دنیای سمعک و حلزون شنوایی

گوش از مهمترین و حساسترین قسمت های بدن می باشد که بدلیل کاربردی که دارد دارای اهمیت بالایی در زندگی روزمره ما می باشد. وظیفه اصلی گوش ها درک صداها و به طور کلی شنوایی می باشد. اما افرادی وجود دارند که شنوایی ان ها کم شده است یا از دست رفته است. سمعک وسیله ای است که مهندسان پزشک برای کمک به این افراد ساخته اند و درحال توسعه روزافزون آن می باشند. شما در این مطلب با انواع سمعک و جزئیات آن آشنا می شوید.



صدمه به گوش داخلی و عصب شنوایی، باعث کم شنوایی حسی عصبی می شود که علاوه بر کاهش قدرت شنوایی، امواج متعددی را روی سیگنال های شنیداری به وجود می آورد. در این موارد، تشخیص نوع کم شنوایی و علت آن بسیار اهمیت دارد و باید بررسی کاملی به وسیله پزشک معالج انجام شود. در افراد دچار کم شنوایی های حسی عصبی که مورد پایش های کامل تشخیصی قرار گرفته اند و درمان های پزشکی برایشان کارساز نبوده است، برای جبران نقص شنوایی، وسایل کمک شنوایی و سمعک نیاز است. البته وسایل کمک شنوایی نمی توانند یکپارچه این نوع کم شنوایی را بهبود دهند زیرا عیوب پیچیده دیگری ممکن است در گوش داخلی وجود داشته باشد. برای اصلاح این عیب ها، از پردازش های دیجیتال سیگنال استفاده می شود و البته بسیاری از مشکلات شنیداری با این تجهیزات نیز ممکن است تا حدی باقی بماند.

سمعک درمان درد است یا التیام بخش؟



تقویت صدا، عملکرد اصلی سمعک محسوب می شود ولی با توجه به گوناگونی اختلال های شنوایی برحسب جایگاه و علت عارضه، در طراحی این وسایل نیز تفاوت های زیادی دیده می شود. باوجود پیشرفت های زیاد در فناوری ساخت سمعک در سال های اخیر، این وسایل هنوز هم بیشتر به عنوان جبران کننده افت شنوایی عمل می کنند و هنوز تا تصحیح کنندگی کامل مشکل شنوایی راه طولانی در پیش دارند.

سمعک چند نوع دارد؟



سمعک‌ها از لحاظ پردازشی به گروه‌های زیر طبقه بندی می‌شوند: آنالوگ، آنالوگ قابل کنترل به صورت دیجیتالی (نیمه دیجیتال یا هیبرید)، دیجیتالی (کاملاً دیجیتال)، هوشمند، یادگیرنده

در قدیم سمعک‌ها فقط اصوات را بلندتر می‌کردند؛ در حالی که سمعک‌های کنونی نه تنها قادر به بلندتر کردن صداها هستند بلکه قابلیت پردازش صداها، حذف امواج اضافی، ارتقای نشانه‌های گفتاری و ارتباطات بی سیمی با یکدیگر و دیگر وسایل صوتی از قبیل موبایل، تلویزیون، پخش کننده‌های موسیقی و… را دارند.

سمعک های قدرتمند که در کم شنوایی های شدید تا عمیق به کار می روند، از سمعک هایی که برای کم شنوایی های ملایم تا متوسط به کار می روند، بزرگ تر هستند. اغلب افراد مبتلا به کم شنوایی، تمایل دارند از سمعک های داخل گوشی یا به غلط، «نامریی» استفاده کنند اما این سمعک ها برای هر فردی مناسب نیستند و با توجه به نوع مشکل یا میزان کم شنوایی باید انتخاب شوند. به طور کلی می توان گفت سمعک های داخل گوشی که کوچک ترین سمعک ها هستند، برای کم شنوایی های ملایم تا متوسط مناسب اند.

سمعک آنالوگ



سمعک آنالوگ که جزو اولین سمعک‌های الکترونیکی هستند از سیستم پردازشی ده تایی استفاده می‌کنند. اصلاً نام آنالوگ بر اساس این فلسفه‌است که در اوایل عصر الکترونیکی برای آنکه شدت اصوات مختلف دریافت شده توسط میکروفون سمعک به صورت مقادیری از ولتاژ تبدیل گردد، بین شدت اصوات و مقادیر ولتاژ معادل سازی شد که واژهٔ آنالوگ (که همان واژه فارسی «معادل»)برای این امر به کار گرفته شد و از آنجایی که برای مقادیر ولتاژی از اعداد ۰ تا ۹ استفاده می‌شود به آن سیستم ده تایی گفته می‌شود.

سمعک نیمه‌دیجیتالی



سمعک نیمه دیجیتالی همان سمعک آنالوگ است ولی به صورت دیجیتالی فرمان می‌پذیرد. به عبارت ساده تر، سمعک‌های آنالوگ با پیچ گوشتی کوچک و با چرخاندن پیچ‌های کوچکی که بر روی سمعک است قابل تنظیم هستند ولی سمعک‌های نیمه دیجیتالی به وسیله کامپیوتر یا برنامه ریزهای کامپیوتری شکل مخصوص قابل تنظیم هستند. به عبارت دیگر سمعک آنالوگ و نیمه دیجیتالی از لحاظ پردازشی با یکدیگر هیچ فرقی ندارند و تنها فرق بین آنها طریقه فرمان گیری و فرمان پذیری آنها است.

سمعک‌های هوشمند و یادگیرنده

این سمعک‌ها علاوه برداشتن پردازش دیجیتالی پیشرفته، توانایی ثبت و نگهداری داده‌های مربوط به استفاده از سمعک توسط استفاده کننده و یادگیری از روی این داده‌ها به صورت خودکار (پس از یک تا دو هفته)و اِعمال تنظیمات مورد نیاز و سنجیده شده بر اساس این گونه داده‌ها را دارد. به این گونه سمعک‌ها سمعک‌های یادگیرنده گفته می‌شود چون که توانایی یادگیری سطح دلخواه صوتی و تقویتی اصوات را برای استفاده کنندگان یاد می گیرند.

درون گوش ITE : سمعک های درون گوشی کاملا درون گوش خارجی قرار می گیرد و برای کم شنوایی های متوسط تا شدید استفاده می شود . قابی که اجزای الکتریکی سمعک را در بر گرفته ، تز پلاستیک سخت ساخته شده است . بعضی از سمعک های درون گوشی ممکن است ویژگی هایی علاوه بردیگران داشته باشند مانند تله کویل (Telecoil). تله کویل یک سیم پیچ کوچک مغناطیسی است که به استفاده کنندگان اجازه می دهد صداها را از طریق صدا و سمعک دریافت کنند نه از طریق میکروفون ها ! این ویژگی شنیدن صدای مکالمات از طریق تلفن را راحتتر می کند ! همچنین تله کویل به فرد کم شنوا کمک می کند تا در مکان های عمومی که مجهز به سیستم های صوتی مخصوصی می باشند ، بهتر بشنود این سیستم های صوتی مخصوصی Incluction loop system (سیستم القا حلقه ) نامیده می شوند . این سیستم در بسیاری از کلیساها ، مدارس ، فرودگاه ها و مراکز شنوایی استفاده می شود . سمعک های درون گوشی معمولا برای بچه های کوچک استفاده نمی شوند زیرا قاب درون گوش با تغییر سایز گوش باید عوض شود .





سمعک های درون کانال : این نوع سمعک ها در ۲ مدل مختلف وجود دارند :

۱ – درون کانالی : (in the canal (ITC

۲- کاملا درون کانال : (complaty in the canal (CIC

ITC : سمعک های درون کانال ساخته شده اند برای اینکه کاملا اندازه و قالب کانال گوش افراد باشند .

CIC : سمعک های کاملا درون کانال ، تقریبا درون کانال گوش پنهان می باشند .

به علت کوچک بودن این نوع سمعک ، ممکن است قرار دادن و در آوردن آن برای افراد مشکل باشد . علاوه بر این سمعک های درون کانالی جای کمتری دارند برای باطری و تجهیزات اضافه مانند تله کویل استفاده از آنها معمولا برای بچه های کوچک تولید نمی شود همچنین برای افرادی با ناشنوایی شدید زیرا کوچک شدن اندازه این سمعک قدرت و صدای آن را محدود کرده است .

بطور کلی :

● سمعک های پشت گوشی (BTE) پشت گوش گذاشته می شوند و توسط لوله هایی به جزء گوشی مناسب متصل می شوند.

● سمعکهای داخل گوشی (ITE) تمام قسمت گودی گوش و قسمتی از کانال گوش را پر می کند.

● مدلهای کوچکتر ITE که به نام half-shell و داخل کانالی (ITC) نامیده می شوند.

● سمعکهایی که کمتر قابل رویت هستند، کاملاً در کانال قرار می گیرندCIC.



سمعک دیجیتالی بخریم یا سمعک قدیمی؟



سمعک های دیجیتالی و قابل برنامه ریزی، جایگزین سمعک های قدیمی تر می شوند. تکنولوژی پردازش دیجیتال سیگنال، باعث کوچک سازی و امکان پردازش های بیشتر برای توسعه ارتباط، پردازش گفتار و ایجاد هوش مصنوعی در سمعک شده است. تقویت صدا به تنهایی برای جبران بهینه سازی نقص فهم گفتار کافی نیست. سمعک باید تقویت سیگنال را بدون افزایش نویزهای محیطی، برای گوش آسیب دیده فراهم کند. افرادی که از وسایل کمک شنوایی استفاده می کنند اغلب بیان می کنند که در محیط های آرام خوب می شنوند ولی در محیط های پرسروصدا شنوایی خوبی دارند. وسایل کمک شنوایی دیجیتال توانایی های جدیدی را با استفاده از پردازش سیگنال دیجیتال فراهم می آورند با این حال تا رسیدن به رضایت مندی کامل استفاده کنندگان، به پیشرفت تکنولوژی نیاز است.

سمعک های قدیمی چه معایبی دارند؟

۱) سمعک بازشناسی کافی گفتار در محیط های نویزی را فراهم نمی کند.

۲) فقط در وضعیت های محدودی کار می کند، وکیفیت صدای معمولی را ندارد.

همه این موارد نشان دهنده پیچیدگی عواملی است که از آسیب شنوایی ناشی می شوند. اگرچه این مشکلات ممکن است هنوز هم در سمعک های پیشرفته دیجیتالی برای افراد وجود داشته باشد اما به مراتب کمتر از سمعک های قبلی است. کم شنوایی می تواند در فرکانس های مختلف مقادیر متفاوتی داشته باشد. لازم است برای هر فرکانس مقادیر مختلفی از بهره یا تقویت در نظر گرفته شود. سمعک های چند بانده این امکان را به فرد تجویز کننده می دهند که طبق نیاز های ویژه بیمار، فرکانس را تغییر دهد. این کار باعث می شود بیمار راحت تر فرکانس های مختلف را دریافت کرده و کیفیت شنوایی اش بالاتر رود.

سمعک هایی که میکروفون های متعدد دارند، می توانند سیگنال هایی که از روبروی فرد شنونده می آیند را تقویت کنند. در حالی که به طور نسبی از تقویت اصواتی که از طرفین و پشت سر منشا می گیرند جلوگیری می کنند. این حالت چند میکروفونی که در سمعک های پشت گوشی و برخی سمعک های داخل گوشی بزرگ تر می تواند وجود داشته باشد قابلیت تشخیص جهت صدا را در سمعک بالا می برد و باعث می شود در مکان های شلوغ، فرد استفاده بهتری از سمعک داشته باشد.

کدام سمعک مناسب تر است؟

امروزه سمعک های دیجیتال در دسترس هستند و این امکان را برای تنظیم کننده سمعک فراهم می کند که بتواند سمعک مناسبی را برای بیمار انتخاب کند. برای انتخاب سمعک علاوه بر نوع آسیب شنوایی باید به وضعیت اجتماعی و سن بیمار و به فاکتور های دیگر مختص بیمار نیز توجه کنیم. به هر حال بهترین راهنما برای انتخاب یک سمعک مناسب قطعا پزشک متخصص بیماری های گوش، حلق و بینی خواهد بود.

قطعات سمعک



سمعک دارای سه قطعهٔ مهم است: میکروفون، مدار پردازنده و بلندگو (رسیور).

میکروفون

کار میکروفون سمعک دریافت امواج صوتی و تبدیل آنها به سیگنال‌های الکتریکی است.

مدار پردازنده

در مدار پردازنده سمعک تمامی سیگنال‌های الکتریکی دریافت شده از سوی میکروفون پردازش و سپس تقویت می شوند.

بلندگو (رسیور)

بعد از پردازش و تقویت سیگنال‌های الکتریکی، این سیگنال‌ها به وسیلهٔ بلندگوی سمعک دوباره به امواج صوتی تبدیل و به گوش استفاده کننده ارایه می گردد.

کاشت حلزون شنوایی به چه کسانی کمک می‌کند؟



افرادی که دچار کم شنوایی شدید هستند و به وسیله سمعک نیز قادر به شنیدن صداها نیستند می توانند با کاشت حلزون شنوایی قادر به شنیدن اصوات شوند.

کاشت حلزون شنوایی

ممکن است با افراد کم شنوایی مواجه شده باشید که حتی به وسیله سمعک نیز قادر به شنیدن صداهای اطراف خود نیستند.

افرادی که دچار کم شنوایی شدید هستند و به وسیله سمعک نیز قادر به شنیدن صداها نیستند می توانند با کاشت حلزون شنوایی قادر به شنیدن اصوات شوند.

در عمل جراحی کاشت حلزون، از وسیله ای استفاده می شود که تحریک الکتریکی مستقیمی را به عصب شنوایی در گوش داخلی می فرستد. افرادی که کم شنوایی حسی عصبی دارند، یعنی سلول های مویی حلزون شنوایی آنها تخریب شده است، می توانند از این دستگاه استفاده کنند.

دستگاه حلزون شنوایی از چه بخش هایی تشکیل شده است؟

۱- بخش خارجی که پشت گوش قرار می گیرد.

۲- بخش داخلی که زیر پوست در پشت گوش قرار می گیرد.

این دستگاه دارای اجزای زیر می باشد:

– میکروفون : صداهای محیط را جمع آوری می کند.

– پردازشگر صداها: اصوات گرفته شده توسط میکروفون را پردازش می کند.

– گیرنده و محرک: سیگنال های صوتی را از پردازشگر صداها می گیرد و آنها را به پالس های الکتریکی تبدیل می کند.

– الکترودها: الکترودها، پالس های الکتریکی را به مناطق مختلف عصب شنوایی می فرستند.

ذکر این نکته ضروری است که کیفیت صدایی که توسط کاشت حلزون شنوایی شنیده می شود، مانند شنیدن طبیعی اصوات نیست. کاشت حلزون تنها به این افراد کمک می کند تا صداهایی از محیط اطراف خود درک کنند

کاشت حلزون شنوایی برای چه کسانی مفید است؟

۱- کودکانی که کم شنوایی شدید در هر دو گوش خود داشته باشند. کم شنوایی شدید در هر دو گوش یکی از شرایط کاشت حلزون در کودکان می باشد، حتی اگر یک گوش شنوا و یا کم شنوایی متوسط داشته باشد و گوش دیگر کاملا ناشنوا و یا کم شنوایی عمیق داشته باشد نمی توانند کاشت حلزون داشته باشند.

۲- کودکانی که سمعک برای آنها مفید نباشد.

۳- کودکانی که هیچ گونه پیشرفتی در گفتار خود نداشته باشند.

۴- کودکانی که بیماری خاصی نداشته باشند. برخی بیماری ها خطر پس زدن کاشت حلزون را افزایش می دهند.

۵- کودکانی که پدر و مادری داشته باشند که پس از کاشت حلزون در تمام مراحل به او کمک کنند.

بزرگسالان هم برای کاشت حلزن شنوایی باید دارای شرایط زیر باشند:

– ناشنوایی و یا کم شنوایی شدید در هر دو گوش داشته باشند.

– سمعک کمک چندانی به آنها نکند.

– بیماری خاصی نداشته باشند.

– تمایل بسیار قوی برای ارتباط برقرارکردن با محیط اطراف داشته باشند.

قبل از کاشت حلزون چه باید کرد؟

در ابتدا فرد باید توجیه شود که پس از عمل، انتظارات بیش از حد و غیرواقعی نداشته باشد.

فرد باید بداند که پس از عمل جراحی، باید پروسه بهبودی (توانبخشی) بعد از کاشت را نیز طی کند تا بتواند انتظارات خود را تحقق بخشد. به عبارت دیگر قسمت جراحی و قسمت توانبخشی در فرایند کاشت حلزون مکمل یکدیگر می باشند.

در فرآیند توانبخشی متخصصان شنوایی سنجی و آسیب شناس گفتار و زبان نیز مشارکت فعال دارند.

هنگامی که شخصی برای کاشت حلزون به مراکز مربوطه مراجعه می کند باید آزمایش های متعددی بر روی او انجام می گیرد تا تعیین شود که فرد گزینه مناسبی برای کاشت حلزون است یا نه؟

این آزمایش ها عبارتند از:

– تست شنوایی (بررسی کامل شنوایی فرد)

– معاینات مخصوص جراحی

– تست روانشناسی

– معاینات پزشکی

– مشاوره جهت توجیه کامل فرد

– معاینه با استفاده از اشعهx و MRI و سی تی اسکن

– در آخر از فرد تعهد می گیرند تا مراحل بعد از جراحی را حتما پیگیری کند.

بعد از کاشت حلزون چه باید کرد؟

بعد از ۴ تا ۶ هفته بعد از عمل کاشت، شخص باید به مرکز مربوطه مراجعه کند تا میکروفون و پردازشگر صداها و برنامه های کاشت برای او تنظیم شوند.

این تنظیم اولیه است و فرد ممکن است پس از چند روز دوباره برای تنظیم مجدد مراجعه کند.

جراحی کاشت حلزون، جراحی کم خطری می باشد.

کم شنوایی شدید در هر دو گوش یکی از شرایط کاشت حلزون در کودکان می باشد و حتی اگر یک گوش شنوا و یا کم شنوایی متوسط داشته باشد و گوش دیگر کاملا ناشنوا و یا کم شنوایی عمیق داشته باشد، نمی توانند تحت این عمل قرار گیرند

مزایای کاشت حلزون

– صحبت کردن با صدای معمولی، زیرا افراد کم شنوا بلندتر از افراد سالم صحبت می کنند.

– پیشرفت گفتار و زبان در سطحی متناسب با سن خود

– اعتماد به نفس بیشتر در موقعیت های اجتماعی

– ارتباط بهتر با خانواده، دوستان و …

– واضح شنیدن اصوات در محیط های پر سروصدا

– احساس امنیت در جامعه

– صحبت کردن از طریق تلفن

– پیشرفت تحصیلی به دلیل بهتر شنیدن دروس سر کلاس

عوارض جانبی کاشت حلزون

– تهوع

– سردرد

– سرگیجه

– احساس درد و فشار در اطراف گوش

– گلودرد

– احساس طعم فلز در دهان

– ایجاد وزوز گوش برای کسانی که سابقه وزوز ندارند.

– اختلال در اعصاب صورت در طرفی که دستگاه کار گذاشته می شود.

– نشت مایع مغزی نخاعی در اطراف مغز که می تواند سبب التهاب و عفونت شود.

* هشدار

دریافت کنندگان کاشت حلزون بسیار در معرض خطر ابتلا به مننژیت باکتریایی هستند. لذا افرادی که سابقه ابتلا به بیماری های زیر را دارند باید بسیار مراقب باشند :

– عفونت مکرر گوش

– سابقه ابتلا به مننژیت

– ضعف سیستم ایمنی

– نشت مایع مغزی نخاعی

– افراد کمتر از ۵ سال

– ناهنجاری های مادرزادی گوش داخلی


منبع:انجمن مهندسی پزشکی