طراحی وساخت دستگاه شنوایی سنج محسن سبزی نژاد (کارشناس مهندسی پزشکی و دانشجوی کارشناسی ارشد برق و الکترونیک دانشگاه علوم و تحقیقات تهران) منبع : نشریه بیومدیکال شماره دوم · ۱۰ کاناله · چهار مد عملکردی · با توانایی دقت سنجی شنوایی انسان ها به واسطه ی حواس گوناگون با محیط پیرامون خود ارتباط برقرار می کنند. حواسی از قبیل بینایی ، شنوایی ، بویایی ، گفتار و لامسه. در این میان اگر از کسی در مورد ارزشمند ترین این حواس پرسش شود ، شاید اکثر قریب به اتفاق از بینایی به عنوان مهمترین حس در میان حواس ۵ گانه یاد می کنند. ولی اگر این سوال را از فردی ناشنوا بپرسیم، در مقابل این پرسش جوابی جز سکوت نخواهیم شنید ، سکوتی که حاکی از پاسخی قاطع به این پرسش است. بی شک قابل پیش بینی است که می گوید، شنوایی. شکل۱) تقسیم بندی سیستم شنوایی (گوش خارجی ، گوش میانی،گوش خارجی) برخی نکات در مورد شنوایی : ۱) بازه ی شنوای یک فرد جوان و سالم بین۲۰-۲۰۰۰۰ هرتز می باشد واین در حالی است که برخی موجودات مانند خفاش ها می توانند اصواتی با فرکانس های KHz ۱۰۰ را نیز بشنوند. ۲) اصوتی که افراد در طول زندگی به طور معمول با آنها سرو کار دارند دارای فرکانسهای ۵۰۰، ۱۰۰۰، ۴۰۰۰ ,۲۰۰۰ هرتز می باشد. ودر اکثریت مواقع در گفتار های روزمره از آن ها استفاده می کنیم. ۳) وقتی فردی در برابر صوتی شدید قرار می گیرد ، ۲ تا ۲۰ سال طول می کشد تا افت شنوایی حاصل از این صوت را متوجه شود و برای درمان اقدام کند،چرا که افت شنوایی اولیه در فرکانس های غیر شنیداری حاصل می شود . ۴) از آنتجایی که حس شنوایی کلید صحبت کردن وگفتار است،در اکثر موارد افرادی که دارای ناشنوایی مادرزادی یا در سنین کودکی شنوایی خود را از دست داده اند دچار مشکلات فراوانی در زمینه ی گفتار می باشند. ۵)در مقام مقایسه افت شنوایی در آقایان بیشتر در فر کانس های بالای صوتی ودر خانم ،اغلب در فرکانس های صوتی پائین اتفاق می افتد. ۶) بسیاری از اصواتی را که انسان ها نمی توانند بشنوند به سبب محدودیت فرکانسی شنوایی است از آن جمله می توان به اصوات مورچه ها اشاره کرد که دارای فرکانس های بالاتر از ۲۰ KHz می باشد. شکل ۲) برخی از اصواتی که در پیرامون ما وجود دارند براساس فرکانس (Hz) وشدت صوت (dB) حاصل از آنها دستگاه ادیومتری: دستگاه های ادیومتری به طور کلی به منظور شناسایی افرادی که دارای اختلالاتی در حس شنوایی هستندو هم چنین تعیین آستانه ی شنوایی در هر فرکانس و تعیین فرکانس هایی که فرد تحت آزمون در آنها دچار افت شنوایی است استفاده می شود. تا بدین وسیله پیش از وارد شدن بیماری به شرایط حادتر وتبدیل شدن به عارضه ای مزمن،برای درمانهای اولیه اقدام کنند. شکل ۳) نمونه ای از دستگاه های شنوایی سنجی نحوه ی عملکرد دستگاه شنوایی سنج: با توجه به نحوه ی عملکرد دستگاه ،این دستگاه در گروه دستگاه ها وسیستم های شخص محور قرار می گیرد چرا که بر مبنای پاسخ های فرد موردآزمون عمل می کند.در شنوایی سنجی تن خالص، هر گوش بطور جداگانه مورد آزمایش قرار می گیرد ، در حالیکه دیگری در مقابل صدا پوشانده شده است . شخصی که مورد تست قرار می گیرد از گوشی استفاده می کند یا در یک اتاق تست بدون صدا در مقابل یک بلندگو می نشیند. طبق آموزش داده شده هرگاه یک صدای مختصر شنیده شد ، شخص تحت آزمون با فشردن کلیدی که در دستش می باشد یک سیگنال دستی مبنی بر شنیده شدن صوت پخش شده می فرستد. در هنگام اجرای هر یک از مدها ی کاری دستگاه، صوت تولید شده بوسیله ی هدفون تعبیه شده در دستگاه در یکی از گوش های فرد تحت آزمون، قابل پخش است چرا که بسیاری از بیماری های دستگاه شنوایی به صورت متقارن(در هر دو گوش) نیستند.و ممکن است در اختلالی یکی از گوش هاقادر به شنیدن صوتی با دامنه وفرکانس خاص باشد ،در حالی که گوش دیگر قادر به شنیدن صوت مربوطه نباشد. در حین پخش هر فرکانس صوتی ،جهت آگاهی فرد تحت آزمون چراغی بر روی کلید ی که در دست فرد است تعبیه شده که روشن شدن آن مبنی بر پخش صوت با فرکانس جدید بوده وفرد می تواند با فشردن کلید و فرستادن سیگنال شنیدن صوت را اعلام دارد. قابلیت های دستگاه: ۱) پخش صوت در ۱۰ کانال صوتی فرکانسی ۲) قابلیت تغییر شدت های صوتی در خروجی ۳) دارای بازه ی فرکانسی Hz250 تا Hz16000 ۴) قابلیت پخش صوت در ۴ مد کاری برای انجام آزمون در دامنه وسیعی از افراد ۵) دارای مد ادیومتری اتوماتیک(Automatic Audiometery Mode) با قابلیت پخش ۷ فرکانس صوتی ۶) دارای مد ادیومتری اسکرینینگ اتوماتیک(Automatic Screening Audiometery Mode ) با قابلیت پخش صوت در ۴ فرکانس صوتی ۷) دارای مد ادیومتری دستی (Manual Audiometery Mode ) ۸) دارای مد دستی جهت پخش فرکانس های میان اکتاو ۹) قابلیت پخش فرکانس های صوتی به صورت اکتاو و میان اکتاو ۱۰) نمایش مد انتخابیدر حین انجام هر مد وپایان هر مد بر روی LCD ۱۱) نمایش فرکانس پخش شده و پاسخ فرد تحت آزمون بر روی LCD ۱۲) توانایی سنجش مدت زمان پاسخگویی فرد،در مد ادیومتری اتوماتیک AAM (Automatic Audiometery Mode) با دقت اندازه گیری ثانیه ۱۳) امکان استفاده از دستگاه درکودکان بالای ۳ سال ودر هنگام ورود به مدارس ابتدایی ۱۴) امکان استفاده از دستگاه در محیط های صنعتی وآزمون های تست سلامت ۱۵) توانایی انجام شنوایی سنجی در افراد دارای معلولیت های ذهنی وارتباطی وافراد دارای سندروم دام ۱۶) امکان اجرای هر مد کاری به صورت محدود ودر فرکانس هایی دلخواه ۱۷) قابلیت جابجایی آسان وحجم کم مد های کاری سیستم: ۱)مد ادیومتری اتوماتیک(AAM): این مد دارای ۷ کانال فرکانسی می باشد که فرکانس های ۲۵۰،۵۰۰،۱۰۰۰،۲۰۰۰،۴۰۰۰،۸۰۰۰، ۱۶۰۰۰ هرتز را شامل می شود.در این مد هر کدام از فرکانس ها به مدت حداکثر ۶ ثانیه در خروجی پخش می شودودر این حین شدت صوت خروجی از ۱۰db با گام های ۵db افزایش می دهیم و در صورتی که در این بازه ی زمانی شخص تحت آزمون به فرستادن سیگنال از طریق کلید مبنی برشنیدن صوت اقدام کند پاسخ وی به همراه مدت زمان پاسخ وگویی بادقت ثانیه بر روی LCDنمایش داده شده واولین شدت صوتی که توسط فرد شنیده می شود بعنوان آستانه شنوایی فرد در آن فرکانس در نظر گرفته می شود. سپس فرکانس پخش شده، قطع می شود وسیستم پس از ۲ ثانیه توقف ، فرکانس بعدی را پخش خواهد کرد.و در انتهای مد پیامی مبنی برپایان مد بر روی LCDپخش می شود. ۲)مد ادیومتری اسکرینینک اتوماتیک(ASAM) : این مد برای غربالگری (Screening)افراد در محیط های متفاوت مورد استفاده قرار می گیرد.با توجه به تعاریف ،غربالگری طرحی است که در آن تعداد زیادی از افراد با حداقل آزمایشاتو آزمون ها ودر حداقل زمان ممکن مورد ارزیابی قرار می دهد. این روش چند سالی است که در کشور در موارد زیر به طور عمده استفاده می شود: الف ) در زمان ورود کودکان به دبستان ،جهت شناسایی کودکانی که دارای اختلالات شنوایی هستند.از روش های غربالگری شنوایی استفاده می شود چرا که تشخیص مشکلات شنوایی در سنین پائین از اهمیت بالایی برخوردار است. ب ) برای سنجش شنوایی کارگرانی که در مشاغلی فعالیت می کنند که دارای آلودگی های صوتی فراوان هستند بنا به قوانین کار وبهداشت حرفهای باید در بازه های زمانی مشخص مورد غربالکری شنوایی قرار گیرند.تا سلامت شنوایی آنها مورد ارزیابی قرار گیرد. این مد دارای ۴ کانال فرکانسی می باشد که فرکانس های،۵۰۰،۱۰۰۰،۲۰۰۰،۴۰۰۰ هرتز را شامل می شود. در این مد هر کدام از فرکانس ها به مدت حداکثر ۴ ثانیه در خروجی پخش می شود ودر این حین شدت صوت خروجی ثابت استودارای شدت ۲۰db می باشد.و در بین هر فرکانس ۲ ثانیه توقف می کندو این زمان در صورت پاسخ ندادن شخص پس از ۴ ثانیه محاسبه می شود و در صورتی که در بازهی ۴ ثانیه ای پاسخ دهد ،پاسخ وی بر روی LCD ثبت شده ومدت ۲ ثانیه توقف از زمان پاسخگویی آغاز می شود و پس از پخش ۴ فرکانس پایان مدبر روی LCD نمایش داده می شود. ۳) مد ادیومتری دستی(MAM): جهت انجام این مد ۷ کلید بر روی دستگاه تعبیه شده که اپراتور با زدن هر کدام از این کلیدها فرکانس مربوط به آن در خروجی پخش می شود. فرکانسهای این مد شامل ۲۵۰،۵۰۰،۱۰۰۰،۲۰۰۰،۴۰۰۰،۸۰۰۰ ۱۶۰۰۰، هرتز می باشد.در این مد مدت زمان پخش هر فرکانس وشدت آن به وسیله اپراتور با توجه به شرایط فرد تعیین می شود. این مد معمولا برای افرادی که دارای شرایط خاص جسمانی و ارتباطی هستند مورد استفاده قرار می گیرد .در بسیاری موارد افراد ناشنوابا معلولیتهای جانبی دیگر ،از جمله سندروم دام(عقب ماندگی ذهنی) و مشکلات ارتباطی همراه هستند به همین دلیل ممکن است فرد توانایی پاسخگویی در مدت زمان ۴ ثانیه در مد ادیومتری اسکرینینگ یا ۶ ثانیه در مد ادیومتری اتوماتیک را نداشته باشد در حالی که این امر دلیل بر شنیده نشدن صوت نمی باشد.بلکه بسبب ناتوانایی ذهنی و مشکلات ارتباطی فرد می باشد.هم چنین از این مد برای انجام آزمایش در چند فرکانس خاص استفاده می شود. ۴) مد ادیومتری دستی میان اکتاو: در این مد ۳ فرکانس ۳۰۰۰،۶۰۰۰،۱۲۰۰۰هرتز از خروجی پخش می شود.و نحوه ی انتخاب فرکانس ها به این صورت است که برای پخش فرکانس ۳۰۰۰هرتز باید کلید های ۲۰۰۰هرتز و ۴۰۰۰ هرتز بطور همزمان فشرده شود وبرای فرکانس ۶۰۰۰ هرتز باید کلیدهای ۴۰۰۰هرتز و۸۰۰۰ هرتز بطور هم زمان فشرده شود وبرای فرکانس ۱۲۰۰۰ هرتز باید دوکلید ۸۰۰۰ هرتز و ۱۶۰۰۰ هرتز فشرده شوند.
