بیو متریال ، بیو ماده ، بیو مواد یا ماده زیستی (به انگلیسی: Biomaterial) به مادهای با منشا مصنوعی یا طبیعی گفته میشود، که به منظور بهبود، درمان، التیام و یا جایگزینی بافت موجودات زنده به کار میرود. در این رشته بطور معمول برروی تهیهٔ مواد گوناگون مصنوعی و طبیعی، طراحی روشهای ساخت و قالبگیری نهایی ماده و در نهایت اصلاح مواد برای کاربرد اختصاصی در پزشکی تحقیق صورت میگیرد. توسعهٔ انواع مدلهای وسایل پزشکی نیازمند انتخاب، ساخت و آزمایش مواد است که لازمهٔ آن درک و فهم درست از شیمی و فیزیک مواد و شناخت محیط بیولوژیک بدن است. به عبارت دیگر باید توجه داشت که آیندهٔ علم بیومتریال در گرو توانائی ما در فهم کشفیات جدید در شیمی، فیزیک، بیولوژی و پزشکی است. بطور کلی موارد استفادهٔ بیو متریال ها در جایگزینی و تعویض اعضاء و اندامهایی از بدن است که بر اثر بیماری یا آسیب، کاربری خود را از دست دادهاند تا از این طریق جراحت یا بیماری اعضاء مذکور التیام پذیرد، کاربری و عمل آنها اصلاح شود و ناهنجاری یا وضعیت غیر طبیعی آنها تصحیح گردد. کاربرد این شاخه استفاده از بافتهای زنده و مواد مصنوعی و کاشت آنها در بدن است. انتخاب مواد صحیح برای کاشت و پیوند در بدن انسان و یکی از حساسترین و مشکلترین عملیات مهندسی پزشکی است. آلیاژهای فلزی، سرامیکها، پلیمرها و کامپوزیتها از مواد مورد استفاده در کاشت بافتها مصنوعی هستند، اینگونه مواد باید غیرسمی، غیرسرطانزا و از نظر شیمیایی غیرفعال و بادوام و دارای قدرت مکانیکی کافی باشند. فارغ التحصیلان گرایش بیو متریال با کارگیری مواد مختلف از قبیل پلیمرها و سرامیکها و کامپوزیتها و مواد فلزی در بدن انسان و در تجهیزات پزشکی آشنا میشوند. با توجه به مطالب آموزش داده شده در طول دوران تحصیل دانشگاهی، بطور خلاصه تواناییهای یک مهندس بیو متریال را میتوان بدین صورت برشمرد: آشنایی کامل با علم تولید و کاربرد مواد شامل پلیمرها، فلزات، سرامیکها و کامپوزیتها. شناخت کافی در زمینهٔ برقراری ارتباط مواد با محیط بیولوژیک بدن نظیر آناتومی و فیزیولوژی بافتهای مختلف بدن. روشهای اصلاح سطح، پوششدهی مواد و بهینه نمودن خصوصیات سطحی. آشنایی کامل با مبحث مهندسی بافت که یکی از جدیدترین دستاوردهای بشر برای دستیابی به جایگزینهای مصنوعی است. آشنایی با روشهای نوین دارو رسانی و انتقال کنترل شده داروها به بدن. به عنوان مثال نحوهٔ انتقال طولانی مدت داروهای ضد بارداری (نورپلنت). شناخت روشهای تخریب پلیمرها، خوردگی فلزات و اضمحلال سرامیکها. آشنایی با مبحث بیوسنسورها. -آشنایی مقدماتی با اصول و عملکرد تجهیزات پزشکی و سیستمهای آن. بطور کلی بیو مواد باید دارای خصوصیات زیر باشند: از نظر شیمیایی خنثی باشند. اثر سوء بر بافتهای مجاور نداشته باشند. طول عمر آنها زیاد باشد. استحکام خستگی بالا داشته باشند. بر فرایندهای متابولیسم آزاد بدن تأثیر مخرب نداشته باشند. عوامل فوق «فاکتورهای سازگاری زیستی» نامیده میشوند. پروتزهایی که در بدن کاشته میشوند، بسته به نوع واکنش بدن، به ۴ نوع زیر تقسیم میشوند: ۱.سمی اگر ماده سمی باشد، بافتهای اطراف آن از بین میروند. ۲.خنثی اگر ماده غیر سمی و از لحاظ بیولوژیکی غیرفعال باشد، بافت الیافی با ضخامت متغیر بین بافت پایه و پروتز تشکیل میشود. از آنجایی که این بافت هیچگونه پیوند فیزیکی-شیمیایی با اجزای مجاور ندارد، به راحتی حرکت کرده و سبب رها شدن پروتز میشود. ۳.بیواکتیو اگر ماده غیر سمی و از لحاظ بیولوژیکی فعال باشد، در سطح مشترک بافت پایه و پروتز پیوند تشکیل میشود. ۴.قابل جذب اگر ماده غیر سمی و قابل انحلال باشد، بافتهای اطراف به تدریج جایگزین آن میشوند. کاربرد این گرایش به بیانی دیگر: استفاده از بافتهای زنده و مواد مصنوعی و کاشت آنها در بدن است. انتخاب مواد صحیح برای کاشت و پیوند در بدن انسان و یکی از حساسترین و مشکلترین عملیات مهندسی پزشکی است. آلیاژهای فلزی، سرامیکها، پلیمرها و کامپوزیتها از مواد مورد استفاده در کاشت بافتهای مصنوعی هستند. اینگونه مواد باید غیرسمی، غیرسرطانزا و از نظر شیمیایی غیرفعال، بادوام و دارای قدرت مکانیکی کافی باشند تا بتوانند در مقابل نیروها و عوامل مختلف در طول زندگی مقاومت کنند. مواد جدیدتر، از سلولهای زنده تشکیل می شوند تا بتوانند شرایط بیولوژیکی و مکانیکی طبیعی تری برای بافت های زنده فراهم کنند.دانشجویان گرایش بیومتریال با بکارگیری صحیح این مواد در بدن انسان و در تجهیزات پزشکی آشنا میشوند. به علاوه آنان با زمینه های طراحی و ساخت تجهیزات پزشکی و طراحی و ساخت اعضای مصنوعی انسان آشنا می شوند. فرصتهای شغلی و بازار کار مهندسی بیو متریال مشاغل زیر به طور مستقیم به این رشته تحصیلی ارتباط دارد و دانش آموختگان در صورت فعالیت در این شغل بیشترین ارتباط را بین رشته تحصیلی و شغل خود برقرار خواهند کرد : مهندس پزشکی استاد دانشگاه پژوهشگر همچنین طبق طرح طبقه بندی مشاغل وزارت بهداشت، مشاغل زیر امکان جذب این رشته تحصیلی را در حوزه بهداشت و درمان دارند: کارشناس تجهیزات پزشکی کارشناس آزمایشگاه غذا، دارو و بهداشتی و در نهایت، برخی از مشاغل، ظرفیت جذب افراد مختلف از تخصص های گوناگون را دارا می باشند. در این مشاغل، هر فرد علاوه بر تسلط بر مهارت های مربوط به آن شغل،لازم است به فراخور صنعت و نوع کسب و کاری که در آن مشغول به کار است، دارای دانش تخصصی مربوطه نیز باشد: منبع:انجمن مهندسی پزشکی