قلم زني هنري با قدمت هزاران ساله کرمانشاه - هنر قلم زني از صنايع دستي کهن سرزمين ماست که سابقه اي ديرينه دارد. قلمزني عبارت است از تزيين و کندن نقوش بر روي اشياي فلزي به ويژه مس، طلا، نقره، برنج و يا به عبارت ديگر ايجاد خطوط و نقوش به وسيله قلم با ضربه چکش و بر روي اجسام فلزي. سابقه قلم زني به دوره هاي گذشته و قبل از اسلام بر مي گردد که در دوره هاي اسلامي نيز هنرمندان اين سرزمين با بهره گيري از هوش و خلاقيت خويش و همچنين تجربه گذشتگان آثار با ارزشي خلق کرده اند. قلمزني يکي از رشتههاي هنرهاي سنتي ايران است که در دسته بندي، در رده هنرهاي صناعي و در گروه فلزکاري قرار دارد. امروزه براي قلمزني ابتدا داخل يا زير ظرف يا سيني مورد نظر را که معمولا از جنس نقره يا طلا است از محلول قير و گچ پر ميکنند تا سروصداي قلم کمتر به گوش برسد و همچنين مانع از سوراخ شدن ظرف در حين کار شود. سپس نقش مورد نظر را روي ظرف رسم کرده و قلم مناسب را انتخاب کرده و روي سطح ظرف قرار ميدهند و با چکش بر انتهاي قلم ميکوبند تا شيارها و نقشها با تغيير شدت ضربه روي ظرف ايجاد شوند. قلمهاي اين هنر متنوع هستند و نامهاي خاص خود را دارند مانند قلم سايه و قلم نيمبر. پس از ايجاد نقشها، قير را جدا ميکنند و روي شيارها گرده زغال ميريزند و روي ظرف را با روغن جلاي سياه ميپوشانند. به اين ترتيب نقشهاي قلمزده شده به شکل خطهايي تيره و مشخص ديده ميشود. معاون صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري استان کرمانشاه در خصوص اين هنر در استان گفت: هنرمندان کرمانشاه نيز مانند ديگر نقاط کشور در طول دوران مختلف آثار باارزشي را از خود به يادگار گذاشته اند که قلم زني بارگاه امير المومنين (ع) است که در دوره قاجار از طرف صنعتگران و هنرمندان کرمانشاه اهدا شد نمونه اي از هنر قلم زني در ميان مردم اين مرز و بوم است. نصرت الله سپهر افزود: اگر چه اين هنر امروز مانند برخي از صنايع دستي ديگر از رونق زيادي برخوردار نيست اما با توجه به حضور زائرين براي رفت و آمد به عتبات عاليات و موقعيت خاص کرمانشاه براي حضور توريست و گردشگر داخلي و خارجي اين هنر در استان موقعيت نستبا خوبي دارد. وي تصريح کرد: اکنون حدود 20 نفر به صورت مستمر در کارگاههاي خانگي و توليدي مشغول فعاليت بوده و اين هنر بيشتر در شهرستانهاي سنقر ، دالاهو ، کرمانشاه و اسلام آباد غرب رونق دارد. سپهر گفت: توليدات اين هنر با توجه به کار انجام شده بر روي کالاهاي مختلف متفاوت مي باشد. وي تصريح کرد: توليدات بسياري از کارگاه بيشتر حالت تکميلي و تلفيقي داشته يعني هنرمندان بر روي کارهاي سفارشي مثل مجسمه و سيني هاي مسي با طرح قديمي يا گلدان يا نوشته ها و يا بر روي دسته چاقو و ابزار آلات فلزي و تعدادي نيز بر روي کارهايي مانند مولاژ قلم زني را انجام مي دهند. معاون صنايع دستي استان در خصوص صادرات اين هنر گفت: بيشتر صادرات به صورت چمداني به کشورهاي حوزه خليج فارس ، عراق و نمايشگاههاي بين المللي و ساير شهرستانهاي کشور است . وي آموزش هنرجويان جوان و علاقمند به اين رشته، حضور فعال در نمايشگاههاي خارج از کشور ، برنامه ريزي براي تشويق و ترغيب بيشتر فعالين اين رشته ، استفاده از توليدات اين هنر به عنوان جايزه براي جشنواره ها وهمايش ها را از جمله برنامه هاي در دست اجرا از سوي معاونت صنايع دستي استان براي حفظ و احياي اين هنر ارزشمند عنوان کرد.
