لیزر در دندانپزشکی

کاربرد لیزر در دندانپزشکی



کاربردهای لیزر در دندانپزشکی به سه گروه کلی تقسیم می‌شوند: اول،‌تشخیص است که در ایـن مـرحلـه، لیـزر بـه‌عنـوان ابـزار تشخیصـی بـه کمک دندان ‌پزشک می‌آید. دوم، درمان است و ســوم، آثــار شـبــه‌دارویــی لـیـزرهـای کـم‌تـوان یـا کم‌شدت. در مرحله تشخیص، مهم‌ترین مزیت لیزر در تشخیص ساده پوسیدگی‌های دندانی در مراحل اولیه پوسیدگی است. در این مرحله، لیزر بــه دنــدان پــزشــک کـمــک مــی‌کنـد تـا بـا پـدیـده فلورسنت که ناشی از تقابل یک لیزر دیودی و بافت دندانی است، نه تنها پوسیدگی را تشخیص دهد، بلکه روند فعالیت آن را نیز دریابد. در حال حاضر، ابزاری برای کشف این موضوع وجود ندارد. مزیت دیگر لیزر این است که قبل از آنکه مقدار زیادی از بافت‌های دندانی از بین برود، می‌توان با روش‌های پیشگیری آن را کنترل کرد. در حقیقت، می‌توان بیماران دارای ریسک بالای پوسیدگی را جدا کرد و مورد توجه قرار داد. همچنین دوره‌های مراجعه برای درمان‌های دندان‌پزشکی را در زمان‌های کوتاه‌تری تعیین کرد.
در جـراحـی بـافـت نـرم، لیـزر مـاننـد چـاقـو عمـل مـی‌کنـد اما نسبت به چاقو دارای مـزیـت‌هـایی است. اول آنکه در مسیر برش، مکانیسم آن به‌گونه‌ای است که انعقاد مناسبی ایجاد می‌کند. این مساله برای عده‌ای که مشکلات انعقادی دارند، یک مزیت محسوب می‌شود. همچنین با انعقاد حاصل‌شده، جراح دید بهتری نسبت به ناحیه جراحی خواهد داشت. دوم اینکه با بسته شدن عروق لنفاوی، ورم و التهاب ناشی از جـراحـی نیـز کمتـر مـی‌شـود و در نهـایت، بیمار ناراحتی‌های کمتری متعاقب اعمال جراحی خواهد داشت. همچنین ترمیم ناحیه جراحی با سرعت بیشتری رخ خواهد داد. در ضمن جراح با لیزر قادر است برش‌هایی بسیار ریز، دقیق و کنترل‌شده‌دهد. حتی می‌توان زمان برش را در حد چند میلیونیوم ثانیه در لیزرهای پالسی کاهش داد. این مزیت‌ها به جراحان کمک می‌کند، در جراحی‌های بافت‌های نرم دهانی، به‌ ویژه اگر در حد میکروسکوپی باشد، قدرت مانور بهتری داشته باشند. این امکانی است که هیچ چاقویی برای آن ها مهیا نمی‌کند.
لیزرهایی که دو تا سه سال پیش به کار می‌رفتند، کند بودند و سبب خستگی بیمار طی فرایند درمان می‌شدند اما با آمدن نسل جدید لیزرها، سرعت عمل دندان‌پزشکی که با لیزر کار می‌کند، افزایش یافته‌است. البته این سرعت بستگی به مهارت دندان‌ پزشک دارد. در کل قابلیت‌های روش لیزر، عوارض احتمالی در محل عمل کمتر می‌شود و بهبودی سریع‌تر انجام می‌پذیرد. همچنین درمانگر با کنترل بیشتر و آسیب کمتری به هدف خود می‌رسد.


BMEcenter.ir

BMEcenter.ir
لیزر و تشخیص سرطان‌
تشخیص سرطان‌های ناحیه دهان و سر و گردن با استفاده از روش‌های جدیدی است که به کمک تزریق یک ماده حساس به لیزر انجام می‌شود. این ماده حساس به نور است و می‌توان به کمک تجمع این ماده در سلول‌های سرطانی و بازتاب پرتوهای فلورسنت از ضایعه این قبیل سرطان‌ها را تشخیص داد. همچنین با تهیه هولوگرام‌های لیزری درمانگر قادر خواهد بود، نماهای سه بعدی از ناهنجاری‌های فکی و دهانی را به تصویر بکشد. جراحی بافت نرم دهان شامل نمونه‌برداری، برداشتن ضایعات تومورال، برداشتن ضایعات استخوانی و درمانی مقطعی آن نیز از کاربردهای لیزر است.
در حال حاضر، لیزرها در تمام ‌تخصص‌های ده‌گانه دندان‌پزشکی در بسیاری از امور کاربرد دارند. برای نمونه، در درمان ریشه دندان، ضدعفونی کردن کانال دندانی به یک معضل اساسی برای متخصصان درمان ریشه دندان تبدیل شده است که با بهره‌گیری از فناوری لیزر این مشکل نیز تا حدودی حل شده است. همچنین در دندان‌پزشکی کودکان که نیازمند کنترل رفتاری خاص است، در بسیاری از مراحل درمانی می‌توان از لیزر استفاده کرد. برای نمونه در جراحی کودکانی که زبان چسبیده به دهان دارند و در صورت تداوم در آینده دچار مشکلات فکی و گفتاری خواهند شد، نیز این امکان میسر شده تا با حداقل ایجاد درد و با بی‌حسی موضعی، بدون نیاز به بی هوشی عمومی‌و در سنین حتی کمتر از ۲ سال عمل جراحی را به راحتی انجام داده و زبان را آزاد کرد.

تزریق بی حسی کنترل شده با کامپیوترسیستم جدید تزریق بیحسی کنترل شده با کامپیوتر WANDنام دارد که با انقلابی در سیستم های بی حسی دندان‌پزشکی بر ترس، درد و اضطراب ناشی از تزریق غلبه کرده است. مزیت این سیستم نسبت به سرنگ های رایج دندان پزشکی، تزریق موثر و راحت ماده بی حسی همراه حداقل زمان لازم برای رسیدن به بی حسی کامل است.
مـیـکــروپــروسـسـورهـای داخـل ایـن دستگـاه بـه صـورت خـودکـار اختـلاف تـراکـم بافت های مختلف را اندازه گیری و مقایسه کرده، ماده بی حسی را با فشار و حجمی که تحریکی زیر میزان استانه تحریک حس درد است وارد بافت می کند که باعث ایجاد بی حسی از همان نقطه شروع تزریق خواهد شد. بنابراین عامل اصلی ایجاد درد در تزریق که همان جریان یافتن ناگهانی و با میزان زیاد ماده بی حسی است کنترل می شود.


هوا تراش
بارها موقع تراش دندان بیماران جهت برداشتن پوسیدگی این جمله شنیده شده است که صدای تراش آزار دهنده تر از درد دندان است.
دستگاه جدیدی که به بازار آن سوی دنیا آمده است که “acuacut velopex”نام دارد. با فشار بر شستی این دستگاه جریانی از براده های “تنگستن کارباید” همراه با آب با سرعت زیاد خارج می شود که به کمک آن می توان پوسیدگی های دندان را به سهولت برداشت. جریان آب کمک می کند تا دبری ها و براده ها از سطح دندان شسته شوند. شدت برش و حجم جریان آب قابل تنظیم هستند و با فشار یک دکمه می توان جریان آب را قطع کرد. سازنده این دستگاه آن را وسیله ای سبک و بی دردسر خوانده که به راحتی قابل استفاده است. نوک پلاستیکی این دستگاه تا ۳۶۰ درجه می چرخد و به این ترتیب می توان دقیقا محل تراش را مشخص کرد. علاوه بر این می توان نوک پلاستیکی دستگاه را برای استریل کردن از بدنه دستگاه جدا کرد.


‌اشعه ماوراء بنفش (Uitra Violet)
اشعه های یونیزان (ایکس، گاما و الکترون های با سرعت زیاد) قابلیت نفوذ بسیار دارند و از آن ها به طور معمول در صنعت برای استریل کردن مواد یک بار مصرف مانند سوزن، نخ بخیه، دستکش و غیره که به حرارت حساسند استفاده می شود. Uv، قابلیت نفوذ کمی دارد و عمدتاً برای استریلیزاسیون هوا استفاده می شود. از جمله کاربردهای نور ماوراء بنفش، لامپ های یو-وی است که در مطب یا اتاق عمل نصب می شود که هنگام عدم حضور افراد با تایمر روشن شده و محیط را استریل می کند. قرارگرفتن در معرض نور فرابنفش سرطان زاست.
‌اندوسکوپ دندانی/سیستم پریوسکوپی (Dental Endoscope/Perioscopy System)
وسیله ای برای تشخیص و درمان بیماری های پریودنتال که در زیر لثه کاربرد دارد شامل یک فایبر اپتیک که روی وسیله مخصوص (پروب) وصل می شود و به دوربین و مـنبع نور وصل است که تصویر اعمال زیر لثه ای پاکت ها و فورکیشن ها را ضمن ایـنـسـتـرومنت کردن امکان پذیر می سازد. این وسیله سیستم پریوسکوپی نیز نامیده می‌شود.

‌اسکیلر هو (Hoe Scaler)برای جرم گیری جرم های حلقه ای و پله ای یا حلقه اطراف دندان به کار می رود و تیغه آن و به دو صورت کاربرد دارند:
تیغه به گونه ای داخل پاکت پریودنتال می شود که در نقطه تماس با دندان حالت وسیله را ثابت می کند و از ایجاد خراش بر روی ریشـه جلـوگیـری می کند. با حرکت محکم به شـکــل کـشـیــدن بــه طـرف تـاج فعـال مـی شـود. اسکیلرهای هوی مک کال (Maccall’s) شماره ۸،۷،۶،۵،۴،۳ یک مجموعه از شش اسکیلر هو برای تمام سطوح دندان طراحی شده اند.


مانیتور/نمایشگر (Monitor)نـمـایـشـگـرها در دندان پزشکی کاربردهای مختلفی می توانند داشته باشند.
‌اداری: نـمـایـش اطـلاعات مختلفی چون پرونده بیماران، صورت حساب ها و هر گونه اطلاعات ایشان کاربرد دارد.
‌کـلـیـنـیـکـی: بـه عـنـوان بـخـشی از یونیت دندان‌پزشکی برای مشاهده شرایط داخل دهان بـیـمـاران بـا کمک دوربین های داخل دهانی یا نمایش تصاویر مختلف بیمار به کار می رود.
‌پـــاراکـلـیـنـیـکــی: در اتـصــال بــا دسـتـگــاه رادیــوگـرافـی دیـجـیـتـال یـا اسـکـنـر یـا کـامـپـیـوتـر می تواند نمایشگر تصاویر بیمار باشد و علاوه بر آن انواع خاصی از آن می تواند به عنوان دستگاه ورودی امـکــان رسـم Tracingخطـوط یـا سـایـر اطلاعات و افزودن آن به تصاویر را فراهم کند.


دستگاه جرم گیری دندان یا کویترن
(Dental Piezoelectric Ultrasonic Scaler)
از این دستگاه برای از بین بردن پلاک ها و لکه‌های ناشی از فعالیت باکتری های تشکیل شده بر روی دندان توسط اولتراسونیک استفاده می شود. خونریزی کمتر، قدرت تاثیر بالا و تقریبا آسیب رسانی پائین به دندان را می‌توان از فاکتورهای برتر استفاده از این دستگاه در مقایسه با دیگر روش های جرم گیری نام برد. بنابراین Ultrasonic scalerرا می توان یکی از روش های مفید در جهت پیشگیری و درمان بیماری های دندان دانست.
کلیه دستگاه های جرم گیری از قسمت های زیر تشکیل شده اند:
۱-جعبه اصلی که داخل آن مدار الکترونیکی قرار دارد و در جلوی آن کلید های کنترل جریان آب و هوا و نیز خاموش و روشن قرار دارد.
۲-هندپیس که از طریق کابل به دستگاه اتصال دارد .
۳-پدال که دارای کابل بلندی است و انتهای آن با یک فیش یا به طور مستقیم به دستگاه متصل می شود .
۴-سیم دو شاخه برای اتصال به برق ۲۲۰ ولت شهر
۵-شیلنگ آب که مستقیما یا به وسیله فیش به دستگاه متصل می شود.
هندپیس از یک محفظه مناسب برای نصب قلم ساخته شده است و آب از طریق یک کابل نازک به نوک قلم می رود و تمام محفظه هندپیس را پر می کند. باید توجه داشت که به علت گرم شدن قلم هیچ گاه بدون آب از دستگاه استفاده نمی شود.
بـرای استریل کردن قلم هیچگاه نباید نوک قلم را مستقیما برابر حرارت خشک قرارداد برای این کار باید از اتوکلاو یا مواد استریل کننده استفاده شود .

‌لایت کیور (laytqur)
این دستگاه در رشته های پزشکی کاربردهای مختلف دارد و در اصطلاح به نور سرد معروف است.
اجزاء داخلی دستگاه لایت کیور عبارتند از:
۱-برد الکترونیکی کنترل جریان نور
۲-ترانس تبدیل ولتاژ
۳-لامپ هالوژنیک
۴-کابل یا شیلنگ هدایت نور
۵-هندپیس
۶-رفکلتور
۷-کلیدهای خاموش و روشن دستگاه
۸-سوئیچ های سیگنال
‌کار این دستگاه برای پلیمریزاسیون است و این امر به خاطرلامپ کوارتز ۷۵ وات پرقدرتی است که درون محفظه رفلکتور ( منعکس کننده نور ) است. کلیدها با دقت بالا زمان انفجار ( یا تخلیه انرژی ) را کنترل می کنند و رفلکتور دسته های انرژی را از مسیر هدایت نور عبور می دهد . سیبک هایی وجود دارند که می توان با زمان های ۲۰ تا ۴۰ ثانیه انفجار دائم ( تخلیه انرژی به صورت دائم ) را انتخاب کرد. روی دسته سوئیچ هایی وجود دارد که تنظیمات زمان انفجار را انجام می دهند و توسط این سوئیچ ها امکان توقف پلی‌مریزاسیون در هر زمان ممکن است.
هندپیس توسط یک لایه با قدرت حرارتی بالا محافظت می شود و در استفاده های طولانی مدت توسط یک فن پرقدرت به طور خودکار خنک می شود . مسیر هدایت نور تا ۳۶۰ درجه قابل تنظیم است و این عمل باعث می شود که بتوان استفاده دقیق نور را عملی ساخت. کلیه مسیرهای نور را می توان به وسیله اتوکلاو یا استریلیزاسیون خنک استریل کرد. در هنگام کار با این وسیله عینک رنگی برای مـحــافـظــت چـشــم در بــرابــر پـلــی‌مــریـزاسیـون کامپورزیت لازم است.

دستگاه الکترونیکی و تمام اتوماتیک تعیین موقعیت اپکس
این دستگاه از دقت فوق العاده ای در تعیین اپکس هر نوع کانال با هر نوع شرایطی برخوردار است. کار با این دستگاه به راحتی صورت گرفته و خـطــر اسـتفـاده از اشعـه ایکـس را بـه حـداقـل می‌رساند. مزیت های دستگاه عبارتند از:
دستگاه خودکار با عملکرد عالی، دستگاه مـطـمئن با عملکرد سریع و آسان و بدون قرار گـرفـتـن در مـعـرض اشـعـه ایـکـس، ارائـه دهنده اطلاعات بسیار دقیق از شرایط مختلف کانال
‌باتری قابل شارژ با عمر طو لانی و دارای دکمه روشن و خاموش کردن
گیره های نگه دارنده لبه یا نگه دارنده فایل که قابل اتو کلاو کردن هستند.

اجزای دستگاهیک عدد دستگاه تعیین وضعیت اپکس
یک ‌عدد پروب
سه ‌عدد نگهدارنده فایل
پنچ‌عدد کیسه
یک‌عددآداپتور


منبع:انجمن مهندسی پزشکی