مفاهیم پایه نام اختصاری:(Gamma knife(GK در چه مواردی به کار می رود؟ چاقوی گاما دستگاهی است که با استفاده از پرتو گاما در جراحی مغز و اعصاب از آن استفاده می شود. فیزیولوژی بـا تـوجـه بـه رشد روز افزون ناهنجاری های مغزی مانند تومورها و ارتباط غیر طبیعی شریان و وریـــــــــــــــــد(Arteriovenous Malformations) روش‌هـایی برای از بین بردن این ناهنجاری ها بدون نیاز به تیغ جراحی و عدم درد ابداع شده اند کــه مــی تــوانـنــد درمــان را بــا کـمـتــریـن اثـر روی بــافــت‌هــای طـبـیـعــی و جــانـبـی اطـراف و بـدون ریـسک های معمول در جراحی ها ، یا بریدگی انجام دهند. چگونه کار می کند این دستگاه بافت‌های دچار ضایعه را با تابش ۲۰۱ باریکه اشعه گامای کبالت ۶۰ رادیو اکتیو از بین می برد. ۲۰۱ منبع کبالت ۶۰ روی سطح یک کره قرار دارند،دستگاه از طریق یک کلاه ایمنی سنگین و محافظت شده که قطر سوراخ های آن از ۴ تا ۱۸ میلی متر متغیر است اشعه گاما را به بافت هــای بــدن رســانـده ،تـابـش آن هـا در مـرکـز کـره متمرکز می شود. لذا این کلاه نقش تمرکز دهنده باریکه های اشعه یونیزه کننده را بر عهده دارد. در این میان هدف درمان ضایعات غیر قابل جراحی یا دور از دسترس جراح است. این یک روش برای بیماران سرپایی است که هیچ زخم یا احتمال عفونت درطی دسترسی به زخـم را ایـجـاد نـمـی کـنـد. سلول های هدف در زمـان عـمـل کـشـتـه مـی شـونـد و سپس به وسیله سیستم ایمنی پاکسازی می شوند. کاربردهای چاقوی گاما تومورها : چاقوی گاما روی انواع تومورها ی مغزی (متاستاز، مننژیوما و …) موثر است. سرعت درمان بستگی به نوع تومور و رشد آن دارد مثلا متاستازها خیلی سریع از بین می روند .چاقوی گاما موجب محدودیت رشد تومور و انقباض و چروکیدگی آن در حدود ۹۰ در صد موارد می شود. ارتباط غیر طبیعی شریان و ورید(Arteriovenous Malformations (AVM نخستین گزینه برای درمان AVM ، چاقوی گاما است و نتایج خوبی در درمان مشاهده شده است. درمان AVM با Radiosurgery منجر به تکثیر سلول ها دردیواره عروق می شود و به مرور زمان عروق تنگ شده و ترومبوز اتفاق می افتد. نتایج این کار ۶ ماه تا ۳ سال بعد مشاهده می شود، پس از ۲ سال، ۸۰ تا ۹۰ درصد AVM کاملا محو می شوند. مزایای چاقوی گاماعدم نیاز به تراشیدن موی سر یا جراحی و بخیه، بدون زخم و درد بودن، عدم نیاز به بیهوشی به طوری که پس از این درمان مریض می تواند به کارهای روزانه اش بپردازد، خطر و هزینه کم، مصون بودن مریض از خطرات عفونت و خونریزی و واکنش های منفی بدن به بیهوشی، نداشتن دوره نقاهت، موثر تر از عمل های جراحی مرسوم بوده و برای بیماران سالخورده بسیار مناسب است. مشخصات دستگاه این دستگاه مانند یک کلاه ایمنی سنگین و محافظت شده است که دارای ۲۰۱ سوراخ بـرای عـبـور اشعه گاما بوده و قطر سوراخ های آن از ۴ تا ۱۸ میلی متر متغیر است.این دستگاه از ۲۰۱ منبع کبالت برای هدف گیری استفاده می کند، مجرای اشعه ثابت است، دقـت آن حـدود ۳/۰ مـیـلـی مـتـر اسـت، دز تابشی به بافت های خارج تومور کم است، منحصرا برای مغز قابل استفاده است، دارای خطای کم به دلیل ثابت و بی تحرک بودن سر به وسیله کلاه چاقوی گاما است و همچنین هدف در هر ۱۰ ثانیه مورد تابش قرار می‌گیرد. گالری تصاویر چاقوی گاما BMEcenter.ir BMEcenter.ir BMEcenter.ir BMEcenter.ir BMEcenter.ir منبع:انجمن مهندسی پزشکی
