الاستوگرافی و تشخیص سرطان سینه

الاستوگرافی یک روش نوین تصویربرداری با دارابودن قابلیت تعیین مقادیر کمی از بعضی خواص مکانیکی از جمله خاصیت الاستیک بافت های بیولوژیک می باشد . تحقیقات اخیر بیان گر این است که از الاستوگرافی می توان به منظور یک روش غیر تهجمی به منظور بررسی عملکرد وابسته به فشار قلب بهره جست . این عملکرد به وسیله تغییراتی که در بعضی پارامترهای بطن چپ قلب که به کمک این روش قابل شناسایی می باشد ،مورد بررسی قرار می گیرد . بنابراین یا هدف ازمایش کارکرد غیر تهاجمی قلب و بدست اوردن ناهنجاری ها و همچنین اختلالات موجود در این بافت که عامل افزایش میزان سفتی ان می شوند،از این تکنیک می توان استفاده کرد.

تعیین الاستیسیته بودن یک محیط حین الاستوگرافی طی مراحل زیر صورت می پذیرد :

۱) اعمال فشارمکانیکی ثابت (static) یا متناوب (cyclic) مشخص بر محیط.

۲) اندازه گیری میزان تغییر شکل ایجاد شده در محیط در پاسخ به فشار اعمال شده بر آن.

۳) محاسبه ضرایب الاستیک محیط از روی مقادیر به دست آمده از اندازه گیری میزان تغییر شکل آن

یک شیوه تجربی سونوگرافی می‌تواند بدون نیاز به نمونه‌برداری به پزشک در تشخیص سرطان سینه کمک کند.

به گزارش سایت جامع علوم رادیولوژی ایرانprin.irو به نقل ازپایگاه اینترنتی آسوشیتدپرس، آزمایش شیوه الاستوگرافی بر روی ‪ ۸۰‬زن غده‌های بی‌ضرر را با دقت ‪ ۱۰۰‬درصد از تومورهای بدخیم سینه تشخیص داد.

اگر همین نتایج در مطالعه بزرگتری بدست آید الاستوگرافی می‌تواند هزاران زن را از انتظار، پرداخت هزینه بالا، ناراحتی و اضطراب ناشی از انجام نمونه‌برداری از بافت سینه نجات دهد. در نمونه برداری سلولهای سینه با سوزن یا چاقوی جراحی برداشته شده و در زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود.

سوزان براون مدیر آموزش بهداشت بنیاد سرطان سینه سوزان کومن می‌گوید نمونه‌برداری اضطراب، تنش و نگرانی بسیار زیادی به همراه دارد. علاوه برآن شیوه جدید می‌تواند به کاهش هزینه‌ها کمک کند.

سالیانه حدود یک میلیون نمونه‌برداری از بافتهای مشکوک به سرطان که در ماموگرافی یا معاینات با دست تشخیص داده می‌شود انجام می‌گیرد.

اما از هر ‪ ۱۰‬مورد در هشت مورد نمونه‌ها خوش خیم هستند.

نمونه برداری می‌تواند ‪ ۲۰۰‬تا هزار دلار هزینه دربرداشته باشد و چندین روز یا هفته طول می‌کشد تا نتیجه آزمایش مشخص شود. هزینه الاستوگرافی هنوز روش نیست، اما برخی کارشناسان ‪ ۱۰۰‬تا ‪ ۲۰۰‬دلار را اعلام کرده‌اند.

نتیجه این روش ظرف چند دقیقه معلوم می‌شود.

شیوه سونوگرافی در مقایسه با نمونه برداری از بافت سینه زن، هر ‪۱۷‬ مورد تومور سرطانی را تشخیص داد و از ‪ ۱۰۶‬مورد برجستگی خوش خیم ‪ ۱۰۵‬مورد را درست تشخیص داد. این یافته‌ها در نشست سراسر رادیولوژی که طی روزهای آینده در شیکاگو برگزار می‌شود ارایه خواهد شد.

به گفته دانشمندان این شیوه روزی برای تشخیص سریع آسیب قلبی و درمان سرطان پروستات نیز کاربرد خواهد یافت.

این شیوه در دهه ‪ ۱۹۹۰‬در دانشکده پزشکی دانشگاه تگزاس ابداع شد.

در الاستوگرافی انعطاف پذیری بافت بدن ارزیابی و تصویربرداری می‌شود.

این روش درواقع بسط یکی از قدیمی‌ترین ابزارها در پزشکی نیز یعنی معاینه با دست است که پزشک شکل و سفتی بافت بدن را احساس می‌کند.

تومورهای سرطانی شبیه فنر سفت هستند، اما بافت طبیعی و ضایعات خوش خیم به راحتی فشرده می‌شوند.



قواعد ساده تشخیصی الاستوگرافی پستان،درجه قابلیت ارتجاعیتصاویر الاستو‌گرافی پستان در مقایسه با ضایعه با اکوی کم در تصاویر B -modeبه ۵ دسته زیر دسته بندی می‌شود:
درجه ۱: تغییر شکل در تمام ناحیه کم اکو دیده می شود ( تمام ناحیه به رنگ سبز دیده می شود، همانگونه که در تمام ناحیه بافت نرمال مشاهده می شود.)
درجه ۲: تغییر شکل در تمام ناحیه کم اکودیده نمی شود و فقط در برخی نقاط آن است. (ضایعه به صورت موزائیکی از سبز و آبی مشاهده می‌شود.)
درجه۳: تغییر شکل فقط در نواحی جانبی و نه در مرکز ناحیه کم اکو دیده می شود (وسط ضایعه به رنگ آبی و اطراف آن به رنگ سبز دیده می شود.)
درجه ۴: تغییر شکلی در ناحیه کم اکو دیده نمی شود ( کل ضایعه کم اکو به رنگ آبی دیده می شود.)
درجـه ۵: تـغـیـیـر شـکلی در کل ناحیه، نه ضایعه کم اکو و نه بافت اطراف آن دیده نمی‌شود ( کل ضایعه و اطراف آن به رنگ آبی دیده می شود.)

نکاتی جهت محدود نگه داشتن تکرارپذیری؛ تکنیک‌های الاستوگرافی پستان

۱) مشخص کردن ناحیه مورد نظر(مشکوک به ضایعه(ROI) )الاستوگرافی که هم اکنون در بررسی های کلینیکی مورد استفاده است، توزیعی از تغییر شکل نسبی را نشان می دهد.
کاملا ضروری است که مقدار کافی از بافت نرمال اطراف ضایعه را در ROI داشته باشیم تا بتوان اختلاف سختی ضایعه وبافت اطراف آن را به طور دقیق تعیین کرد. ROI ‌توصیه شده، صرفنظر از اندازه ضایعه باید به صورت عمودی از لایه زیر جلدی تا عضله بزرگ سینه ای امتداد داشته باشد (ولی استخوان دنده را دربرنگیرد) و از جهت عرضی تمام صفحه را شامل شود.


۲) تکنیک‌های گرفتن تصاویر الاستوگرافی این تکنیک شامل دو عامل زیر است:
میزان فشردگی اولیه (شدت فشار اولیه ای که توسط پروب سونوگرافی برپستان وارد می‌شود.اگر از موقعیتی که در آن تصویر مناسب modeB – ‌از پستان به دست آمده ، فشار بیشتری با پروب وارد شود، این مقدار فشار اضـــافـــه ای جــهـــت الاســتـــوگـــرافـــی مــحــســوب مـــی‌شــود. تـصــویــر الاسـتــوگــرافــی بــا کیفیت بالا با تماس آرام پروب با پستان به گونه‌ای کـه در آن هـیـچ تـغییر شکلی ایجاد نکند حاصل می‌شود.


هنگامی که فشار اولیه بیش از حد باشد، از آنجا که رابطه غیر خطی در خواص الاستیسیته بافت به هم می خورد، ممکن است جواب منفی کاذب حاصل شود. الاستوگرافی باید با اعمال فشار مناسب توسط پروب بر روی سطح پستان انجام پذیرد به گونه ای که ماهیچه سینه ای داخل ROI ‌را بـه رنـگ آبـی یـکـنـواخـت و لایـه چـربی زیرجلدی به صورت نوارهای سبز و قرمز دیده شود.
مـیـزان دامـنـه و سرعت حرکت دادن پروب مـیـزان مـناسب دامنه حرکت عمودی پروب در حـدود ۱ الـی ۲ مـیـلی متر است. سرعت مناسب حرکت عمودی پروب در حدود ۱ الی ۲ حرکت در ثـانـیه است. اگر دامنه حرکت پروب بیش از انـدازه بـاشـد مـنـجـر بـه تـشـخـیـص مـنـفـی کـاذب خواهد شد. از آنجا که تصویر حاصله به علت خطا‌های ردیابی ممکن است اعوجاج بزرگی را نشان دهد. اگر دامنه حرکت بیش از اندازه باشد، به علت اختلاف زیاد در تصاویر مشاهده شده در تـصـویـر مـتـحرک، انتخاب درجه ممکن است، بستگی به تصویر ثابت انتخاب شده داشته پیدا کـنـــد. در چــنــیـــن مـــواردی بــایــد بــا اسـتـفــاده از TackballدرCine -memory بــه دنـبــال تـصــویــر ثابتی با حداقل فشار متراکم سازی شد ( که در آن ضایعه کاملا ثابت به نظر برسد) و تشخیص را بر آن پایه قرارداد.

استفاده عملی از الاستوگرافی

از ماه جولای سال ۲۰۰۴ الی فوریه ۲۰۰۶ بیماری پستان در ۴۸۷ بیماردر بیمارستان HITACHIm ‌توسط دستگاه ۸۵۰۰EUB – ‌هیتاچی که به نرم افزار الاستوگرافی مجهز بود، تشخیص داده شد که از بین آن‌ها ۳۲۰ بیمار خوش خیم و ۱۶۷ نفر آن‌ها بدخیم بودند. دقت تشخیص برای روش متداول و الاستوگرافی در درجه های ۳ و ۴ تقریبا معادل بودند. حساسیت، اختصاصی بودن و دقت به ترتیب ۰/۸۸%، ۱/۸۳%و ۸/۸۴% برای روش متداول و ۸۵%، ۵/۸۲% و ۴/۸۳ برای الاستوگرافی به دست آمد.
یکی از مزایای الاستوگرافی آن است که وقتی پزشک با تکنیک مناسب آشنا شود، دقتی بالای ۸۰% را فقط با رعایت ۵ قاعده ساده به دست می دهد. ‌با این وجود، تشخیص تـوسـط الاسـتـوگـرافـی بـه تـنـهـائـی عـمـلـی نـیست. الاستوگرافی به عنوان وسیله کمک تـشـخـیـصـی بـرای تکمیل تشخیص در روش متداول لازم است. تفسیر الاستیسیته به عنوان وسیله کمک تشخیصی بسته به شکل ضایعه ممکن است متفاوت باشد.



bmecenter.00007

۱)ضایعاتی با تصویرشبیه توده

وجود توده در ۳۸۱ مورد از بیماران تحت مطالعه مشاهده شد که از این تعداد ۲۳۷ مـورد آن خـوش خیم و ۱۴۴ مورد آن بدخیم بودند. با استفاده از سونوگرافی متداول، حساسیت، اختصاصی بودن و دقت به ترتیب ۳/۹۰%، ۳/۸۲% و ۳/۸۵% بود.
با این وجود از ۲۳۷ بیمار، ۱۷۵ مورد یعنی ۸/۷۳% ضایعه خوش خیم در ۳ یا بالاتر تشخیص داده شد. بنابراین سیتولوژی یا بیوپسی توسط core needle جهت تائید خوش خیمی ضایعه انجام شد. هنگامی که به عنوان cut off pointدر روش الاستوگرافی ۳ یا ۴ قرارداده شد، حساسیت، اختصاصی بودن و دقت تشخیص به ترتیب ۶/۸۹%، ۲/۸۰% و ۷/۸۳% ملاحظه شد .


در موردبیمارانی با توده خوش خیم، ۱۰۱ بیمار (۶/۴۲)% یعنی ۷۴ مورد کمتر از روش مـعـمـول دارای‌ درجـه ۳ یـا کـمتر تشخیص داده شدند. هیچ بیماری حائز ۱ که نشان ضایعه بدخیم است تشخیص داده نشد و در هر یک از ۵ مورد با ۲ کـه نـشـان ضـایـعـه بـدخـیـم است، قطر توده بالای mm‌۲۵ بـودmm(‌۳۲-۲۶٫) وقـتـی الاسـتـوگـرافی با تکنیک صحیح گرفته شود، تقریبا همه ضایعات با تـصـــویـــر شــبــیــه تــوده زیــر قـطــر mm‌۲۰ بــا ۱ یــا ۲ می‌توانند به خوش خیم تفسیر شوند و این یعنی الاسـتـوگـرافـی مـی تـوانـد نـیاز به تشخیص های سـیـتـولـوژیـک و هـیـسـتـولـوژیـک را کـاهش دهد .

از سـوژه هـایـی کـه مـرحـلـه ۳ تـشـخـیص داده شـــده‌انـــد، ضـــایــعـــه در ۵۴ (۴/۸۴)% مــورد آن‌هــا خـوش‌خـیـم و تـنـهـا در ۱۰ (۶/۱۵)% موارد بدخیم بوده اند.
اگر چه درجه ۳ برای یک ضایعه نشانه مثبت بـدخیمی نیست بهتر است که حتما سیتولوژی داشته با شیم.

۲) ضایعات بدون تشکیل توده

با استفاده از التراسوند، ضایعات بدون تشکیل توده تنها بصورت نواحی با کمی لکه دار و مـخـتـصــری بــا اکــوی کـمـتــر نـسـبــت بــه بــافــت‌هــای اطــراف یـا تـنـهـا بـه صـورت Calcificationدیده می‌شوند. ضایعات بدون تشکیل توده در ۱۰۶ مورد تشخیص داده شـدنـد کـه ازایـن تـعـداد ۸۳ مـورد خـوش خیم و ۲۳ مورد بدخیم بودند و حساسیت و اختصاصی بودن به ترتیب ۹/۷۳% و ۵/۸۵% برای التراسوند معمول بود. اگر درجه ۳ و۴ را به عنوان Cut off pointدر روش الاستوگرافی همانند موارد ضایعات با توده فرض کنیم، حساسیت و اختصاصی بودن به ترتیب ۲/۵۲% و ۱/۸۹% با حساسیت کمتر نسبت به روش سونوگرافی معمول به دست می دهد.

در سونوگرافی معمولی و الاستوگرافی از پژواک امواج صوتی با فرکانس بالا برای ایجاد تصاویر از داخل بدن استفاده می‌شود،اما الاستوگرافی یک قدم جلوتر است.

در سونوگرافی معمولی پزشک دستگاه را بروی پوست بدن می‌گذارد و امواج صوتی با فرکانس بالا به داخل بدن فرستاده می‌شوند. بافت و اندامها صدا را به صورت پژواک به یک رایانه می‌فرستند و رایانه صدا را به تصویر تبدیل می‌کند.

الاستوگرافی نیز حرکات را ارزیابی می‌کند. هنگامی که پزشک دستگاه را روی سینه حرکت می‌کند پژواک صدا قبل و بعد از فشردن یا حرکت بافت سینه ارزیابی می‌شود. تصاویر حاصله سفتی و نرمی بافت را مشخص می‌کند.

استفاده از این شیوه در تشخیص سرطان سینه اولین کاربرد واقعی الاستوگرافی است.

استفاده از این دستگاه در تشخیص سرطان پروستات و تیرویید نیز در دست مطالعه است


منبع:انجمن مهندسی پزشکی