منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

باقي در صدا

در باغي رها شده بودم.​

نوري بيرنگ و سبك بر من وزيد .​

آيا من خود بدين باغ آمده بودم​

و يا باغ اطراف مرا پر كرده بود ؟​

هواي باغ از من مي گذشت ​

و شاخ و برگش در وجودم مي لغزيد.​

آيا اين باغ​

سايه روحي نبود​

كه لحظه اي بر مرداب زندگي خم شده بود ؟​

ناگهان صدايي باغ را در خود جا داد .​

صدايي كه به هيچ شباهت داشت .​

گويي عطر خودش را در آيينه تماشا مي كرد .​

هميشه از روزنه اي ناپيدا​

اين صدا در تاريكي زندگي ام رها شده بود.​

سرچشمه صدا گم بود :​

من ناگاه آمده بودم .​

خستگي در من نبود :​

راهي پيموده نشد .​

آيا پيش از اين زندگي ام فضايي ديگر داشت ؟​

***​

ناگهان رنگي دميد :​

پيكري روي علف ها افتاده بود .​

انساني كه شباهت دوري با خود داشت .​

باغ در ته چشمانش بود ​

و جا پاي صدا همراه تپش هايش .​

وجودش بيخبري شفافم را آشفته بود .​

وزشي برخاست ​

دريچه اي بر خيرگي ام گشود : ​

روشني تندي به باغ آمد .​

باغ مي پژمرد ​

و من به درون دريچه رها مي شدم .​

*****​

 

پاسخ : منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

برخورد

نوري به زمين فرود آمد:​

دو جا پا بر شن هاي بيابان ديدم.​

از كجا آمده بود؟​

به كجا مي رفت؟​

تنها دو جا پا ديده مي شد.​

شايد خطايي پا به زمين نهاده بود.​

***​

ناگهان جا پاها براه افتادند.​

روشني همراهشان مي خزيد.​

جا پاها گم شدند،​

خود را از روبرو تماشا كردم:​

گودالي از مرگ پر شده بود.​

و من در مرده خود براه افتادم.​

صداي پايم را از راه دوري مي شنيدم،​

شايد از بياباني مي گذشتم.​

انتظاري گمشده با من بود.​

ناگهان نوري در مرده ام فرود آمد​

و من در اضطرابي زنده شدم:​

دو جاپا هستي ام را پر كرد.​

از كجا آمده بود؟​

به كجا مي رفت؟​

تنها دو جا پا ديده مي شد.​

شايد خطايي پا زمين نهاده بود.​

*****​

 

پاسخ : منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

بي پاسخ

در تاريكي بي آغاز و پايان​

دري در روشني انتظارم روييد.​

خودم را در پس در تنها نهادم​

و به درون رفتم:​

اتاقي بي روزن تهي نگاهم را پر كرد.​

سايه اي در من فرود آمد​

و همه شباهتم را در ناشناسي خود گم كرد.​

پس من كجا بودم؟​

شايد زندگي ام در جاي گمشده اي نوسان داشت​

و من انعكاسي بودم​

كه بيخودانه همه خلوت ها را بهم مي زد​

و در پايان همه رؤيا ها در سايه بهتي فرو مي رفت.​

***​

من در پس در تنها مانده بودم.​

هميشه خودم را در پس يك در تنها ديده ام.​

گويي وجودم را در پاي اين در جا مانده بود،​

در گنگي آن ريشه داشت.​

آيا زندگي ام صدايي بي پاسخ نبود؟​

***​

در اتاق بي روزن انعكاسي سرگردان بود​

و من در تاريكي خوابم برده بود.​

در ته خوابم خودم را پيدا كردم​

و اين هشياري خلوت خوابم را آلود.​

آيا اين هشياري خطاي تازه من بود؟​

***​

د رتاريكي بي آغاز و پايان​

فكري در پس در تنها مانده بود.​

پس من كجا بدم؟​

حس كردم جايي به بيداري مي رسم.​

همه وجودم را در روشني اين بيداري تماشا كردم:​

آيا من سايه گمشده خطايي نبودم؟​

***​

در اتاق بي روزن ​

انعكاسي نوسان داشت.​

پس من كجا بودم؟​

در تاريكي بي آغاز و پايان ​

بهتي در پس در تنها مانده بود.​

*****​

 

پاسخ : منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

پاداش

گياه تلخ افسوني!​

شوكران بنفش خورشيد را​

در جام سپيد بيابان ها لحظه لحظه نوشيدم​

و در آيينه نفس كشنده سراب​

تصوير ترا در هر گام زنده تر يافتم.​

در چشمانم چه تابش ها كه نريخت!​

و در رگ هايم چه عطش ها كه نشكفت!​

آمدم تا ترا بويم،​

و تو زهر دوزخي ات را با نفسم آميختي​

به پاس اين همه راهي كه آمدم.​

***​

غبار نيلي شب ها را هم مي گرفت​

و غريو ريگ روان خوابم مي ربود.​

چه رؤياها كه پاره نشد!​

و چه نزديك ها كه دور نرفت!​

و من بر رشته صدايي ره سپردم​

كه پايانش در تو بود.​

آمدم تا ترا بويم،​

و تو زهر دوزخي ات را با نفسم آميختي​

به پاس اين همه راهي كه آمدم.​

***​

ديار من آن سوي بيابان هاست.​

يادگارش در آغاز سفر همراهم بود.​

هنگامي كه چشمش بر نخستين پرده بنفش نيمروز افتاد​

از وحشت غبار شد​

و من تنها شدم.​

چشمك افق ها چه فريب ها كه به نگاهم نياويخت!​

و انگشت شهاب ها چه بيراهه ها كه نشانم نداد!​

آمدم تا تو را بويم،​

وتو : گياه تلخ افسوني!​

به پاس اين همه راهي كه آمدم​

زهر دوزخي ات را با نفسم آميختي،​

به پاس اين همه راهي كه آمدم.​

*****​

 

پاسخ : منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

پرده

پنجره ام به تهي باز شد​

و من ويران شدم.​

پرده نفس مي كشيد.​

***​

ديوار قير اندود!​

از ميان برخيز.​

پايان تلخ صداهاي هوش ربا!​

فرو ريز.​

***​

لذت خوابم مي فشارد.​

فراموشي مي بارد.​

پرده نفس مي كشد:​

شكوفه خوابم مي پژمرد.​

***​

تا دوزخ بشكافند،​

تا سايه ها بي پايان شوند،​

تا نگاهم رها گردد،​

درهم شكن بي جنبشي ات را ​

و از مرز هستي من بگذر​

سياه سرد بي تپش گنگ!​

*****​

 

پاسخ : منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

جهنم سرگردان

شب را نوشيده ام​

و بر اين شاخه هاي شكسته مي گريم.​

مرا تنها گذار​

اي چشم تبدار سرگردان!​

مرا با رنج بودم تنها گذار.​

مگذار خواب وجودم را پرپر كنم.​

مگذار از بالش تاريك تنهايي سر بر دارم​

و به دامن بي تار و پود رؤياها بياويزم.​

***​

سپيدي هاي فريب​

روي ستون هاي بي سايه رجز مي خوانند.​

طلسم شكسته خوابم را بنگر​

بيهوده به زنجير مرواريد چشمم آويخته.​

او را بگو​

تپش جهنمي مست!​

او را بگو: نسيم سياه چشمانت را نوشيده ام.​

نوشيده ام كه پيوسته بي آرامم.​

جهنم سرگردان!​

مرا تنها گذار.​

*****​

 

پاسخ : منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

خواب تلخ

مرغ مهتاب​

مي خواند.​

ابري در اتاقم مي گريد.​

گل هاي چشم پشيماني مي شكفد.​

در تابوت پنجره ام پيكر مشرق مي لولد.​

مغرب جان مي كند،​

مي ميرد.​

گياه نارنجي خورشيد​

در مرداب اتاقم مي رويد كم كم​

بيدارم ​

نپنداريدم در خواب ​

سايه شاخه اي بشكسته ​

آهسته خوابم كرد.​

اكنون دارم مي شنوم​

آهنگ مرغ مهتاب​

و گل هاي چشم پشيماني را پرپر مي كنم.​

*****​

 

پاسخ : منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

سفر

پس از لحظه هاي دراز​

بر درخت خاكستري پنجره ام برگي روئيد​

و نسيم سبزي تار و پود خفته مرا لرزاند .​

و هنوز من​

ريشه هاي تنم را در شن رؤ ياها فرو نبرده بودم​

كه براه افتادم .​

***​

پس از لحظه هاي دراز​

سايه دستي روي وجودم افتاد​

و لرزش انگشتانش بيدارم كرد .​

و هنوز من​

پرتو تنهاي خودم را ​

در ورطه تاريك درونم نيفكنده بودم​

كه براه افتادم .​

***​

پس از لحظه اي دراز​

پرتو گرمي در مرداب يخ زده ساعت افتاد​

و هنوز من​

در مرداب فراموشي نلغزيده بودم​

كه به راه افتاد​

***​

پس از لحظه هاي دراز​

يك لحظه گذشت​

برگي از درخت خاكستري پنجره ام فرو افتاد​

دستي سايه اش را از روي وجودم برچيد​

و لنگري در مرداب ساعت يخ بست​

و هنوز من چشمانم را نگشوده بودم​

كه در خوابي ديگر لغزيدم .​

*****​

 

پاسخ : منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

فانوس خيس

روي علف ها چكيده ام.​

من شبنم خواب آلود يك ستاره ام​

كه روي علف هاي تاريكي چكيده ام.​

جايم اينجا نبود.​

نجواي نمناك علف ها را مي شنوم.​

جايم اينجا نبود.​

فانوس​

در گهواره خروشان دريا شست و شو مي كند.​

كجا مي رود اين فانوس،​

اين فانوس دريا پرست پر عطش مست؟​

بر سكوي كاشي افق دور​

نگاهم با رقص مه آلود پريان مي چرخد.​

زمزمه هاي شب در رگ هايم مي رويد.​

باران پر خزه مستي​

بر ديوا تشنه روحم مي چكد.​

من ستاره چكيده ام .​

از چشم ناپيداي خطا چكيده ام:​

شب پر خواهش​

و پيكر گرم افق عريان بود.​

رگه سپيد مرمر سبز چمن زمزمه مي كرد.​

و مهتاب از پلكان نيلي مشرق فرود آمد.​

پريان مي رقصيدند​

وآبي جامه هاشان بارنگ افق پيوسته بود.​

زمزمه هاي شب مستم مي كرد​

پنجره رؤيا گشوده بود​

و او چون نسيمي به درون وزيد.​

اكنون روي علف ها هستم​

و نسيمي از كنارم مي گذرد.​

تپش ها خاكستر شده اند.​

آبي پوشان نمي رقصند.​

فانوس آهسته پايين و بالا مي رود.​

هنگامي كه او از پنجره بيرون مي پريد​

چشمانش خوابي را گم كرده بود.​

جاه نفس نفس مي زد.​

صخره ها چه هوسناكش بوييدند!​

فانوس پر شتاب!​

تا كي مي لغزي​

در پست و بلند جاده كف بر لب پر آهنگ؟​

زمزمه هاي شب پژمرد.​

رقص پريان پايان يافت.​

كاش اينجا نچكيده بودم!​

هنگامي كه نسيم پيكر او در تيرگي شب گم شد​

فانوس از كنار ساحل براه افتاد.​

كاش اينجا - در بستر پر علف تاريكي - نچكيده بودم!​

فانوس از من مي گريزد.​

چگونه برخيزم؟​

به استخوان سرد علف ها چسبيده ام.​

و دور از من، فانوس​

در گهواره خروشان دريا شست و شو مي كند.​

*****​

 

پاسخ : منظومه زندگی خوابها-سهراب سپهری

از مجموعه زندگي خوابها​

گل كاشي

باران نور​

كه از شبكه دهليز بي پايان فرو مي ريخت​

روي ديوار كاشي گلي را ميشست .​

مار سياه ساقه اين گل​

در رقص نرم و لطيفي زنده بود .​

گفتي جوهر سوزان رقص​

در گلوي اين مار سيه چكيده بود .​

گل كاشي زنده بود​

در دنياي راز دار،​

دنيا به ته نرسيدني آبي .​

هنگام كودكي ​

در انحناي سقف ايوان ها،​

درون شيشه هاي رنگي پنجره ها،​

ميان لك هاي ديوارها​

هر جا كه چشمانم بيخودانه در پي چيزي ناشناس بود​

شبيه اين گل كاشي را ديدم​

و هر بار رفتم بچينم​

رؤيايم پرپر شد.​

***​

نگاهم به تار و پود سياه ساقه گل چسبيد​

و گرمي رگ هايش را حس كرد:​

همه زندگي ام در گلوي گل كاشي چكيده بود:​

گل كاشي زندگي ديگر داشت .​

آيا اين گل​

كه در خاك همه رؤياهايم روييده بود​

كودك ديرين را مي شناخت​

و يا تنها من بودم كه در او چكيده بودم .​

گم شده بودم ؟​

***​

نگاهم به تاروپود شكننده ساقه چسبيده بود .​

تنها به ساقه اش مي شد بياويزد .​

چگونه مي شد چيد​

گلي را با خيالي مي پژمراند ؟​

دست سايه ام بالا خزيد .​

قلب آبي كاشي ها تپيد .​

باران نور ايستاد:​

رؤيايم پرپر شد .​

*****​