معرفی کتاب اصول و محاسبات مهندسی پالایش

کتاب اصول و محاسبات مهندسی پالایش نوشته ی دکتر محمد رضا عادل زاده کتابی در مورد روش های پالایش نفت می باشد که به گفته ی نویسنده این کتاب برای دانشجویان مهندسی صنایع پالایش، پتروشیمی و گاز و برای دروس زیر قابل استفاده می باشد:

۱- محاسبات مهندسی پالایش

۲- فرایند های پالایش نفت

۳- فرایند های گاز ۱ و ۲

۴- مبانی تصفیه ی نفت و گاز طبیعی

۵- مقدمات مهندسی پالایش

۶- آشنایی با مهندسی شیمی

۷- مقدمات مهندسی صنایع نفت

۸- آزمایشگاه نفت

کتاب مذکور توسط انتشارات راه نوین به چاپ رسیده است.در ادامه فهرست این کتاب و بخش های اندکی از متن این کتاب را مشاهده می کنید:

فهرست کتاب:

فصل اول: نفت خام و اجزای آن

فصل دوم: تفکیک کننده ها

فصل سوم: نمک زدایی نفت خام

فصل چهارم: اصول تقطیر و تفکیک نفت خام

فصل پنجم: پالایشگاه و پالایش نفت خام

فصل ششم: فراورده های تقطیر نفت خام

فصل هفتم: خواص فیزیکی برش های نفتی

فصل هشتم: فرایند های پالایش

فصل نهم: تصفیه ی نفت خام

فصل دهم: فرایند های تصفیه ی گاز طبیعی

پالایش مجموعه عملیاتی است که بوسیله ی آن ها بسیاری از مواد گوناگون از جمله گاز ها، بنزین، نفت سفید، نفت گاز یا گازوئیل، نفت کوره، گریس، قیر و غیره از نفت خام بدست می آیند.عملیات اساسی پالایش را به سه دسته ی کلی تقسیم می کنند:

۱- جدا کردن مواد (با استفاده از تقطیر جز به جز)

۲- تبدیل ( تبدیل اجزای نامرغوب و کم مصرف به اجزای مرغوب در پالایشگاه)

۳- تصفیه ی فراورده های نفتی

گاز طبیعی که از زیرزمین تا سطح بالا آورده می شود، به طور کامل با گاز طبیعی مصرف کنندگان متفاوت است.اگر چه پردازش گاز طبیعی در بسیاری از جنبه ها ساده تر از پردازش و پالایش نفت خام است، اما به اندازه ی نفت، پردازش آن قبل از استفاده توسط مصرف کنندگان ضروری است.

گاز طبیعی خام که از سه نوع چاه استخراج می شود: چاه های نفت، چاه های گاز و چاه های متراکم

گاز طبیعی که از چاه های نفت استخراج می شود عموما به نام گاز همراه شناخته می شود. این گاز می تواند جدا از نفت در تشکیلات وجود داشته باشد. گاز آزاد (Free Gas)، یا این که در نفت خام حل شده باشد، گاز محلول (Solution Gas). گاز طبیعی از چاه های گاز و متراکم خارج می شود که در آن هیچ نفت خامی وجود ندارد یا اگر وجود دارد بسیار اندک است و با نام گاز همراه شناخته می شود.چاه های گاز عموما گاز طبیعی خام تولید می کنند در حالی که چاه های متراکم گاز طبیعی آزاد به همراه یک هیدروکربن نیمه مایع متراکم تولید می کنند.منبع گاز طبیعی هر چه که باشد وقتی از نفت خام در صورت وجود جدا شد معمولا در ترکیب با دیگر هیدروکربن ها وجود دارد که به طور عمده اتان، پروپان، بوتان و پنتان است.به علاوه گاز طبیعی خام حاوی بخار آب، سولفید هیدروژن، دی اکسید کربن، هلیوم، نیتروژن و دیگر اجزا است. پردازش گاز طبیعی، شامل جداسازی تمام هیدروکربن ها و مایعات مختلف از گاز طبیعی خالص است.

بیش از نیم قرن از مصرف فراورده های نفتی به صورتی غیر از سوخت می گذرد.به مرور زمان و با پیشرفت علم تکنولوژی، انسان تعداد روز افزونی از هیدروکربن ها را به طور خالص از سایر فراورده های نفتی جدا کرده و به مصرف تولید سایر مواد شیمیایی و صنعتی رسانیده است.صنایع وابسته به نفت را که از مواد نفتی، محصولات غیر نفتی تهیه می کنند، صنایع پتروشیمی می نامند.مواد اولیه ی حاصل از صنعت نفت که برای تهیه ی سایر فراورده های شیمیایی به کار می رود مواد پتروشیمی نامیده می شوند.

نفت خام به نفتی گفته می شود که روی آن هیچ گونه فرایندی صورت نگرفته است و از این چاه های نفت بیرون می آید.در بعضی از زبان ها به آن پترولیوم یا پترول هم می گویند.

نفت “پترول” یا به اصطلاح روغن های معدنی، مخلوطی از هیدروکربور ها می باشد که منابع آن اغلب در اعماق زمین وجود دارد. انگلیسی ها کلمه ی لاتین پترولیوم را پذیرفته اند در صورتی که آلمانی ها آن را اردل به معنای روغن زمینی می نامند.

نفت خام در حالت طبیعی به صورت مایع است و رنگ های متفاوتی از بی رنگ تا سیاه به رنگ قیر دارد و در برابر نور انعکاسی رنگ سبز ویژه ای را از خود نشان می دهد.امروزه چاه های نفت متعددی در سراسر حهان وجود دارد که از آن ها نفت استخراج می کنند و به نفتی که از چاه بیرون کشیده می شود نفت خام می گویند.نفت خام را تصفیه می کنند یعنی هیدروکربن های مختلفی که نفت خام از آن به وجود آمده را از آن جدا می کنند که به این کار پالایش نفت می گویند و این عمل در پالایشگاه ها انجام می شود.نفت منبع انرژی و سرچشمه ی مواد اولیه ی بسیاری از ترکیبات شیمیایی است و این دو از عوامل اصلی اقتصادی مدرن به شمار می رود.در صنایع جدید از ثروت بی کران و تغییر و تبدیل مواد خام اولیه ی آن بی اندازه استفاده می شود.

بشر از قرن ها پیش به وجود نفت پی برد و این ماده ی روغنی شکل و اعجاب آمیز از دیرباز به صورت گاز در آتشکده یا به شکل قیر مورد استفاده ی پیشینیان بوده است.در ساختمان برج بابل از قیر استفاده گردیده و کشتی نوح و گهواره ی موسی نیز به قیر اندوده بوده است.در زبان اوستایی نپتا به معنی روغن معدنی است که کلدانی ها و عرب ها آن را از زبان فارسی گرفته نفت خوانده اند.

اولین چاه اکتشافی نفت در سال ۱۷۴۵ در فرانسه بود. آن چه که تاریخ نفت گواهی می دهد اولین چاه نفت حفاری شده در جهان که به نفت رسید در وسط یک مزرعه ی ساکت و آرامی در شمال غربی پنسیلوانیای آمریکا توسط کلونل دریک در سال ۱۸۵۹ حفاری شد.این چاه در عمق ۶۹٫۵ فوتی فوران کرد و جستجوگران خود را در شادی وافری غرق کرد.

اگر چه این واقعه صنعت حفاری نفت را آغاز کرد اما با این وجود قبل از این که تعداد زیادی از چاه ها به منظور های تولید آب، نمک و قیر حفر شده بودند.

در ایران صنعت نفت با امضای امتیاز نامه ی معروف دارسی در ۲۸ ماه مه ۱۹۰۱ رسمیت گرفت.مرحله ی اول عملیاتی نیز که به موجب امتیاز نامه دارسی در مناطق قصر شیرین و چاه سرخ انجام شد چندان رضایت بخش نبود.حفاری در این مناطق اگر چه وجود نفت را به اثبات رساند اما بازده ی چاه ها چنان نبود که ادامه ی عملیات در همان نقاط را توجیه کند.در شوشتر و شمال اهواز نیز وضع به همین ترتیب بود تا این که حفاری در مسجد سلیمان در ۲۶ ماه مه ۱۹۰۸ به نفت رسید و آزمایشات بعدی نشان داد کارشناسان آن چه را که جستجو می کردند یافته اند.

نظریات متعددی در مورد منشا نفت و گاز ابراز شده است که اولین فرضیه ها برای تشکیل هیدروکربن ها با منشا غیر آلی نظیر منشا آتشفشانی، شیمیایی و فضایی ارائه گردیده است.ولی امروز در خصوص منشا آلی هیدروکربن ها اتفاق نظر وجود دارد.این مواد آلی می توانند بقایای گیاهان و حیوانات خشکی و دریایی به ویژه پلانکتون ها باشند…

منبع:انجمن مهندسی شیمی