آشنایی با اسکن ریوی و انواع آن در پزشکی هسته ای

ریه ها جزو مهمترین قسمت های بدن انسان می باشد چرا که تهیه اکسیژن مورد نیاز برای تغذیه سلولها را بر عهده دارد. گاهی نیاز است تا پزشک برای اطمینان از تشخیصهایی که درمورد بیماری داده شده است از تصاویر استفاده نماید. در این مطلب درمورد تصاویر پزشکی هسته ای و اسکن ریه صحبت خواهیم نمود.

اسکن ریه

بررسی بیماری های ششی به روش پزشکی هسته ای آسان و ارزان انجام می گیرد . در این روشها گازهای رادیواکتیو مانند گزنون۱۳۳Xe 54 و یا مولکولهای درشت نشاندار بکار می روند .


بسته شدن یک سرخرگ بزرگ در شش با لخته خون یعنی آمبولی شش در پزشکی دردسر بزرگی است . در پزشکی هسته ای برای آزمایش آمبولی ششی نزدیک ۳mci ) 100MBq) آلبومین نشاندار با Tc 99m را در سیاهرگ بیمار تزریق می کنند . مولکولهای درشت این ماده پس از تزریق به قلب و پس از آن به ششها می رسند . مولکولهای درشت ،‌بزرگتر از آن هستند که از میان مویرگهای ششی بگذرند و بصورت موقتی در ورودی برخی از مویرگهای فعال گرفتار می شوند . این مولکولهای درشت کمتر از ۱% مویرگها را می بندند و پس از یک تا دو ساعت خرد می شوند و راه خون باز می شود . یک اسکن یا نگاره با دوربین گاما که پس از تزریق گرفته شود ، نمایشگر تراکم رادیواکتیویته در جایگاه مویرگهای فعال و رادیواکتیویته ای کمتر در بخشهای بسته شده شش خواهد بود . نگاره های دوربین گاما از ششهای سالم از زاویه ای مختلف و ششهای دچار آمبولی را نشان می دهد .

در پزشکی هسته‌ای عمدتاً دو نوع آزمایش پزشکی برای تشخیص معضلات ریوی وجود دارد. یکی اسکن ریوی تهویه‌ای است و دیگری اسکن ریوی پرفیوژنی نام دارد. گاهی به این آزمایش‌ها بطور جفتیاسکن وی/کیو (به انگلیسی: V/Q scan) نیز اطلاق می‌شود.

اسکن ریوی پرفیوژنی
در این روش (به انگلیسی: pulmonary perfusion scan)، رادیوایزوتوپهایی را به فرد تزریق کرده، و پس از اینکه این مواد در سیستم گردش خون ریوی (به انگلیسی: pulmonary circuit) جریان پیدا می‌کند، چون خون در تومورها، بافت‌های ملتهب، و ترومبوز کمتر جریان دارد، از روی کمبود شدت تریسرهای ماده رادیواکتیو در تصویر، متوجه مکان بافت‌های غیر طبیعی در شش‌ها می‌شویم.

اسکن ریوی تهویه‌ای
در این روش (به انگلیسی: pulmonary ventilation scan)، یک گاز رادیواکتیو توسط فرد تنفس گردیده، و پس از اینکه این مواد در فضای داخل شش‌ها پخش می‌شود، تصویر تریسرهای آن مواد، اطلاعات خوبی راجع به فضاهای داخل شش‌هایی را می‌دهد که با مشکلات برونشی و یا عارضه‌های کیسه‌های هوایی شش‌ها مواجه‌اند.

از این روش معمولاً نیز برای ارزیابی کارکرد فعالیت شش‌ها قبل از عمل‌های جراحی نیر بکار برده می‌شود.

تصاویری از اسکن ریوی پرفیوژنی (راست) و اسکن ریوی تهویه‌ای (چپ):








منبع:انجمن مهندسی پزشکی