روی صندلی کلینیک نشسته بود. کنارش نشستم و آرام از او پرسیدم:«جراحی کردی؟» و او آرام تر پاسخ داد: «بله!» به او گفتم: «من خبرنگارم و می خواهم از وضعیت تراجنسی ها (ترنسکشوال ها) گزارش تهیه کنم.» ترسید؛ کمی خودش را جمع کرد و با صدایی لرزان پرسید: «چرا وضعیت ما برای شما مهم شده است؟» کمی خجالت کشیدم؛ خجالت از اینکه چرا جامعه ی خبری تا به امروز توجه اندکی به زندگی افراد «تراجنسی» یا «ترنسکشوال» و چالش های زندگی آنها کرده است. در جوابش گفتم: «من خبرنگارم و وظیفه ی حرفه ای ام ایجاب می کند که تمام چالش های جامعه را ببینم». به او تاکید کردن: «شما هم عضوی از این جامعه هستید و زندگی و مشکل هایتان همیشه یکی از دغدغه های ذهنی من بوده است.» نام جدیدش را پرسیدم، گفت: «میترا». نوبت ویزیتش شد. از من عذر خواست و وارد اتاق پزشک شد. بعد از ویزیتش اما پاسخم را نداد و با حالتی هراسان گفت که وقت ندارد و باید برود. من هم مستاصل شدم و با نا امیدی پشت سرش از مطب خارج شدم. چند قدم جلوتر از من حرکت می کرد و به نظر می رسید که دوست دارد با من صحبت کند، اما این پا و آن پا می کرد. گام هایم را بلندتر کردم و به او رسیدم و با لحنی اطمینان بخش به او گفتم: «دلم می خواهد حرف هایت را بشنوم و کمکی به افرادی مثل شما کرده باشم.» آنجا بود که میترا درد دلش شروع شد و با بدن و دست هایی لرزان شروع به حرف زدن کرد. از دردهایش گفت؛ دردهای ریشه داری که از کودکی همراهش بوده؛ دردهایی که فقط خودش می فهمد و افرادی که در زندگی شرایط او را تجربه کرده اند؛ دردهایی که بخش بزرگی از آن را نوع نگاه جامعه به افراد تراجنسی تحمیل می کند. میترا می گفت از همان سنین کودکی، هیچ وقت حس نمی کرده پسر است. می گفت بدترین شرایط را در سنین بلوغ تجربه کرده است؛ زمانی که انسان با شرایط عاطفی و جسمی جدیدی رو به رو می شود و در اوج احساسات جنسی قرار می گیرد. به گفته ی میترا او در طول تمام سال هایی که در قالب یک مرد و با نامی مردانه در جامعه حضور داشته است، هیچ وقت به یک زن احساس عاطفی و کشش جنسی نداشته و بر عکس همیشه به جنس موافق خود یعنی مردان جذب می شده است. میترا در پاسخ به این سوال که خانواده ی او چگونه با حقیقت تراجنسی بودنش کنار آمدند؛ با چشمانی غمگین و صدایی لرزان گفت: «پدرم وقتی از ماجرای جراحی ام که بدون اطلاع آنها انجام داده بودم مطلع شد، سکته کرد و از دنیا رفت. مادرم نیز بعد از 7 سال که از تغییر جنسیت من می گذرد، هنوز نتوانسته با این موضوع کنار بیاید و همیشه من را با پسران هم سن و سالم در فامیل مقایسه می کند که اکنون ازدواج کرده اند و همسر و فرزند دارند.» به گفته ی میترا او هیچ وقت نمی خواسته مادرش را سرافکنده کند و سال ها برای اینکه این اتفاق نیافتد با احساسات عاطفی و جنسی خود مبارزه می کرد و سال های سال تراجنسی بودن خود را از خانواده پنهان کرده است، اما دیگر نتوانسته دوام بیاورد و دست به جراحی زده و به باور خودش مادرش را سرافکنده کرده است. به گفته ی میترا جامعه هم نگاه خوبی به افرادی مثل او ندارد. او در ادامه ی حرف هایش گفت: »همیشه برای انجام کارهایش صبح بسیار زود از خانه بیرون می زند و شب هنگام، بسیار دیر وقت به خانه بازمی گردد تا از نگاه پرسشگر همسایه ها و اهالی محله در امان بماند.» مشکل های مالی برای درمان افراد تراجنسی و هزینه ی بالای جراحی این افراد هم معضلی است که بر دیگر فشارهای روانی آنها بار شده است. به گفته ی میترا، او و بسیاری دیگر از افراد درگیر با اختلال تراجنسیتی یا ترنسکشوالیسم مشکل های مالی بسیاری را در طول دوره ی درمان خود تجربه می کنند و پزشکان هم تخفیف چندانی به آنها نمی دهند. دورنمای مبهم از آینده اما، مهمترین نگرانی پیش روی میترا و افرادی مانند اوست که سال ها از اختلال ترنسکشوالیسم رنج برده اند و سرانجام برای تطبیق جسم خود با روحشان دست به جراحی زده اند. پایین بودن درک عمومی و کمبود فرصت های اجتماعی برای تراجنسی ها باعث شده این افراد که خود هیچگونه تقصیری در اختلال جنسیتی موجود در خلقت شان نداشته اند، در لاک خود فرو روند و عمری را با سختی و حسرت بگذرانند. در قبال افرادی چون میترا که که به گفته ی پزشکان درصد بسیار کوچکی از جامعه را به خود اختصاص می دهند و زندگی شان سراسر از تناقض است، جامعه چه وظیفه یی دارد؟ آیا وقت آن نرسیده که تراجنسی ها که دلیل قاطع پزشکی علت ایجاد اختلال در هویت جنسی آنها شده است از طرف جامعه پذیرفته شوند؟ آیا زمان آن نرسیده که این افراد هم مانند دیگر انسان ها بتوانند بدون نگاه قضاوت گر جامعه-نگاهی که حق حیات آزاد را از آنها می گیرد-در آرامش و امنیت روانی زندگی کنند؟ آیا جامعه نباید حقوق تراجنسی ها را به رسمیت بشناسد؟ این افراد تا چه زمانی باید درگیر معضل های اجتماعی، خانوادگی و شغلی باشند؟ آیا تاکنون این سوال ها را از خود پرسیده ایم؟
تراجنسی و وارونگی هویت جنسی تراجنسی ها از اختلال شدید در هویت جنسی و به طور کلی شناختی که از جنسیت خود دارند رنج می برند و 3 عنصر تشکیل دهنده ی جنسیت در آنها که عبارتند از «نقش»، «جاذبه» و «هویت جنسی» به طور کامل برعکس عمل می کند. در همین ارتباط پروفسور «بهرام میرجلالی» جراح و متخصص تغییر جنسیت، در گفت و گو با گروه پژوهش های خبری ایرنا گفت: تراجنسی ها یک گروه بسیار کوچک از اشخاصی هستند که دچار اختلال شدید در هویت جنسی هستند. این افراد واژگونی کامل در شناخت از جنس خود دارند. میرجلالی افزود: جنس انسان در ثانیه ی نخست از بسته شدن نطفه مشخص می شود که مذکر است یا مونث اما جنس با جنسیت متفاوت است و فرایندهای ایجاد این دو به طور کامل با هم فرق دارند. میرجلالی در بیان تفاوت میان جنس ظاهری افراد با جنسیت آنها اضافه کرد: نه فقط جنس بدنی افراد بلکه این شناخت از جنسیت خود است که برای یک فرد، زن بودن یا مرد بودنش را مشخص می کند. در شناختی که افراد تراجنس از جنسیت خود دارند با جنس ظاهری و بدنی شان تضاد کامل وجود دارد. به گونه یی که یک فرد با ظاهری کاملا مردانه باور دارد که زن است و جسم او با خود واقعی او منطبق نیست. بنابراین آنچه در این میان مهم است جنس ظاهری افراد نیست بلکه شناختی است که یک فرد از جنسیت واقعی خود دارد. به گفته ی میرجلالی، در افراد ترنسکشوال، عامل سوم جنسیت یعنی هویت جنسی-که به معنای آگاهی و قبول مداومی است که یک شخص از جنس خود دارد- به طور کامل بر برعکس جنس بدنی شان است. این جراح و متخصص تغییر جنسیت در توضیح بیشتر این وضعیت گفت: تراجنسی ها از سن 3 یا 4 سالگی نقشی را انتخاب و بازی می کنند که کاملا بر عکس جنس شان است. در سن 10 تا 12 سالگی یعنی آغاز سنین بلوغ آنها جاذبه و کشش جنسی را تجربه می کنند که درست برعکس جسم شان است. آنها به همجنس خود جذب می شوند و با رد صد در صد هویت جنسی خود، اعتقاد عمیقی دارند که خدا آنها را اشتباه خلق کرده است. این باور با بزرگتر شدن این افراد قوی تر می شود و آنها در نهایت به این جمع بندی می رسند که به طور کامل وارونه خلق شده اند. به تایید میرجلالی، این گروه از دیگر گروه های دیگر اختلال های هویت جنسی بسیار متفاوتند. به عنوان مثال افراد «همجنسگرا» (هموسکشوال) تنها در یک مورد از عناصر تشکیل دهنده ی جنسیت خود دچار اختلال هستند. آنها فقط واژگونی در جاذبه دارند؛ اما هویت جنسی خودشان را همان جنس بدنی خود می داند. فرق تراجنسی ها با دیگر گروه های اختلال جنسیتی در اینجاست و این فرق بسیار مهم است.
تراجنسی ها؛ عوامل بیولوژیک و مهر وارونه یی که در دوران جنینی بر مغز آنها می خورد به گفته ی پزشکان اختلال تراجنسیتی در دوران جنینی و در زمان تشکیل مغز به وجود می آید. بهرام میرجلالی در ادامه ی گفت و گو با پژوهشگر ایرنا گفت: پزشکان با کند و کاو و جست و جوهای بسیار برای یافتن عامل اصلی در ایجاد ترنسکشوالیسم به این نتیجه رسیده اند که این مشکل در دوران زندگی جنینی به وجود می آید. وی افزود: در جدیدترین تحقیقات شناخته شده است که این گرفتاری در دورانی به وجود می آید که مغز جنین ساخته می شود و مشکل اصلی در قسمتی به نام «هیپوتالاموس» است. به گفته ی وی، هیپوتالاموس قسمت های متعدد با کارکردهای متفاوتی دارد. یکی از این قسمت ها مربوط به جنسیت و تمام مسایل جنسیتی انسان می شود. این بخش از هیپوتالاموس که ب. ان. ت. اس( b.n.t.s) نام دارد، مربوط به جنس و جنسیت می شود. بر اساس تحقیقات انجام شده در تراجنسی ها این بخش از هیپوتالاموس در همان زمان تشکیل مغز یعنی دوران جنینی «مُهر وارونه» می خورد. به عنوان مثال جنینی که به لحاظ کروموزومی پسر است در آن قسمت از هیپوتالاموس مهر دخترانه می خورد و این وضعیت هم دیگر قابل تغییر نیست. در همین حال «بهنام اوحدی» روانپزشک و سکسولوژیست نیز به مادرزادی بودن اختلال تراجنسیتی در بیشتر موارد از این اختلال تاکید دارد. وی در گفت و گو با گروه پژوهش های خبری ایرنا گفت: نزدیک به 80 تا 85 درصد افراد ترنسکشوال به صورت مادرزادی این اختلال را دارند. این اختلال ممکن است با زمینه های ژنتیک یا به دلیل عوامل ناشناخته در زندگی رحمی و جنینی باشد که به قرار گرفتن یک مغز متفاوت با پیکر، درون جمجمه ی فرد منجر می شوند. به گفته ی اوحدی بسیاری از موارد ترنسکشوالیسم در دوران کودکی بین سنین 3 تا 6 سالگی که فرد با هویت جنسی خود آشنا می شود ظهور پیدا می کند. در آن زمان است که کودک فکر می کند اشتباه زاده شده است. در بعضی افراد هم این اختلال در سنین نوجوانی بروز می کند به گونه یی که آنها در سن بلوغ به این نتیجه می رسند که اشتباه زاده شده اند و پیکرشان برایشان یک قفس و زندان است.
