نام حسن بن علی کنیه ابومحمد زادروز ۱۵ رمضان، سال ۳ق. زادگاه مدینه مدت امامت ۱۰ سال (۴۰-۵۰ق) شهادت ۲۸ صفر، ۵۰ق. مدفن بقیع، مدینه محل زندگی مدینه، کوفه لقب(ها) مجتبی، سید، زکی، سبط پدر امام علی علیهالسلام مادر حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها همسر(ان) ام بشیر، خوله، ام اسحق، حفصه، هند، جعده فرزند(ان) زید، ام الحسن، ام الحسین، حسن، عمر، قاسم، عبدالله، ابوبکر، عبدالرحمن، حسین، طلحه، ام عبدالله، ام سلمه، رقیه طول عمر ۴۸سال
دوران کودکی از دوره کودکی و نوجوانی حسن بن علی(ع) اطلاع چندانی در دست نیست. کمتر از هشت سال از عمرش را در دوران پیامبر سپری کرد و از این جهت نام او در زمره واپسین طبقهٔ صحابه ذکر شده است. گزارشهای مربوط به محبت بسیار پیامبر(ص) به او و برادرش حسین(ع) در بیشتر منابع شیعه و اهل سنت آمده است. از مهمترین حوادث این دوره، حضور او به همراه پدر و مادر و برادرش در ماجرای مباهلهٔ پیامبر(ص) با مسیحیاننجران است. او و برادرش، مصداق واژه «اَبناءُنا» در آیه مباهله بودند. به گفته سید جعفر مرتضی او در بیعت رضوان نیز حضور داشت و با پیامبر بیعت کرد.برخی آیات قرآن درباره او و دیگر اصحاب کساء نازل شده است. گفتهاند او در هفت سالگی در مجلس پیامبر(ص) حضور مییافت و آنچه بر پیامبر وحی میشد را برای مادرش بازگو میکرد.از سلیم بن قیس (درگذشته اواخر قرن اول هجری) نقل شده است پس از رحلت رسول خدا(ص) که ابوبکر خلافت را به دست گرفت، حسن بن علی به همراه پدر، مادر و برادرش، شبانه به درِ خانه انصار میرفتند و آنان را به یاری امام علی(ع)، فرامیخواندند.همچنین گفته اند او به نشستن ابوبکر بر منبر پیامبر(ص) اعتراض داشت ویکی شیع
دوران جوانی گزارشهای مربوط به دوره جوانی امام حسن محدود است، از جمله در «الامامة و السیاسة» آمده است که به دستور خلیفه دوم، حسن بن علی در شورای شش نفره تعیین خلیفه به عنوان شاهد حضور داشت. در برخی منابع اهل سنت آمده است که حسنین در جنگ افریقیه در سال ۲۶ق و جنگ طبرستان در سال ۲۹ یا ۳۰ق حضور داشتهاند. این گونه روایات، موافقان و مخالفانی داشته است. برخی همچون جعفر مرتضی عاملی با توجه به اشکالات سندی آنها و نیز مخالفت امامان با شیوه فتوحات، آنها را ساختگی دانسته و اجازه ندادنِ امام علی(ع) به حسنین برای ورود به میدان جنگ در صفین را تاییدی بر آن شمردهاند. ویلفرد مادلونگ بر این باور است که امام علی(ع) احتمالاً میخواسته است که فرزندش حسن را در سن جوانی با امور جنگی آشنا کند و به تجربیات جنگیاش بیفزاید. برخی نیز حضور حسنین در این فتوحات را در راستای مصالح امت اسلامی و با هدف ارائه اطلاعات دقیقتر به امام علی از اوضاع جامعه و همچنین آشنا کردن مردم با اهل بیت دانستهاند. از دیگر گزارشهای مربوط به این دوره آن است که هر گاه مردم از عثمان نزد علی(ع) شکایت میبردند، او فرزندش حسن را نزد عثمان میفرستاد.در برخی منابع آمده است که در ماجرای شورش مردم در اواخر خلافت عثمان، که به محاصره خانه او و بستن آب بر او و در نهایت کشته شدنش انجامید، حسن بن علی و برادرش، به دستور امام علی(ع)، در کنار عدهای دیگر به محافظت از خانه عثمان پرداختند. به گفته قاضی نعمان مغربی(درگذشته ۳۶۳ق) و نویسنده دلائل الامامة، پس از آنکه شورشیان آب را بر عثمان بستند، امام مجتبی(ع) به دستور پدر، به خانه عثمان آب رسانده است.برخی گزارشها از زخمی شدن حسن بن علی در این ماجرا حکایت دارد. ویکی شیعه
دوران کوتاه خلافت امام حسن مجتبی از ۲۱ رمضان سال ۴۰ق ببه مدت ۶ الی ۸ ماه خلیفه مسلمانان بود اهل سنت او را با توجه به حدیثی منسوب به پیامبر(ص)، آخرین خلیفه از خلفای راشدین دانستهاند. خلافت او با بیعت مردم عراق و همراهی سایر سرزمینهای اطراف آغاز شد.اهالی شام به رهبری معاویه با این خلافت مخالفت کردند.معاویه با همراهی سپاهیانی از شام به جنگ اهل عراق آمد.این جنگ در نهایت به صلح و واگذاری خلافت به معاویه، نخستین خلیفه اموی انجامید. ویکی شیعه
شهادت امام در بسیاری از منابع شیعه و اهل سنت آمده است که امام حسن(ع) با خوراندن زهر به شهادت رسید. طبق برخی گزارشها، او را پیش از شهادت نیز چند بار مسموم کرده بودند، اما از مرگ نجات یافته بود.در مورد مسمومیت آخر که به شهادت وی انجامید، شیخ مفید گفته است : معاویه وقتی تصمیم گرفت برای ولایتعهدی پسرشیزید بیعت بگیرد دختر اشعث بن قیس (همسر امام حسن) فرستاد و به او وعده داد که در قبال مسموم کردن شوهرش، او را به ازدواج یزید درخواهد آورد.نام جعده به عنوان قاتل حسن بن علی(ع) در منابع اهل سنت نیز آمده است. بر اساس گزارشهای دیگری،هند (یکی از همسران امام حسن یا یکی از خادمان او را عامل مسموم کردن او دانستهاند. گفتهاند حسن بن علی(ع) ۳ روز یا ۴۰ روز یا دو ماه پس از مسموم شدن درگذشت ویکی شیعه
احادیثی از حضرت ========== ● بین الحق و الباطل اربع اصابع، ما رایت بعینیک فهو الحق وقد تسمع باذنیک باطلا کثیرا. (از هر معصوم چهل حدیث، ص ۱۰۵) امام حسن علیه السلام فرمود: بین حق و باطل به اندازه چهار انگشت فاصله است، آنچه با چشم ببینی حق است و چه بسا که باطل زیادی را با گوش بشنوی ====== ●اعلموا ان الله لم یخلقکم عبثا و لیس بتارککم سدی، کتب آجالکم و قسم بینکم معائشکم لیعرف کل ذی لب منزلته و ان ما قدر له و ما صرف عنه فلن یصیبه. (تحف العقول، ص ۲۳۴) امام علیه السلام فرمودند: ای بندگان خدا بدانید که خداوند شما را بیهوده نیافریده است، و بحال خود رها ننموده، مدت عمرتان را نوشته، و روزی شما را بینتان قسمت کرده تا هر خردمندی قدر و ارزش خود را بداند و بفهمد جز آنچه مقدر شده هرگز به او نمی رسد ===== ● فما المروه؟ قال علیه السلام: حفظ الدین، و اعزازالنفس، ولین الکنف، و تعهد الصنیعه، و اداء الحقوق، والتحبب الی الناس. (تحف العقول، ص ۲۲۷) از امام علیه السلام پرسیده شد که جوانمردی یعنی چه؟ فرمودند: جوانمردی عبارت است از حراست دین، و عزت نفس، و بانرمش برخورد نمودن و بررسی عملکرد خویش، و پرداخت حقوق و دوستی نمودن با مردم به نقل از سایت ام الکتاب
