جشنواره فیلم «ونیز»؛ سکوی پرتاب فیلم‌ها برای رسیدن به «اسکار»

به گزارش سینماپرسبه نقل از گاردین، با نزدیک شدن به پایان تابستان کم‌کم جشنواره‌های پاییزی سینما از جمله جشنواره فیلم ونیز از راه می‌رسند. ویژگی اصلی این جشنواره‌ها نزدیک بودن به فصل جوایز سینمایی پایان سال و همچنین نخستین مراسم سینمایی اسکار در ابتدای سال جدید است. کم‌کم فیلم‌های اصلی و مدعی جوایز سینمایی از راه می‌رسند و کارشناسان صنعت سینما درباره مدعیان و شانس‌های اصلی جوایز گمانه‌زنی می‌کنند.

امسال جشنواره ونیز با نمایش فیلمی موزیکال آغاز می‌شود که بسیاری به چشم یک مدعی اسکار به آن می‌نگرند. «لالا لَند» یک فیلم موزیکال با بازی رایان گاسلینگ و اما استون به کارگردانی دیمین شزل است. دیمن شزل که در درام «ویپلش / شلاق» به خوبی توانایی‌های خود را به رخ کشیده، این بار فیلمی ساخته است که به اعتقاد آلبرتو باربرا مدیر جشنواره ونیز «یک فیلم شگفت، یک موزیکال کلاسیک، و ادای احترامی شگرف به سینمای آمریکا از دیدگاه معاصر» است.

باربرا درباره سکوی پرتاب بودن جشنواره ونیز فروتنانه اظهارنظر می‌کند: «بخت و اقبال در سه سال گذشته یار من بوده است. من وقتی برای نخستین بار «مرد پرنده‌ای» و «جاذبه» را دیدیم هیچ‌گاه فکر نمی‌کردم که در نهایت آن‌همه اسکار نصیب‌شان شود.» البته او تایید می‌کند که در سال‌های اخیر تلاش زیادی کرده است تا بازیگران کلیدی هالیوود را به این جشنواره جذب کند. «جاذبه» که در هشتادوششمین دوره جوایز اسکار هفت جایزه گرفت نخستین بار در جشنواره فیلم ونیز نمایش داده شد.

مدیر جشنواره ونیز برای مذاکره استودیوهای فیلمسازی و جلب‌نظر آن‌ها به دفعات به نیویورک و لس‌آنجلس سفر کرده است. او در این باره می‌گوید: «می‌خواهیم جشنواره ونیز سکوی پرتابی مهمی برای فیلم‌ها باشد، دروازه فصل جوایز سینمایی و آغازگر حقیقی رقابت برای اسکار. برای این منظور سرمایه‌گذاری بسیاری کرده‌ایم: سالن‌های نمایش را بازسازی کردیم، کیفیت نمایش فیلم‌ها را بالا بردیم، در عین حال مکان‌های عمومی و خدمات قابل ارائه به بازدیدکنندگان صنعت سینما را ارتقاء دادیم.»

دیدگاه آینده‌نگر باربرا در رقابت دشوار جشنواره ونیز با دیگر رویدادها در این مقطع از تقویم جشنواره‌های سینمایی حیاتی است. رقبای اصلی ونیز جشنواره فیلم تلوراید و جشنواره فیلم تورنتو هستند. جشنواره تلوراید در کلورادو از دوم سپتامبر و جشنواره بزرگ تورنتو از هشتم سپتامبر آغاز می‌شوند. حداقل تا سال 2012 جشنواره فیلم ونیز تنها به عنوان قدیمی‌ترین جشنواره فیلم جهان اتکا داشت و برای جلب فیلم‌های موفق تقلا می‌کرد. اما اکنون ورق برگشته و آلبرتو باربرا جشنواره ونیز را به رویدادی جذاب برای تهیه‌کنندگان هالیوودی تبدیل کرده است، که حاضرند برای فرستادن فیلم خود به ایتالیا هزینه‌های اضافی را متحمل شوند.

شاید از رقابت‌های بین‌جشنواره‌ای برای نخستین نمایش فیلم‌ها مهم‌تر ثروت عظیم سینمای آمریکا باشد که برای جشنواره ونیز یک معنا دارد: مزد جلب نظر هالیوود را می‌گیرید. باربرا در این رابطه می‌گوید: «در دوره‌ای به سر می‌بریم که سینمای آمریکا قدرت بسیار زیادی دارد. امروز در سینمای آمریکا تعداد فیلم‌های بزرگ بسیار زیاد است.»

در این دوره از جشنواره ونیز علاوه بر «لالا لَند» فیلم‌هایی چون «نوری میان اقیانوس‌ها» با بازی مایکل فاسبندر و آلیسیا ویکاندر، دومین فیلم بلند تام فورد «جانوران شب‌زی» و مستند ترنس مالیک «سفر زمان» نیز به نمایش درمی‌آیند.

با این تفاسیر جشنواره ونیز ناگزیر همانند جشنواره فیلم کن توان جذب دیگر فیلمسازان بزرگ دنیای سینما را ندارد. البته باربرا رقابتی میان جشنواره کن و جشنواره ونیز نمی‌بیند. باربرا می‌گوید: «جشنواره کن چند ماه پیش از جشنواره ونیز برگزار می‌شود. از آن‌جا که استودیوهای فیلمسازی تمایل ندارند فیلم‌شان را خیلی زودتر از اکران در یک جشنواره افتتاح کنند، بنابراین جشنواره ونیز مناسب آن‌هایی است که فیلم‌شان در پاییز اکران می‌شود. فیلم‌هایی که قرار است نیمه اول سال اکران شوند به جشنواره کن می‌روند.»

به نظر می‌رسد که جشنواره ونیز بیشترین مشکل را در این رابطه با فیلمسازان هموطنش دارد. معمولاً فیلمسازان برجسته‌ای مانند پائولو سورنتینو، نانی مورتی و ماتیو گارونه فیلم‌هایشان را برای جشنواره کن نگاه می‌دارند. باربرا می‌گوید که بسیاری از فیلم‌های ایتالیایی را به دلیل خوب نبودن در جشنواره نمی‌پذیرد و عدم تمایل بخشی از سینمای ایتالیا برای حضور در جشنواره ونیز را از روی تعصب می‌داند. شاید امسال با نمایش دو قسمت نخست از سریال درام جدید «پاپ جوان» به کارگردانی پائولو سورنتینو تا حدودی از فاصله فیلمسازان مطرح ایتالیایی و جشنواره ونیز کاسته شود.

شاید یکی از پرخطرترین انتخاب‌های باربرا برای جشنواره امسال فیلم «ستیغ اره‌ای» به کارگردانی مل گیبسون باشد. دلیل پرخطر بودن این تصمیم هم مجموعه جنجال‌هایی است که گیبسون در چند سال گذشته به صورت عمومی درگیر آن‌ها بوده است. «ستیغ اره‌ای» داستان دزموند راس یکی از اعضای مخالف جنگ ارتش آمریکا است و هنگام نبرد حاضر به حمل اسلحه نمی‌شود اما با شجاعت بسیار جان بسیاری از همرزمانش را نجات داده و تبدیل به یکی از قهرمانان جنگ می‌شود. باربرا دلیل انتخاب فیلم را کیفیت آن دانست و در این باره گفت: «البته من هم با همان دلایل شما نگران بودم، اما زمانی که فیلم را دیدم در انتخابش شک نکردم.»