مقدمه: در اواسط دهه ۸۰میلادی یکی از سازمانهای مخفی ایالات متحده به یک فروند از این بالگرد دست پیدا کرد وان را به فرودگاه دور افتاده ای در خاک خود منتقل نمود تا کارشناسان وخلبانان ان را برسی و از جزئیات ان اگاه شوند. که جزئیات این مامو ریت ونحوه بدست اوردن ان هنوز سری قلمداد می شود. این پرنده با وزن خالی حدود ده تن یکی از سنگین ترین بالگرد های تهاجمی است بعضی از کارشنا سان ان را بالگردی سریع نیرومند نرم و بی صدا می دانند .بدنه کابین خلبان ان بوسیله صفحات ضد گلوله فولادی به ضخامت ۵/۱ سانتی متر و صفحات بزرگ وقوسی از شیشه ضد گلوله پوشیده شده است که خلبان ومسئول جنگ افزار را از گزند گلوله های کالیبر7/12 وتاحدودی گلوله های کالیبر۲۳ میلیمتری محافظت می کند.کابین ان تحت فشار وبه گونه ای طراحی شده تا در محیطهای الوده به مواد شیمیایی وبیولوژیک نیز بتواند به اجرای ماموریت بپردازد.چیزی که این بالگرد را از سایر بالگردها متمایز می سازد دوبالی است که این پرنده عمود پرواز دارد این بالها میتوانند حدود۲۵ درصد نیرو در پرواز افقی را تامین کند و می توان ان را با انواع جنگ افزار مسلح نمود . MI-24 : ارابه شیطان در اواسط دهه 60 میلادی به بالگرد به عنوان یک وسیله نجات وحمل ونقل نگریسته می شد . دراین زمان دولت شوروی برای توسعه بالگردی جنگی وبرای نبرد ضد تانک کوششهایی انجام داد این وسیله برخلاف بالگرد های امریکایی ان زمان میتوانست هم جنگ افزار وهم سربازان را حمل نماید .این بالگرد با گذشت زمان دست خوش تغیرات زیادی شد تا به یکی از ارکان اصلی نیروی هوایی روسیه و سایر کشورها تبدیل شد . میخائیل لیونتیویچ.سرپرست یکی از دفاتر طراحی نخستین طرح این بالگرد را پیشنهاد کرد .در سال 1969 یک پیش نمونه با استفاده از تجهیزات بالگرد MI-8 ساخته شد. نتیجه اینکه این بالگرد به سرعت وارد مرحله تولید شد و محصول نهایی نخستین بار درسال 1972 در المان شرقی دیده شد ناتو ان را هایند نامید ولی روسها به ان کروکودیل میگفتند . هایند بالگردی بود که در جنگ افغانستان بیشتر شناخته شد جنگی که از سال 1979 تا 1988 ادامه داشت . این بالگرد نشان داد که میتواند بهترین وسیله برای تخلیه سربازان در مناطق تحت کنترل مجاهدین در نواحی کوهستانی وبیابانی باشد به طوری که مجاهدین ان را ارابه شیطان مینامیدند . این بالگرد کارکشته ترین بالگرد رزمی جهان است که در بسیاری از جنگها هانند چاد- نیکاراگوئه –سریلانکا – انگولا – افغانستان – چچن و جنگ ایران وعراقدیده شده است MI-24 اتش مستقیم موثری را برای پشتیبانی از سربازان در مواجهه با تانکها ودیگر وسایل زرهی فراهم میکرد. همچنین درگیر شدن در نبردهای هوایی ، عملیات شناسایی، شرکت درتخلیه گروهای ویژه هوابرد، اسکورت یگانها وحمل بار از دیگر وظایف هایند می باشد . درحال حاضر حدود 24 نیروی نظامی از هایند استفاده میکنند .این بالگرد در روسیه و جمهوریهای شوروی پیشین ،درحال خدمت است .وبه کشورهای الجزایر،انگول،ا بلغارستان، افغانستان، کوبا، چک ،المان شرقی، مجارستان، هند، عراق، لیبی، موزامبیک، نیکاراگوئه، کره شمالی، پرو، لهستان، ویتنام، یمن واندونزی صادر شده است. نمونه اصلی این بالگرد دارای چرخانه پنج پره و چرخانه دم سه پره وبدنه باریک و ارابه فرود سه چرخ جمع شونده همچنین از دو بالچه در دو طرف بدنه اصلی برای افزایش نیروی برار و جایگاه موشکها وغلاف راکتها بهره می برد . کابین بالگرد پشت سرهم گلخانه ای شکل وتا هشت سرباز کاملا مسلح ویا در صورت نیاز چهار برانکارد را میتواند درخود جای دهد.نمونه نخستین ازدو موتور توربو شفت tv3-117mt تکمیل شده از موتور MI-8 هرکدام باقدرت 1923 اسب بخار نیرو میگرفت.که درکنارهم در بالای کابین نصب بودند. ظرفیت مخازن داخلی 1500 لیتر و یک مخزن 1000لیتری در کابین بود که درنمونه های بعدی امکان حمل چهار مخزن سوخت خارجی 500 لیتری (به جای کمکی) ممکن شد.. مسلسل قابل کنترل و موشکها و راکتهای ضد تانک از دیگر تجهیزات این بالگردند،.خدمه و کارکنان تعمیر نگهداری در کار با هایند بسیار راحت بودند اما پرواز با ان می توانست دشوار باشد ، چرا که کنترل ان دشوار بود گرچه هایند بالگرد سریعی است ولی چندان مانور پذیر نبود این قضیه هنگام پرواز در نزدیک سطح زمین وبا سرعت زیاد مشکل ساز می شد بعلاوه هنگامی که کاملا بار گیری می شد قابلیت پرواز ایستا را نداشت ومجبور بود با خزش از زمین بلند شود بنابراین MI-24 بهسازیهای بسیاری را پشت سر گذاشت. MI-24D نمونه بهسازی شده دو کابین جداگانه برای خلبان وافسر تسلیحات داشت واز یک مسلسل با نواخت تیر بالا در جلو بهره می گرفت ،درسال 1976 مدل D با مدل E که دارای پرتابگرهای تغییر یافته سر بال و چهار جایگاه نصب جنگ افزار هماهنگ شده با موشک ضد تانک اشتورم جایگزین شد.سامانه ای که توان شلیک هشت موشک هدایت پذیر مافوق صوت AT-6(اسپیرال) راداشت ومی توانست راکتها وبمبهای غیر هدایت شونده تا وزن 500 کیلو گرم را حمل نماید که نمونه صادراتی ان MI-35 نامیده شد. در همین زمان MI-24P (مدل f) که مجهز به یک توپ خودکار 30 میلیمتری قدرتمند با نواخت تیر بالا که به جای دماغه در سمت راست نصب شده بود تولید شد. در اواخر دهه 1980نمونه ای مجهز به توپ خودکار 23 میلیمتری به جای مسلسل چهار لول 7/12 میلیمتری به نام MI-24VP ساخته شد همچنین دو مدل شناسایی : مدل MI-24R که دارای وسایلی چنگک مانند برای برداشتن خاک در جنگهای (ش م ه ) و لوله هایی برای مکش هوا وانتقال ان به ازمایشگاه بود و مدل MI-24K که مجهز به یک دوربین بزگ با لنز 1300 برای تصحیح اتش توپخانه ساخته شد . این بهسازیها همچنان ادامه دارد مدل MI-24VM که تجهیزات وسامانه های MI-28 را در کنار تجهیزات وجنگ افرارهای جدید به خدمت گرفته در سال 1999 اولین پرواز خود را انجام داد. همچنین دو نمونه جدید ویژه پرواز در شب در سپری کردن ازمایشات هستند. مدل MI-35M نمونه صادراتی ارتقا یافته بر اساس MI-24VM و MI-24PN و MI-24VK می باشد که توان رزمی و عملکرد پروازی ان بالا رفته است .موتورهای جدید وارتقا یافته TV3-117MA-SB3 این بالگرد توان خروجی معادل 2700 اسب بخار دارند همچنین از ملخهای فایبر گلاس برای چرخانه اصلی و طرح ایکس شکل پروانه دم mi-28 استفاده می کند. در قسمت الکترونیک از یک رایانه جدید ،صفحات نمایشگر چند منظوره ،سامانه ناوبری ماهواره ای ،نقشه الکترونیکی ،عینک های دید در شب و تجهیزات تصویر برداری حرارتی (مادون قرمز )و... استفاده می شود . نمونه چند منظوره می تواند تا 1500 کیلو گرم بار رادر داخل کابین و 2400 کیلو گرم بار را به صورت اویخته (اسلینگ)حمل نماید در مدل های صادراتی در صورت درخواست مشتری می توان از تجهیزات غربی استفاده کرد ارتقای بالگردها در شرکت میل واقع در مسکوانجام می شود که درحال تکمیل وارتقا بالگردها به توانایی پرواز در ارتفاع بالا تر تجهیزات جلوگیری از ورود گرد وغبار ، باز دارنده امواج فرو سرخ ،سامانه های دفاعی و... تا کارایی رزمی وبقا پذیری ان افزایش یابد. تاکنون بیش از 3000 بالگرد MI-24 از خط تولید خارج شده که تعداد بالگردهای عملیاتی بیش از 1500 فروند است که انتظار می رود برای دهه های اینده نیز همچنان عملیاتی باقی بمانند. سازنده راستورتل /روسیه ظرفیت ۸+۲ نفر برد ۴۱۶ کیلومتر سرعت ۲۸۰کیلومتر بر ساعت سقف پرواز ۴۵۰۰ متر حداکثروزن ۱۱۵۰۰ کیلوگرم توپ دماغه ۳۰ میلیمتری جایگاه جنگ افزار ۶ عدد جنگ افزار موشکهای ضد تانک راکت. غلاف توپ و بمب
