در میان شهرهای باستانی ایران زمین که هر یک پیشینه ای چند هزار ساله دارند ، شهر همدان از مقام تاریخی مهمی برخوردار است. کتیبه ای که از اولین پادشاه آشور برجای مانده ، قدمت آن را به ۱۱۰۰ سال قبل از میلاد باز می گرداند و حتی بعضی از مورخین معتقدند که همدان در هزاره سوم پیش از میلاد بنیان نهاده شده است. در روزگاران قدیم ، این شهر که اکباتان یا هگمتانه نامیده می شد ، چندین بار به پایتختی حکومتهای گوناگون همچون دولت ماد ، داریوش اول ، اشکانیان و غیره برگزیده شد و کاوشها وتحقیقات باستانی انجام شده و کشفیات به دست آمده از آثار متعدد در همدان ، همه بیانگر آن است که این شهر ، پایتخت تابستانی ِ دولت هخامنشی بوده است. آثار دیدنی و توریستی همدان آرامگاه و موزه ابوعلی سینا: در قسمت باختری شهر در میدانی به همین نام واقع شده و یکی از نقاط بسیار مهم شهر همدان است. طرح و نقشه این آرامگاه ، از گنبد کاووس اقتباس شده و یکی از شاهکارهای هنر معماری می باشد. آرامگاه باباطاهر: در قسمت شمال باختری شهر در میدانی به همین نام ، آرامگاه باباطاهر ، شاعر و عارف مشهور قرن پنجم ه.ق واقع است . گنجنامه : در دره عباس آباد به فاصله ۵ کیلومتری از مرکز شهر و در کنار معبر قدیمی هگمتانه ، دولوحه ی تاریخی در دامنه کوه به خط میخی وجود دارد که یکی از داریوش اول ، پادشاه هخامنشی و دیگری از فرزندش خشایار شاه می باشد. شیر سنگی: مجسمه شیر سنگی در پارکی به همین نام در شهر همدان واقع شده که عده ای آن را به دوره هخامنشیان و عده ای دیگر آن را متعلق به زمان اشکانیان می دانند. گنبد علویان( مسجد علویان): این بنا مربوط به قرن ششم ه.ق و دوره سلجوقیان است . به طور کلی این اثر مهم از نظر سبک معماری ، تزئینات داخلی ، گچ بری و خطوط کتیبه ای جزء زیباترین ابنیه تاریخی ایران است. برج قربان این برج تقریباً در قسمت خاوری شهر همدان واقع شده و دارای دوازده ضلع آجری با گنبد هرمی شکل می باشد وبر روی طاق سردابه این برج سنگ نوشته ای وجود دارد که قدمت آن به سال ۱۰۰۹ ه.ق می رسد و ظاهراً هیچگونه ارتباطی با بنا ندارد. غارعلی صدر: جهت بازدید عموم علاقمندان به غار علی صدر از قایقهای پدالی ۲ نفره و قایقهای پاروئی استفاده می گردد. قسمتی از روستای علی صدر: این روستا در حال حاضر به عنوان مرکز دهستان علی صدر می باشد که دارای ۹۰۸۱ نفر جمعیت می باشد و غار مشهور علی صدر در آن واقع شده است. امامزاده یحیی: شیوه معماری و سبک ساختمان این امامزاده مشخص می نماید که بنای اصلی ، متعلق به قرن هشتم تا دهم ه.ق بوده اما دردوران صفویه نیز در شکل بنا و اطراف آن تغییراتی ایجاد شده است. سایر اماکن و نقاط دیدنی همدان عبارتند از: برج قربان که در قسمت خاوری شهر قرار دارد. امامزاده هادی بن علی ، امامزاده اهل ابن علی ، امامزاه حسین ( شاهزاده حسین ) ، امامزاده سید اسماعیل ، مسجد جامع شهر همدان در محدوده بازار ، تپه هگمتانه ، تپه مصلی و شیر سنگی (سنگ شیر) که مورخین ساخت آن را با اختلافاتی به دوران مادها ، هخامنشیان و یا اشکانیان نسبت می دهند . یکی دیگر از نقاط دیدنی و توریستی بسیار جالب ، شهر لالجین در فاصله ۲۵ کیلومتری شهر همدان با جمعیتی بالغ بر ۱۴،۳۰۹ نفر (۱۳۷۰) است و مرکز صنایع دستی سفالگری همدان به شمار می رود و واقع است. در این شهر بیش از ۴۴ کارگاه تهیه ظروف سفالین فعالیت دارند و می توان گفت از لحاظ کیفیت و میزان تولید این گونه ظروف رتبه اول را درکشوردارا است. ظروف سفالی با انواع نقشها و رنگها یکی از سوغات مهم این شهر محسوب می شود. کوروش بزرگ
