آموزش تعمیر بردهای الکتریکی (فصل چهارم: سیم پیچ ها)

در این فصل شما با سیم پیچ (سیملوله ، موبین ، چک ، سلف ، انوکتور ، کوئل) آشنا می شوید و تمام مواردی که باید در مورد آن بدانید را آموزش می بینید. مطالب به صورت چکیده بیان شده است تا در کمترین زمان بتوانید اطلاعات مفید را آموزش ببینید.



آشنایی با سیم پیچ:

میدان مغناطیسی همواره ثابت بوده ولی میدان الکترومغناطیسی تابع جریان بوده است. وقتی می گوییم سیم پیچ شارژ شده است یعنی میدان الکترومغناطیسی در دور خود بوجود آورده است.



اگر هسته سیم پیچ فلزی باشد ، میدان در داخل متمرکز می شود ولی اگر هوا باشد ، میدان به اطراف می رود. اگر طول سیم پیچ زیاد شود ، ظرفیت یا قدرت مغناطیسی کم می شود. هرچه سطح مقطع بیشتر باشد ، ظرفیت سیم پیچ افزایش می یابد.

اگر به چیزی ولتاژ و جریان بدهیم ، به ما میدان می دهد و اگر میدان به آن بدهیم ، به ما ولتاژ و جریان می دهد.

عملکرد سیم پیچ در DC (مرحله شارژ)

سیم پیچ در لحظه اول اتصال باز است و لامپ روشن نمی شود و بعد از چند لحظه اتصال کوتاه بوده و لامپ روشن می شود درست برعکس عملکرد خازن در DC در لحظه اول اتصال باز (اهم ∞) و در لحظات بعدی اتصال کوتاه (اهم صفر) وظیفه سیم پیچ جذب اجسام هادی بوسیله میدان الکترومغناطیسی است.

شارژ خازن دائمی است ولی شارژ سلف موقت است. اگر باتری را از سلف جدا کنیم جریان از بین می رود.



عملکرد سیم پیچ در DC (مرحله شارژ)

میدان های الکترومغناطیسی در حال بسته شدن می باشند.

چون میدان های در حال بسته شدن روی خود سلف هستند ، ولتاژ تولید می شود.

وقتی سلف شارژ شد با برعکس کردن باتری ، سلف دشارژ نمی شود.



عملکرد سیم پیچ در AC

اگر مقاومت ظاهری کم ، لامپ پرنور می شود و اگر مقاومت ظاهری زیاد باشد ، ممکن است لامپ روشن نشود.

با اتصال سلف به منبع AC بطور متوالی میدان های الکترومغناطیسی سلف باز و بسته می شوند. یعنی سلف بطور متوالی شارژ و دشارژ می گردد.

اگر از سلف بخواهیم به عنوان آهنربا استفاده کنیم بهتر است به منبع DC وصل شود.



ترانسفورماتور:

۱- افزاینده

۲- کاهنده

ورودی ترانس همواره می بایست به ولتاژ AC متصل باشد.

ترانس تأثیری در فرکانس ورودی و خروجی ندارد.

ترانس ها به سه دسته تقسیم می شوند:

– ترانس با هسته آهنی

– ترانس با هسته فریت

– ترانس با هسته هوا

* فریت شبیه زغال است و از پودر زغال ،آهن ، مس و طلا بصورت فشرده ساخته می شود.

از نظر تمرکز میدان مغناطیسی:

هوا < فریت < آهن

ترانس به قطعه ای گفته می شود که حداقل از ۲ سلف ساخته می شود. در عمل برای ساختن ترانس نمی توان ۲ سلف را روبروی هم قرار داد ؛ زیرا میدان ها پخش می شوند و به سلف ها نمی رسند و هیچ ولتاژی نخواهیم داشت.

می توان ۲ تا را با هم ببندیم یا ابتدا یکی را ببندیم و سپس دیگری را روی آن ببندیم و یک سلف سلف دیگر را القا می کند.

معایب هسته آهنی یکپارچه:

۱- آهنربایی شدن هسته آهنی (هیسترزیس)

وقتی سیم اول مغناطیسی شود ، روی سیم دوم و هسته آهنی جریان ایجاد می کند.

۲- جریان فکو یا گردابی

این جریان باعث گرم شدن و حرارت می شود. این گرما باعث از بین رفتن لاک روی سیم می شود.

* هرچه جریان بیشتر باشد ، حجم ترانس بزرگتر می شود.

رله :

وظیفه رله قطع و وصل کردن برق است ، قطعه ای است که با یک فرمان کوچک کار خیلی بزرگی انجام می دهد.



ساختمان رله تشکیل شده از یک سیم پیچ با دور نسبتاً زیاد که بر روی یک هسته آهنی پیچیده می شود. با عبور جریان DC از سیم پیچ میدان مغناطیسی بوجودآمده یک بازوی متحرک از جنس آهن نرم را به سمت خود جذب نموده و باعث باز و بسته شدن اتصال می گردد. با قطع جریان ، فنر متصل به بازوی متحرک آن را به حالت اولیه برمی گرداند.

رله ها بر حسب تعداد تیغه به یک کنتاک و ۲ کنتاک و یا تعداد کنتاک بیشتر تقسیم می شوند.

Normal Open = no Normal Close = nc

در هرنوع رله حداقل یک اتصال باز (no) و یک اتصال بسته (nc) وجود دارد. سرعت عمل قطع و وصل کنتاکت رله حدود ۱۰ الی ۲۰ میلی ثانیه است.

نوع دیگری رله داریم که به آنها رله AC کنتاکتور می گویند که در صنعت برق از آنها استفاده می شود.

وقتی گفته می شود رله ۳ آمپر است ، یعنی رله ای که حداکثر ۳ آمپر را بتواند قطع و وصل کند.

کاربرد رله در زنگ اخبار یا سلونوئید در دندانپزشکی و آزمایشگاه و همچنین در بازکن منازل که خود یک نمونه سلونوئید است ، می باشد.

خرابی ترانس

معمولا یکی از موارد زیر می باشد:

۱- قطع شدن سیم پیچ اولیه و ثانویه

زمانی این مشکل ایجاد می شود که مقدار جریان کشیده شده از مقدار جریان نامی بیشتر باشد. سیم پیچ اولیه را از برق قطع کنید. سیم پیچ اولیه و ثانویه را به کمک اهم متر آزمایش کنید. در صورت قطع بودن مقاومت بی نهایت را نشان می دهد.

هرچه توان بیشتر باشد ، مقاومت اهمی سیم پیچ کمتر است.

۲- نیم سوز شدن

ترانس در خروجی ولتاژ کمتر از ولتاژ نامی دارد و بیش از حد داغ می شود. حتی بوی سوختگی می دهد.

۳- اتصال کوتاه کامل

در سر ترانس را به اهم متر وصل می کنیم. سمتی که اهم بیشتر را نشان داد ، افزاینده و سمت دیگر کاهنده است.

افزاینده یعنی تعداد دور بیشتر ، ولتاژ بالاتر ، خروجی را در این سمت قرار می دهیم.

در بعضی ترانس ها سیم نداریم. به مشخصات نوشته شده روی ترانس توجه می کنیم.


منبع:انجمن مهندسی پزشکی