مکان: تاریـخی مـذهبـیبنایحسینیه را با توجه به معماری بنا می توان از آثار اوایل دوره قاجاریه دانست البته این بنا از ابتدای ساخت به عنوان حسینیه استفاده نمی شده بلکه مسکلمه مورد نظر شما در تالار فیلتر می باشدی بوده است که به حاجیه آمنه وابسته به خاندان علم تعلق داشته و در جمادی الاول یال 1287 ه.ق توسط دو تن به نام های محمد ولی خان و غلامرضا بیک وقف شده است.در وقفنامه آمده است که این بنا در ایام محرم باید جهت سوگواری و تعزیه خوانی مورد استفاده قرار گیرد. واقفان هم چنین متذکر شده اند که سوگواری باید صرفا مردانه باشد و مراسم سوگواری زنانه در این محل نباید انجام شود. مشخصات بنای حسینیه حاجیه آمنه به سبک تک ایوانی و درونگرا ساخته شده است. این بنا را می توان به چهار بخش کلی تقسیم کرد: اول ورودی اصلی بنا و حیاطی که بعد از ورودی اصلی قرار دارد.دوم بنای دو طبقه ای که پس از حیاط قرار دارد و از طریق یک هشتی می توان به تمام قسمت های این بنا وارد شد. سوم حیاط دوم که یک راهرو آن را با حیاط اول ارتباط می دهد و چهارم ایوان با متعلقات آن.لازم به ذکر است که تمام این قسمت ها دارای هماهنگی و پیوستگی هستند. به گونهای که نمیتوان آن ها را به طور مشخص از هم جدا کرد. تقسیم بندی بنا فقط برای بیان بهتر مطلب است. ورودی اصلی بنا که از سمت خاور بوده به علت احداث خیابان از بین رفته و اکنون یک دیوار تازه ساخته شده؛ قسمت های درون بنا را از خیابان جدا می کند. از حیاط اول نیز جز دیوار شمال آن که دارای تیغه های آفتاب شکن است، اثری بر جای نمانده است. ورودی بنای دو طبقه راهرویی است با طاق کلیل که در سمت چپ آن آثار اتاقی دیده می شود. پس از راهرو هشتی قرار دارد که گوشواره هایی فضای هشتی را به دایره تبدیل کرده و سپس روی دایره به صورت عرقچین پوشیده شده است. سه ضلع هشتی دارای طاقنما و پنج ضلع دیگر آن دارای ورودی هایی به سایر قسمت های بنا است. طاقنماها و ورودیها دارای قوس پنج از هفت هستند. از پنج درگاهی که هشتی را به قسمت های مختلف مرتبط می سازند یکی به وسیله یک رشته پلکان به طبقه اول راه پیدا می کند. پوشش این راه پله به صورت طاق آهن بوده است چهار درگاه دیگر به قسمتهای مختلف طبقه همکف طبقهبنا راه می یابد. یک ورودی حیاط را به هشتی مربوط میکند. در مقابل آن ورودی دیگری هشتی را به اطاق کوچکی مرتبط می سازد. یک درگاه در ضلع جنوب هشتی به یک اتاق راه دارد که دارای سقف قمی پوش است درگاه شمال هشتی به راهرو ارتباطی دو حیاط منتهی می شود. در ضلع دیگر راهرو یک درگاه به اطاقی منتهی می شود که دارای دیوارهای بسیار قطور است ورودی این دیوارهای قطور پوشش چهار بخش کار شده است.پس از این اتاق دو اتاق دیگر که که به صورت طاق چشمه پوشیده شدهاند؛ دیده می شود. تنها راه ارتباطی طبقه همکف به طبقه اول از طریق یک رشته پلکان است که از هشتی شروع شده و به فضای بدون پوششی منتهی میشود که میان خانه نامیده می شود. میانخانه به قسمت های مختلف طبقه اول راه دارد. درگاه جنوبی به اطاق می رسد که در دو طرف چپ و راست آن طاقچه هایی با قوس نیم دایره دیده می شود. یک درگاه در سمت شرق وارد بالکن می شود که به صورت کلیل پوشیده شده است. در دو طرف بالکن اتاق هایی دیده میشود که یکی کاملا نابود شده ولی دیگری سالم است. لازم به ذکر است این دو اتاق بصورت قرینه ساخته شده اند. راهرو ضلع شمال باختری به پیش ایوان می رسد که دارای نرده چلیپایی است. مهمترین اتاقی که در این بنا وجود دارد اتاق شاه نشین آن است که دارای پلان چلیپایی شکل است و از سه طرف به قسمت های مختلف طبقه اول راه دارد. اطاق شاه نشین دارای تعداد زیادی طاقچه و طاقنما است با قوس هایی شامل نیم دایره کمانی و بییرتند پوشش اتاق چلیپایی به صورت کلیل است که از چهار ضلع چلیپا پوشش به صورت چپیله شروع شده و در مرکز که فضای دایره ای را تشکیل می دهند روش چپیله رها شده و سقف به صورت ضربی کار شده است. نمای اطاق چلیپایی از طرف پیش ایواندارای طاق هایی با قوس تیز است.اطاقی که در شمال اطاق چلیپایی قرار دارد از طریق یک راهرو به پیش ایوان متصل می شود. ورودی راهرو اطاقکی وجوددارد که در معماری ایرانی به آن کانه پوش می گویند. سومین جزو معماری حسینیه حیاط دوم است این حیاط دارای دو باغچه بوده که یکی هنوز موجود ولی دومی پر شده است دو طرف دالان وجود دارد و هر دالان به دو اطاق راه دارد. هر کدام از اطاق ها علاوه بر درگاه ارتباطی با دالان دارای درب هایی است که مستقیما به حیاط باز می شود و پوشش اطاق ها کلیل دو گلویی است نمای بیرونی اطاق ها شامل طاقچه هایی با قوس تیز است. چهارمین و آخرین بخش حسینیه ایوان، شبستان و اجزای وابسته به آن است. ایوان حسینیه در ضلع باختری حیاط دوم قرار دارد. این ایوان به صورت قوس پنج از هفت ساخته شده و سقف آن دارای تزیینات رسنی بندی و طاقچه های تزیینی است. یک نورگیر که داخل طاقنمای تزیینی قرار گرفته بالای ورودی ایوان به شبستان وجود دارد. دو طرف ایوان دو اطاق کوچک وجود دارد که هر کدام دارای یک پنجره است اطاقهایی که روی اطاق های دو طرف ایوان قرار گرفته دارای پوشش از نوع طاق و تویزه است. در جلوی ایوان یک سکو وجود دارد که به وسیله چند پله به حیاط مرتبط می شود. دو طرف این سکو راهروهایی به پشت بام اطاق های ضلع جنوب و شمال حیاط می رسد. شبستان حسینیه کهنه اتصال زیاد کاربرد داشته از قسمت های مهم بنا به شمار می آید. این قسمت به صورت طاق و تویزه پوشیده شده است.در دو طرف شبستان گنبد خانه وجود دارد که داخل گنبد خانه ها با طرح های رسمی بندی تزیین شده است. وجود محراب گچبری شده با طرح های اسلیمی و گل و گیاه وجه تمایز این حسینیه از سایر نمونه های مشابه است. و این احتمال را مطرح می سازد که بنا دارای دو گانه بوده عنصر دیگری که در معماری این حسینیه جلب توجه می کند بادگیر بزرگ آن است که به گونه زیبایی ساخته شده است. بادگیر دو طرفه می باشد و از دو سمت شمال و شرق دارای دهانه هایی است که هوا از طریق آن ها به داخل بنا جریان می یافته. ضلع شمال بادگیر دارای هفت دهانه و ضلع خاوری آن دارای سه دهانه است. لبه های بادگیر با تیغه های آفتابکش تزیین شده است. از دیگر عناصر و اجزای معماری این بنا زیر زمین آن است. راه ورودی زیر زمین در در گوشه شمال باختری حیاط کوچکی که بلافاصله پس از درب اصلی حسینیه قرار دارد دیده می شود. زیر زمین شامل یک دالان دراز سراسری که تمام طول زیر زمین را شامل می شود و دو اتاق کوچکتر و نیز یک فضای ارتباطی می باشد.دیوارهای زیرزمین فاقد هر گونه اندود گچی یا کاه گلی می باشندو آجرها کاملا دیده می شوند. روی زیر زمین یعنی همکف با حیاط کوچک و در اضلاع جنوب و غرب جیاط چهار اطاق وجود دارد. این اطاق ها دارای تعداد زیادی طاقچه در دیوارهایشان می باشند که البته این امر در کلیه اجزای این بنا دیده می شود. اطاق های مدکور درست در سمت شرق اطاق شاه نشین قرار دارند.مصالح استفاده شده در ساخت بنا خشت خام، گچ، آهک و آجر در اندازه های مختلف است کف بیشتر قسمت های بنا مانند حیاط ها، اتاق ها، سکوها، در دیگر بخش ها با آجر فرش شده است
