تست، عیب یابی، تعمیر و نگهداری پروب اولتراسوند

پروب اولتراسوند

یکی از مهمترین قسمتهای دستگاه ها پروب ها و الکترودهای آن ها می باشد چرا که این قسمت ها، نسبت به سایر قطعات، بیشتر در معرض آسیب دیدگی قرار دارند همچنین دقت و صخت عملکرد آنها بسیار مهم می باشد. پروب های اولتراسوند نیز همانند سایر پروب ها در معرض خرابی و خطرات غیر قابل پیش بینی قرار دارند که باید از هر لحاظ یک مهندس بر تعمیر و عیب یابی آنها تسلط کافی را داشته باشد. گاهی در ستگاه‌های اندازه گیری و ثبت سیگنال ، با وجود سالم بودن دستگاه ، نتیجه نمایش داده شده با آنچه که انتظار دارید متفاوت است. در این مواقع شاید یکی از مهم‌ترین قسمت‌هایی که می‌بایست تحت بررسی کاربر قرار گیرد ، پروب است.
پروب ، وظیفه ارسال یک موج اولتراسوند به داخل بدن و دریافت موج بازگشتی را به عهده دارد. گرچه یک پروب به گونه‌ای طراحی شده که ماندگار و بادوام باشد ، با این حال افتادن ناگهانی یا فشردن آن می‌تواند سبب صدمه زدن به لنزهای صوتی و نیز کریستال‌های پیزوالکتریک شود. همچنین قطع شدن کابل‌های مبدل یا شکستگی بر روی آن ممکن است ایمنی الکتریکی وسیله را کاهش دهد. این نوع صدمات معمولا تحت پوشش ضمانت نامه قرار نمی‌گیرند ، بنابراین نحوه استفاده صحیح از پروب و مراقبت از آن در اولویت قرار دارد.



مراقبت و نگه داری
‌پروب دستگاه را نباید کشید و به آن ضربه وارد کرد.
‌جـهـت انـجـام مـعـایـنات حتما از ژل مناسب و اسـتـانـدارد اسـتـفـاده کـنـیـد. هـرگـز مـبدل را در ژل غوطه‌ور نسازید.
‌زمانی که یک بطری حاوی ژل را تکان می‌دهید ، مراقب باشید تا سر مبدل توسط تکان‌های ناگهانی ضربه نبیند.
‌قبل از هر استفاده ، مبدل را مورد بازبینی قرار دهید تا از وجود عیوبی چون: ترک بر روی بدنه ، بریدگی یا کندگی بر روی لنز ، متورم شدن لنز ، ترک و بریدگی در اتصالات ، عدم انعطاف کابل و غیره مطلع شوید.
در طول استفاده هیچ گونه ولتاژ خطرناکی فرد را تهدید نمی کند ، با این حال اگر ترک یا شکافی در مبدل وجود داشته باشد ، ممکن است کاربر یک حــس ســوزش و در مــواقـعــی نــوعــی واکـنـش را دریافت کند. برای پیشگیری از خطرات احتمالی ، در صورت مشاهده هر گونه آسیب وارد شده به مبدل ، استفاده از آن را متوقف کنید.
‌همیشه از کیف یا جعبه مخصوص برای حمل پروب از یک محل به مکانی دیگر استفاده کنید و اطمینـان حاصل کنیـد کـه مبـدل تمیـز است و قبل از قرار گرفتن در جای مخصوص خود کاملا خشک شده است. مبدل را به دقت سر جای خود قرار دهید و مـانـع از پیـچ خـوردگـی کـابل شوید. برای این کار مـی‌تـوانیـد از گیـره‌هـای مخصوص کابل استفاده کنید. در زمان بستن درب جعبه نیز دقت کنید که هیچ بخشی از مبدل از آن بیرون نزده باشد.
‌بـرای جلـوگیـری از صـدمـه بـه پروب ، قسمت انتهایی انعطاف پذیر آن را خم نکنید و از پیچاندن آن بـرای جـای دادن پـروب در جعبـه خـودداری کنید.
‌از قـرار دادن مـبدل در محیطی با دمای زیاد یا تابش مستقیم نور خورشید خودداری کنید.
‌بزرگ‌ترین نگرانی کاربران ، دست زدن به بدنه پـروب در حـیـن اسـتـفـاده ، در رابـطـه بـا افرادی با بـیـمـاری‌هـای عـفـونـی اسـت. بـرای جـلـوگیری از انـتـقـال و سـرایـت عـفـونـت ، هـمـیـشـه از دسـتکش استفاده کنید.
‌برای از بین بردن هر گونه مواد از روی پروب ، از یک پارچه نرم و بدون پرز تمیز که با آب و صابون مرطوب شده است ، استفاده کنید. مبدل‌ها باید بعد از هـر بـار اسـتـفـاده تـمـیـز شـونـد. تـمـیز شدن ، گام ضـروری قبـل از مـرحلـه ضـدعفـونی است. برای عملکـرد بهتـر می‌توانید دستورالعمل مخصوص هــر مـبــدل را کــه تــوســط کـارخـانـه سـازنـده ارائـه می‌شود ، دنبال کنید.
‌در هـنـگـام تـمیز کردن از برس استفاده نکنید. حتی برس‌های نرم نیز می توانند سبب آسیب زدن به مبدل شوند.
پاک کننده‌ها باید PH خنثی یا نزدیک به آن را داشته باشند. در غیر این صورت سبب صدمه زدن و بی رنگ شدن مبدل می‌شوند.
‌هرگز اجازه ندهید که اشیاء تیز مانند: ابزارهای جـراحـی یـا چـاقـو بـه مـبـدل یـا سـایـر اتصالات آن برخورد کنند.
‌هنگامی که از مبدل استفاده نمی کنید ، آن‌ها را در نـگـه دارنـده مبدل که معمولا بر روی سیستم اولتراسوند یا دیوار است ، قرار دهید و پیش از آن از تمیز بودن نگه دارنده مطمئن شوید.



تأثیر مبدل‌های معیوب
به طور کلی ۲۵% از مبدل هایی که در کلینیک‌ها مورد استفاده قرار می گیرند ، معیوب هستند. تقریباً تمـام ایـن مـوارد بـه فـرسـودگی پروب و صدمات تصـادفـی مـربـوط مـی‌شـونـد. بـه علـت هزینه بالا ، تعـویـض مبـدل بـه نـدرت صـورت مـی‌گیرد و در بیشتـر مـواقـع کـاربـران سعـی مـی‌کننـد تا با کنترل تـنـظـیـمـات دیگـر دستگـاه یـا تغییـر دادن مـوقعیـت پروب به بهینه سازی تصویر کمک کنند. در نتیجه اطـلاع از رابـطـه مـیـان عـمـلکرد مبدل و داده‌های کـلـیـنـیـکـی بـه دسـت آمده ، امر مهمی است. برای سـال‌هـا ، یک تست کلینیکی به کمک یک فانتوم مـعـادل بـا بـافـت ، تـنـهـا مـرجع موجود برای انجام بررسی‌های یک مهندس بود. با این حال این فانتوم تصاویر را در شرایطی که کاهش وضوح فضایی تصاویر بود ، گزارش می‌کرد و دقت پایینی داشت.
اگر در مبدل ، تعداد المان‌های مرده یا غیر فعال افـزایـش یـابـد ، بـه هـمـان نـسـبـت تخریب وضوح تصاویر بیشتر می‌شود. در نتیجه تشخیص صحیح در هنگام معاینه کار آسانی نخواهد بود.





تست پروب
بـررسـی روزمـره پـروب مـی‌تـوانـد نـقـص‌هـای موجود در این وسیله را آشکار سازی نماید. برای این امر ، سه مرحله به شرح زیر وجود دارد:
۱- آنالیز دیجیتال: یک بازبینی کمی از ویژگی‌ها و جزئیات صوتی و الکتریکی مبدل است که توسط آنـالیـزگـر دیجیتـال صـورت مـی‌گیـرد. ایـن آزمون برای تعیین یکپارچگی آرایه صوتی به کار می رود. آنــالـیــزگــر ، مـسـیـر سیگنـال هـر کـریستـال را مـورد ارزیابی قرار می‌دهد و موج بازگشتی را تجزیه و تحلیل می کند. صدمات داخلی یا خرابی ها ، یک خـط سـیـاه یـا سایه هایی در محور طولی ، کاهش حـسـاسـیـت و افـزایش نویز در تصویر را به دنبال دارند. نتایج یک هیستوگرام حساسیت عملکرد صــوتــی هـر کـریـسـتـال مـوجـود در آرایـه را نـشـان می‌دهد.
شکل ها نشان دهنده المان‌های مرده و غیرفعال در آرایه ای با ۱۹۲ المان تخریب ، لنزها در لایه تطبیق و نیز ایجاد صدمه یا ضربه ای بزرگ به لنزها و مسیر صوتی هستند.
۲- بـررسـی میکروسکوپی: هر مبدل با دقت ، تحت نظارت میکروسکوپی مجهز ، مورد بررسی قرار می گیرد. این عمل به یافتن عیوب سطحی و سوراخ‌های موجود بر روی لنزها کمک شایانی می کند.
۳- تسـت ایمنی الکتریکی: تمامی مبدل‌ها از لحـاظ الکتـریکـی ایمـن هستنـد و ایـن یـک مـزیـت بزرگ برای انواع پروب‌های داخلی است. البته به جز موردی که در قسمت نگه داری شرح داده شد.

مشکلات ایجاد شده
۱- آیا لنزها در وضعیت خوبی قرار دارند؟
وجــود حـفــره و سـوراخ: حـفـره سـبـب نـفـوذ مایعات به درون پروب و در نتیجه تخریب تصویر می‌شود.
پاره شدن لنزها: پارگی ، نفوذ مایعات و کیفیت پایین تصاویر دریافتی را به دنبال خواهد داشت.
لایه لایه شدن: این امر توسط یک حباب هوا مـوجـود در زیـر لنـزهـا صـورت مـی‌گیـرد و سبـب بزرگ شدن تصویر می‌شود.
بی رنگ شدن مبدل: بی رنگ شدن نشان دهنده فرسودگی یا تغییرات شیمیایی در لنزها است که در این حالت ، لنزها قبل از نفوذ مایعات باید تعویض شوند.

۲- آیا بدنه ، شکل طبیعی خود را دارد؟
ترک و شکاف: این دو مورد نیز موجب نفوذ مایعات و خرابی تصویر می‌شوند.
لکه: مواد شیمیایی ، ژل و لکه می‌تواند کیفیت تصویر را تحت تاثیر قرار دهد.

۳- آیـا قـسـمـت انـعـطاف پذیر انتهایی پروب وضعیت مناسبی دارد؟
فاصله از بدنه: این اتفاق سبب بریدگی ، صدمه به کابل‌ها یا ایجاد نویز می‌شود.
قطع شدگی یا پارگی: این امر کابل‌های جلویی را از پروب جدا می‌کند.
آلودگی: آلودگی نیز مانند لکه ، وضوح و کیفیت تصویر را کاهش می‌دهد.

۴- آیا کابل‌ها شرایط مساعدی دارند؟
بریدگی یا پارگی: بریدگی یا پارگی می‌تواند سبب صدمه زدن به پوشش حفاظتی سیم‌های درون پروب شود. این مورد همچنین نویزهای اضافی را به همراه خواهد داشت.

آلودگی
سـیــم‌هـای روبـاز: سـیـم‌هـا بـه سـادگـی صـدمـه می‌بینند و خطرات الکتریکی را به همراه خواهند داشــت. بـا قطـع کـردن سیـم و لحیـم کـاری مجـدد ، مشکل حل می‌شود.

۵- آیـا کـانکتور به خوبی در جای خود قرار گرفته است؟
شـکـسـتـگـی مـیـله: این شکستگی مانع ارتباط خـوب مـیـان پـروب و سـیـسـتـم مـی‌شـود و مـجدداً مشکلات مورد قبل را برای تصویر ایجاد می‌کند.
شکستگی پین ها: ارتباط ضعیف یا عدم ارتباط و نویز را به دنبال دارد.
کانکتور ترک دار: این حالت نشان دهنده این است که مدارات یا دیگر اتصالات به خوبی در جای خود قرار نگرفته اند.

نمونه هایی از رفع عیب در پروب

– تعمیر اتصال میان کابل و قسمت انعطاف پذیر انتهای پروب
– تعویض لنز صوتی

چه اتفاقی می‌افتد اگر …
۱- محلول‌ها یا تکنیک‌های نادرست برای تمیز کردن پروب مورد استفاده قرار گیرند؟
پـاسـخ: پـلـیـمـرهـایـی کـه در سـاخـتـار پـروب‌هـا اسـتـفــاده مـی‌شـونـد ، در نتیجـه ایـن اتفـاق تخـریـب می‌شوند. در نتیجه مایعات به درون آرایه صوتی نفوذ می‌کنند. این می‌تواند آرایه را مخدوش کند.

۲- پـروب‌هـا بـیـش از زمـان تـوصـیـه شده در محلول تمیز کننده باقی بمانند؟
پاسخ: در این حالت پلیمرها آسیب می‌بینند و این می‌تواند سبب متورم شدن بدنه پروب شود. پوشش بدنه کم کم از لنزها فاصله می‌گیرد و مایع به درون آرایه نفوذ می‌کند. در نتیجه تخریب آن را به همراه خواهد داشت.

۳- اگر پروب از دست شما بیفتد؟
پـاسـخ: کوچک ترین ضربه ای سبب صدمه و تکان خوردن آرایه کریستالی خواهد شد. این نوع صـدمـه هـمـیـشـه قـابل مشاهده نیست اما می‌تواند توسط آنالیز گر دیجیتالی تشخیص داده شود. جابه جایی یا خرابی هر یک از ویفرهای کریستال ، انهدام ویفرهای همسایه را نیز به همراه خواهد داشت. این نـوع تـخـریـب ، خـود را بـه صـورت سـایـه هایی در تصویر اولتراسوند نشان خواهد داد.

۴- بـر روی بـدنـه پلاستیکی پروب ، زدگی یا لب‌پریدگی وجود داشته باشد؟
پاسخ: این مورد ، مسیری را برای ورود مایعات به درون بـدنـه پروب یا آرایه فراهم می‌کند. مایعات ممکن است سبب نشت الکتریکی بیش از حد و در نتیجه عدم ایمنی پروب در حین کار شوند.

۵- بین لنزها و بدنه پروب ، یک شکاف وجود داشته باشد؟
پـاسخ: در اینجا نیز مانند مورد قبل ، یک مسیر برای ورود مایع به آرایه مهیا خواهد شد. در نتیجه یک عکس العمل شیمیایی میان مایعات پاک کننده کریستال‌ها و لایه تطبیق صوتی ایجاد و سبب لایه لایه شدن لنزها ، تولید مقدار زیادی زنگ زدگی و در نهایت خوردگی و تخریب آرایه می‌شود.

۶- یک حباب در زیر لنزها ظاهر می‌شود؟
پاسخ: در این حالت ، لنزها از لایه تطبیق فاصله مـی‌گـیرند. از آنجا که اولتراسوند قادر به نفوذ در ناحیه حاوی هوا نیست ، یک سایه ی صوتی بر روی تصاویر ایجاد می‌شود.








































منبع:انجمن مهندسی پزشکی