بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی

25 اردیبهشت روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی

​

حکیم فردوسی در "طبران طوس" در سال 329 هجری به دنیا آمد. پدرش از دهقانان طوس بود و از نظر مادی دارای ثروت و موقعیت قابل توجهی بود. از احوال او در عهد کودکی و جوانی اطلاع درستی در دست نیست ولی مشخص است که در جوانی با درآمدی که از املاک پدرش داشته به کسی محتاج نبوده است؛ اما اندک اندک آن اموال را از دست داده و به تهیدستی گرفتار شده است.

فردوسی از همان ابتدای کار که به کسب علم و دانش پرداخت، به خواندن داستان هم علاقمند شد و مخصوصاً به تاریخ و اطلاعات مربوط به گذشته ایران عشق می ورزید.

همین علاقه به داستانهای کهن بود که او را به فکر به نظم در آوردن شاهنامه انداخت.

چنان که از گفته خود او در شاهنامه بر می آید، مدتها در جستجوی این کتاب بوده است و پس از یافتن دستمایه ی اصلیی داستانهای شاهنامه، نزدیک به سی سال از بهترین ایام زندگی خود را وقف این کار کرد.

خود او می گوید :
بسی رنج بردم بدین سال سی
عجم زنده کردم بدین پارسی
پی افکندم از نظم کاخی بلند
که از باد و باران نیابد گزند
بناهای آباد گردد خراب
ز باران و از تابش آفتاب

بر خلاف آن چه مشهور است، فردوسی سرودن شاهنامه را صرفاً به خاطر علاقه خودش و حتی سالها قبل از آن که سلطان محمود به سلطنت برسد، آغاز کرد؛ اما چون در طی این کار رفته رفته ثروت و جوانی را از دست داد، به فکر افتاد که آن را به نام پادشاهی بزرگ کند و به گمان اینکه سلطان محمود چنان که باید قدر او را خواهد شناخت، شاهنامه را به نام او کرد و راه غزنین را در پیش گرفت.

سلطان محمود شاهنامه را بی ارزش دانست و از رستم به زشتی یاد کرد و بر فردوسی خشمگین شد و گفت: که "شاهنامه خود هیچ نیست مگر حدیث رستم، و اندر سپاه من هزار مرد چون رستم هست".

گفته اند که فردوسی از این بی اعتنائی سلطان محمود بر آشفت و چندین بیت در هجو سلطان محمود گفت و سپس از ترس مجازات او غزنین را ترک کرد و چندی در شهرهائی چون هرات، ری و طبرستان متواری بود و از شهری به شهر دیگر می رفت تا آنکه سرانجام در زادگاه خود، طوس درگذشت.

تاریخ وفاتش را بعضی 411 و برخی 416 هجری قمری نوشته اند.

فردوسی را در شهر طوس، در باغی که متعلق به خودش بود، به خاک سپردند.

​

تلخیص آزاد از سایت رشد

 

بنام خداوند خورشید و ماه
که دل را بنامش خرد داد راه

خداوند هستی و هم راستی
نخواهد ز تو کژی و کاستی
​

 

ترا دانش و دین رهاند درست
در رستگاری ببایدت جست

وگر دل نخواهی که باشد نژند
نخواهی که دایم بوی مستمند

به گفتار پیغمبرت راه جوی
دل از تیرگیها بدین آب شوی



​

 

بیا تا جهان را به بد نسپریم
به کوشش همه دست نیکی بریم

نباشد همی نیک و بد ، پایدار
همان به که نیکی بود یادگار
​

 

بـه آمــوختن چون فــروتن شـــوی
سخن هــای دانندگــان بشنوی

مگوی آن سخن، کاندر آن سود نیست
کز آن آتشت بهره جز دود نیست
​

 

زبان فارسی را مدیون زحمات شاعر بزرگ ایرانی فردوسی هستیم اگر شاهنامه فردوسی نبود معلوم نبود امروز ما به چه زبانی سخن می گفتیم.

نام و آوازهٔ فردوسی در همه ی جای جهان شناخته و ستوده شده‌ و همچنین شاهنامهٔ فردوسی به تعداد زیادی از زبان‌های‌ زنده جهان برگردانده شده ‌است. در ایران روز ۲۵ اردیبهشت به نام روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی نامگذاری شده‌ است. هر سال دراین روز آیین‌های‌ بزرگداشت فردوسی و شاهنامه در دانشگاه‌ها و نهادهای پژوهشی برگزار می شود.

روز بزرگداشت فردوسی

در ایران روز ۲۵ اردیبهشت به نام روز بزرگداشت فردوسی نامگذاری شده‌است.هر سال دراین روز آیین‌های‌ بزرگداشت فردوسی و شاهنامه در دانشگاه ها و نهادهای پژوهشی برگزار می شود.


“حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی” «زادهٔ ۳۱۹ خورشیدی، ۳۲۹ هجری قمری – درگذشتهٔ پیش از ۳۹۷ خورشیدی، ۴۱۱ هجری قمری در توس خراسان» شاعر معاصر و سخن‌سرای ایرانی و سرایندهٔ شاهنامه، درسال 329 هجری در “طبران” طوس بدنیا آمد.




چو ایران مباشد تن من مباد
بدین بوم و بر زنده یک تن مباد

اگر سر به سر تن به کشتن دهیم
از آن به که کشور به دشمن دهیم



پدرش از دهقانان طوس بود که ثروت و موقعیت قابل توجهی داشت. وی از همان زمان که به کسب علم و دانش می پرداخت، به خواندن داستان هم علاقه مند شد.

همین علاقه به داستان های کهن بود که وی را به فکر انداخت تا شاهنامه رابه نظم در آورد. چنان که از گفته خود او بر می‌آید، مدتها در جستجوی این کتاب بوده و پس از یافتن نسخه اصلی داستانهای شاهنامه، نزدیک به سی سال از بهترین ایام زندگی خودرا وقف اینکار کرده است.

فردوسی درسال 370 یا 371؛ به نظم در آوردن شاهنامه را آغاز کرد ودر اوایل اینکار، هم خود او ثروت و دارایی قابل توجهی داشت و هم عده ای از بزرگان خراسان که به تاریخ باستان ایران علاقه داشتند، وی را یاری میکردند. ولی به مرور زمان و پس از گذشت سال ها، در حالیکه فردوسی بیشتر شاهنامه را سروده بود، دچار فقر و تنگدستی شد



دریغ است ایران که ویران شود
کنام پلنگان و شیران شود

فردوسی در شهر “طوس” از دنیا رفت و همان جا در باغی که متعلق به خودش بود، به خاک سپردند. شاهنامه نه تنها بزرگ ترین و پرمایه ترین مجموعه شعر به جا مانده از عهد سامانی و غزنوی است، بلکه مهم ترین سند عظمت زبان پارسی و بارزترین مظهر شکوه و رونق فرهنگ و تمدن ایران باستان و خزانه لغت و گنجینه ادبـیات پارسی به شمار می رود. فردوسی طبع لطیفی داشت، سخنش از طعنه، هجو، دروغ و چاپلوسی به دور بودو تا جاییکه می توانست از بکار بردن کلمه های‌ غیر اخلاقی خودداری میکرد.


شاهنامه نگاهبان راستین سنت های ملی و شناسنامه قوم ایرانی است. شاید بدون وجود این اثر بزرگ، تعداد زیادی از عناصر مثبت فرهنگ آبا و اجدادی ما در طوفان حوادث تاریخی نابود می شد و اثری از آن ها به جا نمیماند. فردوسی شاعری معتقد و مومن به ولایت معصومین علیهم السلام بودو خودرا بنده اهل بیت نبی و ستاینده خاک پای وصی می‌دانست و تاکید میکرد که:




گرت زین بد آید، گناه من است
چنین است و آیین و راه من است
بر این زادم و هم بر این بگذرم
چنان دان که خاک پی حیدرم

فردوسی در شاهنامه از دودمان‌های‌ پادشاهی پیشدادیان و کیانیان و اشکانیان و ساسانیان نام برده ‌است. سروده‌های‌ دیگری نیز به فردوسی نسبت داده شده‌ است که بیشتر بی‌پایه دانسته‌اند.

شناخته‌شده‌ ترین ان‌ها مثنوی یوسف و زلیخا و گرشاسپ‌نامه و هجونامه‌ای در نکوهش پادشاه محمود است. سروده‌های‌ فردوسی نه تنها در ایران، بلکه در تعداد زیادی از کشور های دیگر مورد پژوهش و بررسی؛ ودر دانشگاه‌های‌ شناخته‌شدهٔ دنیا مانند دانشگاه کمبریج انگلستان و دیگر دانشگاه‌های‌ اروپایی و آمریکایی مورد مطالعه قرار گرفته ‌است و تازه‌ترین پژوهش‌ها دربارهٔ شاهنامه در مرکز مطالعات خاورمیانه و اسلامی دانشگاه کمبریج منتشر شده‌ است.

هیچ‌کس به اندازهٔ فردوسی باورمند به خرد و دانش نبوده و تشویق به اندوختن دانش و هنر ننموده ‌است. فردوسی چون خیام در اشعارش به کوتاهی زندگانی افسوس می خورد و بیان حیرانی میکند که انسان برای چه آمده ‌است و کجا می رود و پس از این زندگی چه خواهد شد.





میاسای از آموختن یک زمان
ز دانش میفکن دل اندر گمان

همیشه یکی دانشی پیش دار
ورا چون روان و تن خویش دار

فزون است ازآن دانش اندر جهان
که بشنود گوش آشکار و نهان





25 اردیبهشت روز بزرگداشت فردوسی شاعر حماسه‌ سرای ایرانی مبارک باد

منبع:Talab.org
​

 

بیـا تا جهـان را به بد نسپریم
به ڪوشش همه دست نیڪے بریم
نباشـد همے نیک و بد پایـدار
همـان به ڪـه نیڪے بود یادگار

۲۵ اردیبهشت ماه،
سالروز بزرگداشت
حڪیم ابوالقاسم فردوسی،
شاعر بلندآوازه ایرانے است.
او ڪه با اثر شڪوهمند خود،
نقش جوان‏مردی،
اخلاق و ایمان را در
بلنداے زمان بر تاریخ نشاند​

 

بِدو گُفت هَركَس كه بانو تویی
به ایران و چین، پُشت و بازو تویی

نَجُنبانَدَت کوه آهَن زِ جای
یَلان را به مَردی تویی رَهنَمای

زِ مَردِ خِرَدمَند بیدارتَر
زِ دستورِ دانَنده هوشیارتَر

همه كِهتَرانیم و فَرمان توراست
بِدین آرِزو، رَای و پِیمان توراست

✍ #حکیم_ابوالقاسم_فردوسی


۲۵ اردیبهشت ماه روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم "فردوسی" توسی ، یگانه‌ سپهر خردپیشگی، پراکننده‌ی آیین میهن‌دوستی و
مهرورزی و پاسدار سرفرازی و بالندگی زبان
پارسی، گرامی باد.
​