دستگاه فوت آزمایی

در بالین، بررسی قدرت عضلات تنفسی، با اندازه‌گیری «حداکثر فشار دمی» (MIP) و «حداکثر فشار بازدمی» (MEP) به دست می‌آید. درواقع، MIP قدرت دیافراگم و دیگر عضلات دمی را نشان می‌دهد، در حالی که MEP دربرگیرنده میزان قدرت عضلات شکمی و دیگر عضلات بازدمی است.

اندیکاسیون‌های معمول برای اندازه‌گیری MIP و MEP عبارت‌اند از:

• وقتی شک به ضعف عضلات تنفسی وجود داشته باشد، مانند فرد بیماری که دیس‌پنه، سرفه ضعیف و بیماری عصبی ـ عضلانی شناخته شده دارد.
• اسپیرومتری، الگوی انسدادی را نشان ‌دهد و ضعف عضلات تنفسی از تشخیص‌های افتراقی باشد.
• نتایج اسپیرومتری، نشان‌دهنده ظرفیت حیاتی پایین با اتیولوژی نامشخص باشد و ضعف عضلات تنفسی نیز در لیست تشخیص افتراقی‌ها گنجانده شده باشد.
• اسپیرومتری، کاهشی در مانور حداکثر تهویه ارادی را با اتیولوژی ناشناخته ناشناخته نشان می‌دهد و ضعف عضلات تنفسی از جمله تشخیص‌های افتراقی آن است.
• بررسی پیشرفت، ثابت ماندن یا بدتر شدن ضعف عضلات تنفسی شناخته شده.

BMEcenter.ir

اندازه‌گیری MIP و MEP به یک فشارسنج مکانیکی که به یک قطعه دهانی متصل باشد (مانند عکس)، نیاز دارد. البته انواع الکترونیکی آن هم در دسترس هستند که ممکن است با دست نگه داشته شده یا به کامپیوتر متصل شود. دستگاه باید حاوی یک سوراخ کوچک (با قطر یک میلی‌متر و طول ۲۰ تا ۳۰ میلی‌متر) باشد تا به لیک هوا کمک کند، به این‌تریب بیمار نمی‌تواند برای ایجاد فشار از عضلات چانه خود استفاده کند.

برای اندازه‌گیری MIP، باید یک قطعه دهانی به ‌صورت کاغذ نازک نو یا یک قطعه دهانی لاستیکی تمیز که لبه داشته باشد، روی وسیله قرار داده شود. سپس بیمار باید لب‌های خود را محکم به قطعه دهانی بچسباند و آهسته و کامل، نفس خود را بیرون دهد. آن‌گاه با شدت آن را به درون بکشد، مانند آنکه سعی می‌کند بستنی غلیظی را از داخل یک نی به درون دهان خود بکشد. بیمار باید فشار دمی خود را برای حداقل ۵/۱ ثانیه نگه دارد تا بیشترین فشارمنفی ثابت برای حداقل یک ثانیه ثبت شود. بهتر است قبل از انجام اندازه‌گیری مانورهای ذکر شده برای بیمار توضیح داده شده تا وی با روند کار آشنا باشد و اطمینان حاصل شود که وی همه را به خوبی فراگرفته و تفاوت میان اندازه‌گیری‌های مختلف نیز کمتر از ۱۰ سانتی‌متر آب باشد.

بیمارانی که ضعف عضلات دهانی ـ صورتی دارند، شاید نتوانند دهان خود را محکم دور قطعه دهانی بچسبانند، بنابراین باید به آنها آموزش داد تا درصورت لزوم در حین مانور، از دستان خود برای فشار دادن لب‌هایشان به قطعه دهانی استفاده کنند. البته تکنسین مربوطه نیز می‌تواند این کار را برای بیمار انجام داده و لب‌های وی را محکم به دور قطعه دهانی بچسباند. در مجموع، این مانور باید ۵ بار انجام شده و در فواصل آنها بیمار می‌تواند یک دقیقه استراحت داشته باشد. برای گزارش نتایج، عدد به‌دست‌آمده ۳ مانور از ۵ مانور که بیشترین اندازه را داشته و تفاوت آنها کمتر از ۲۰ درصد باشد، ثبت می‌شود. همچنین تفاوت میان اندازه‌ها، اندازه تخمین زده شده و کمترین حد محدوده طبیعی نیز در نظر گرفته می‌شوند.

برای اندازه‌گیری MEP، یک قطعه دهانی تمیز در سر دستگاه قرار داده می‌شود و به بیمار آموزش می‌دهند که کاملا نفس خود را تو بکشد، آن‌گاه قطعه دهانی را محکم میان لب‌ها و دندان‌های خود نگه دارد و سپس با بیشترین توان ممکن، نفس خود را بیرون بدهد، گواینکه در حال بادکردن یک بادکنک بسیار سفت و محکم است. قبل از انجام مانور، بیمار باید فشار بازدمی خود را حداقل ۵/۱ ثانیه نگه داشته و بیشترین فشار مثبت ثابت برای حداقل یک ثانیه ثبت شود. تکنسین باید به بیمار اجازه دهد که میان هر مانور، یک دقیقه استراحت کند و سپس مانور برای ۵ بار تکرار شود. گزارش نتایج نیز باید دربر گیرنده اندازه‌های ۳ مانوری باشد که بیشترین مقادیر را داشته و کمتر از ۲۰ درصد هم با هم اختلاف داشته باشند. همچنین تفاوت میان اندازه‌ها، مقدار تخمینی و کمترین حد محدوده طبیعی نیز ثبت شوند.

تفسیر نتایج

طبیعی در برابر غیرطبیعی: قدرت غیرطبیعی عضلات تنفسی با مقایسه اندازه‌های MIP و MEP با دامنه مقادیر مرجع یا حد پایین طبیعی (lower limit of normal) آنها مشخص می‌شوند، اما اگر تورم شدید ریه وجود داشته باشد، باید MIP با مقادیر مورد انتظار MIP سنجیده شوند.
دامنه مرجع: تاکنون محدوده مرجع مشخصی برای MIP و MEP تعریف نشده و آنچه که امروزه در دسترس قرار دارد، از نتایج مطالعات معتبر موجود گرفته شده‌اند. با در نظر گرفتن همه آنها با هم، به‌نظر می‌رسد کاهش طبیعی در اندازه‌ها که وابسته به سن هستند (حدود ۱۰ سانتی‌متر آب در هر دهه) در حداکثر فشار تنفسی و تفاوت‌های جنسیتی (حدود یک‌سوم کمتر در مردان نسبت به زنان) وجود داشته باشد. در هرصورت اعداد مرجعی که وجود دارند، به شرح زیر می‌باشد (واحد همه اعداد به سانتی‌متر آب است):
محدوده مرجع MIP در بزرگسالان ۱۸ تا ۶۵ سال، از ۹۲- تا ۱۲۱- برای مردان و ۶۸- تا ۷۹- در زنان. میانگین MEP در این گروه سنی، در مردان ۱۴۰ و در زنان ۹۵ است.
محدوده مرجع MIP در بزرگسالان ۶۵ تا ۸۵ سال، ۶۵- تا ۹۰- در مردان و ۴۵- تا ۶۰- در زنان است. در رابطه با MEP در مردان، ۱۴۰ تا ۱۹۰ و در زنان ۹۰ تا ۱۳۰ دامنه مرجع محسوب می‌شود.
محدوده مرجع MIP در رده سنی ۷ تا ۱۳ سال، ۷۷- تا ۱۱۴- در پسران و ۷۱- تا ۱۰۸- در دختران است. دامنه مرجع MEP نیز ۹۹ تا ۱۶۱ در پسران و ۷۴ تا ۱۲۶ در دختران تعیین شده است.
محدوده مرجع MIP در نوجوانان و جوانان ۱۳ تا ۳۵ سال، ۱۱۴- تا ۱۲۱- در مردان و ۶۵- تا ۸۵- در زنان است. اعداد رفرانس در مورد MEP عبارت‌اند از ۹۲ تا ۹۵ در مردان و زنان.
لازم به ذکر است اگر اعداد MIP و MEP کمتر از حد پایینی نرمال باشند، به‌عنوان موارد غیرطبیعی تلقی می‌شوند. بیماران که به علت انسداد شدید راه‌های هوایی، به تورم ریه مبتلا هستند، با وجود داشتن عضلات تنفسی طبیعی، MIP پایینی تولید می‌کنند که علت آن، کوتاهی فیبرهای عضلانی دیافراگم و اشکال مکانیکال ایجاد شده به وسیله ریه متورم است. در این بیماران، باید MIP با یک MIP قابل انتظار مقایسه شود و نه دامنه مرجع. اگر MIP کمتر از این مقدار مورد انتظار باشد، ضعف عضلات تنفسی وجود دارد و لازم است تست‌های غیر تهاجمی دیگری برای تایید ضعف عضلات دمی انجام شوند.


منبع:انجمن مهندسی پزشکی