جسم گل سفر مي كرد. مرتع ادراك خرم بود. *** دست من در رنگ هاي فطري بودن شناور شد: پرتقالي پوست مي كندم. شهر در آيينه پيدا بود. دوستان من كجا هستند؟ روزهاشان پرتقالي باد! *** پشت شيشه تا بخواهي شب. در اتاق من طنيني بود از برخورد انگشتان من با اوج، در اتاق من صداي كاهش مقياس مي آمد. لحظه هاي كوچك من تا ستاره فكر مي كردند. خواب روي چشم هايم چيزهايي را بنا مي كرد: يك فضاي باز،شن هاي ترنم، جاي پاي دوست ... ***** از مجموعه حجم سبز آفتابي صداي آب مي آيد، مگر در نهر تنهايي چه مي شويند؟ لباس لحظه ها پاك است. ميان آفتاب هشتم دي ماه طنين برف، نخ هاي تماشا، چكه هاي وقت. طراوت روي آجرهاست، روي استخوان روز. چه مي خواهيم؟ بخار فصل گرد واژه هاي ماست. دهان گلخانه فكر است. *** سفرهايي ترا در كوچه هاشان خواب مي بينند. ترا در قريه هاي دور مرغاني بهم تبريك مي گويند. *** چرا مردم نمي دانند كه لادن اتفاقي نيست، نمي دانند در چشمان دم جنبانك امروز برق آب هاي شط ديروز است؟ چرا مردم نمي دانند كه در گل هاي ناممكن هوا سرد است؟ *****
پاسخ : منظومه حجم سبز -سهراب سپهری از مجموعه حجم سبز جنبش واژه زيست پشت كاجستان، برف. برف، يك دسته كلاغ. جاده يعني غربت. باد، آواز، مسافر، و كمي ميل به خواب. شاخ پيچك، و رسيدن، و حياط. *** من، و دلتنگ، و اين شيشه خيس. مي نويسم، و فضا. مي نويسم، و دو ديوار، و چندين گنجشك. *** يك نفر دلتنگ است. يك نفر مي بافد. يك نفر مي شمرد. يك نفر مي خوابد. *** زندگي يعني: يك سار پريد. از چه دلتنگ شدي؟ دلخوشي ها كم نيست: مثلا اين خورشيد، كودك پس فردا، كفتر آن هفته. *** يك نفر ديشب مرد و هنوز، نان گندم خوب است. و هنوز، آب مي ريزد پايين، اسب ها مي نوشند. *** قطره ها در جريان، برف بر دوش سكوت و زمان روي ستون فقرات گل ياس. ***** از مجموعه حجم سبز از سبز به سبز من در اين تاريكي فكر يك بره روشن هستم كه بيايد علف خستگي ام را بچرد. *** من در اين تاريكي امتدادتر بازوهايم را زير باراني مي بينم كه دعاهاي نخستين بشر را تر كرد. *** من در اين تاريكي در گشودم به چمن هاي قديم، به طلايي هايي، كه به ديواراساطير تماشا كرديم. *** من در اين تاريكي ريشه ها را ديدم و براي بته نورس مرگ، آب را معني كردم. *****
پاسخ : منظومه حجم سبز -سهراب سپهری از مجموعه حجم سبز نداي آغاز كفشهايم كو ؟ چه كسي بود صدا زد : سهراب ؟ آشنا بود صدا مثل هوا با تن برگ . مادرم در خواب است . و منوچهر و پروانه، و شايد همه مردم شهر . شب خرداد به آرامي يك مرثيه از روي سر ثانيه ها مي گذرد و نسيمي خنك از حاشيه سبز خواب مرا مي روبد . بوي هجرت مي آيد : بالش من پر آواز پر چلچله هاست . صبح خواهد شد و به اين كاسه آب آسمان هجرت خواهد كرد . بايد امشب بروم . *** من كه از بازترين پنجره با مردم اين ناحيه صحبت كردم حرفي از جنس زمان نشنيدم . هيچ چشمي، عاشقانه به زمين خيره نبود . كسي از ديدن يك باغچه مجذوب نشد . هيچكس زاغچه اي را سر يك مزرعه جدي نگرفت . من به اندازه يك ابر دلم ميگيرد وقتي از پنجره مي بينم حوري - دختر بالغ همسايه پاي كمياب ترين نارون روي زمين فقه ميخواند *** چيزهايي هم هست، لحظه هايي پر اوج ( مثلاً شاعره اي را ديدم آنچنان محو تماشاي فضا بود كه در چشمانش آسمان تخم گذاشت . و شبي از شبها مردي از من پرسيد تا طلوع انگور، چند ساعت در راه است ؟ بايد امشب بروم *** بايد امشب چمداني را كه اندازه پيراهن تنهايي من جا دارد، بردارم و به سمتي بروم كه درختان حماسي پيداست، روبه آن وسعت بي واژه كه همواره مرا مي خواند . يك نفر باز صدا زد : سهراب ! كفش هايم كو ؟ *****
