۱۹۱۷، نوامبر: اعلام نخستین فرمان و خطابیه از سوى دولت شوروى درباره سیاست خارجى و روابط با ایران ۱۹۱۷، دسامبر: به رسمیت شناختن دولت شوروى از سوى ایران ۱۹۱۸، ۲۹ ژانویه: اعلام تصمیم دولت شوروى درباره الغاى قرارداد ۱۹۰۷ انگلیس- روس و قراردادهاى نابرابر دیگر که شکننده استقلال ایران بود ۱۹۱۸: تشکیل شوراى محلى در رشت و انزلى، رشد جنبش ملى در ایران ۱۹۱۸، ژانویه- مارس: تخلیه خاک ایران از ارتش روس طبق تصمیم دولت شوروى ۱۹۱۸، ژوئن: اشغال ایران به وسیله انگلیسها؛ تصرف مناطق شمالى و شمال شرقى ایران به وسیله ارتش انگلیس ۱۹۱۸، ژوئیه: ورود نخستین دیپلمات شوروى اى. ا. کولومیتزو به ایران ۱۹۱۸، ۳۰ ژوئیه: تصمیم دولت صمصام السلطنه مبنى بر تجدید نظر به لغو کلیه قراردادها و امتیازهاى نابرابر و زیانبخش با دولتهاى خارجى ۱۹۱۸، ۱۲ اوت: انعقاد قرارداد بین کوچک خان و ژنرال انگلیسى دنسترویل ۱۹۱۸، ۳ نوامبر: تارومار کردن هیئت شوروى در ایران به وسیله گاردهاى سفید ۱۹۱۹: یادداشت دولت وثوق الدوله، خطاب به کنفرانس صلح پاریس درباره ادعاى ارضى نسبت به خاک شوروى ۱۹۱۹: کشته شدن اى. ا. کولومیتزو ۱۹۱۹، ۹ اوت: امضاى قرارداد ایران و انگلیس ۱۹۲۰، آوریل- سپتامبر: قیام دموکراتهاى آذربایجان در تبریز زیر رهبرى شیخ محمد خیابانى ۱۹۲۰، ۲۰ مه: برقرارى روابط سیاسى میان روسیه شوروى و ایران ۱۹۲۰، ۵ ژوئیه: اعلام جمهورى گیلان ۱۹۲۰، ژوئن: تشکیل حزب کمونیست ایران ۱۹۲۰، ژوئیه: ازهمپاشیدن جبهه واحد ملى در گیلان ژوئن- سپتامبر: قیام بینوایان کرد زیر رهبرى خدائى در خراسان ۱۹۲۱، ۴ ژانویه: مذاکره به منظور تشکیل جبهه واحد ملى در گیلان، که با ابتکار کمونیستهاى ایرانى انجام گرفت ۱۹۲۱، ۲۱ فوریه: کودتاى سید ضیاء الدین و رضا خان در تهران ۱۹۲۱، ۲۶ فوریه: امضاى قرارداد ایران- شوروى در مسکو ۱۹۲۱، مه: استعفاى سید ضیا و فرار او به بغداد، تشکیل جبهه واحد ملى در گیلان ۱۹۲۱، ژوئیه- اکتبر: قیام خراسان زیر رهبرى کلنل محمد تقى خان ۱۹۲۱، سپتامبر: ازهمپاشیدن جبهه ملى در گیلان، پراکنده شدن چریکهاى کوچک خان زیر رهبرى حزب کمونیست ایران (۲۹ سپتامبر). سرکوبى جنبش آزادى ملى در گیلان ۱۹۲۲- فوریه: قیام تبریز زیر رهبرى لاهوتى ۱۹۲۲، مارس- ژوئیه: جنبش دهقانى و قیام در گیلان ۱۹۲۲- ۱۹۲۵: مطیع کردن خانهاى شمال ایران، کردستان و خوزستان به وسیله دولت ایران ۱۹۲۲- ۱۹۲۷: نخستین هیئت مالى امریکائى زیر نظر میلسپو ۱۹۲۳، آوریل: اعتصاب کارگران در تأسیسات شرکت نفت ایران و انگلیس پایان ۱۹۲۳- آغاز ۱۹۲۴: مبارزه براى ایجاد رژیم جمهورى در ایران ۱۹۲۴، ۳۱ مارس: انتشار اعلامیه رضا خان مبنى بر انصراف از جنبش جمهوریخواهى سپتامبر- دسامبر: قیام ضد دولتى عشایر خوزستان زیر رهبرى شیخ خزعل ۱۹۲۵: تارومار کردن اتحادیهها و حزب کمونیست ایران به وسیله رضا خان ۱۹۲۵، ۳۱ اکتبر: تصمیم مجلس پنجم درباره برکنارى دودمان قاجار از سلطنت ایران و واگذارى آن به دولت موقت رضا خان ۱۹۲۵، ۱۲ دسامبر: اعلام مجلس مؤسسان مبنى بر سلطنت رضا شاه در ایران ۱۹۲۶، ژوئن- اکتبر: قیام دهقانان و سربازان در آذربایجان ایران، گیلان، خراسان و فارس ۱۹۲۷- ۱۹۲۸: نزاع ایران و انگلیس بر سر مسئله بحرین ۱۹۲۷، اول اکتبر: امضاى قرارداد شوروى- ایران درباره تضمین بیطرفى هردو دولت ۱۹۲۸، مه: الغاى رژیم کاپیتولاسیون و برقرارى آزادى عمل در تعرفه گمرکى ۱۹۲۸: ایجاد بانک ملى ایران ۱۹۲۸- ۱۹۳۰: قیام ضد فئودالى دهقانان و قیام عشایر ۱۹۲۹: اعتصاب کارگران شرکت نفت ایران و انگلیس. اعتصاب کارگران راه- آهن در مازندران ۱۹۳۰: انتقال حق انتشار اسکناس از بانک انگلیسى شاهنشاهى به بانک ملى ایران ۱۹۳۱، ۲۵ فوریه: تصویب قانون انحصار تجارت خارجى. اعتصاب کارخانه پارچهبافى «وطن» در اصفهان ۱۹۳۱، مه: صدور قانون ضد کمونیستى ۱۹۳۳، ۲۹ آوریل: تمدید قرارداد شرکت نفت انگلیس و ایران ۱۹۳۵: صدور فرمان رفع حجاب و تغییر لباس. فرمان تغییر نام «پرس» به ایران ۱۹۳۷: امضاى پیمان سعدآباد به وسیله ایران، ترکیه، عراق و افغانستان ۱۹۳۸: محاکمه رهبران و فعالان حزب کمونیست ایران و اتحادیهها ( «گروه ۵۳ نفرى») ۱۹۳۸: راه افتادن راهآهن سرتاسرى ایران ۱۹۳۹، ۳ سپتامبر: اعلام بیطرفى دولت ایران در جنگ دوم جهانى ۱۹۴۱، ۲۶ ژوئن: یادداشت دولت شوروى به ایران مبنى بر فعالیتهاى خرابکارانه و جاسوسى عمال آلمانى در ایران ۱۹۴۱، ۱۹ ژوئیه و ۱۶ اوت: یادداشت مشترک انگلیس و شوروى در اینباره ۱۹۴۱، ۲۵ اوت: ورود ارتشهاى شوروى و انگلیسى به ایران ۱۹۴۱، ۱۶ سپتامبر: برکنارى رضا شاه از سلطنت به سود پسرش محمد رضا ۱۹۴۱، ۱۹ سپتامبر: فرمان دولت مبنى بر آزادى زندانیان سیاسى ۱۹۴۱، اکتبر: تشکیل حزب توده ایران ۱۹۴۲، ۲۹ ژانویه: امضاى قرارداد شوروى- ایران- انگلیس مبنى بر اتحاد این سه دولت علیه آلمان هیتلرى ۱۹۴۲: ورود ارتش امریکا به ایران ۱۹۴۲- ۱۹۴۳: دعوت قوام السلطنه از مستشاران امریکائى به منظور خدمت در ارتش و ژاندارمرى ایران ۱۹۴۳، ۸ آوریل: امضاى قرارداد بازرگانى ایران و امریکا ۱۹۴۳- ۱۹۴۵: احضار هیئت مالى میلسپو براى بار دوم ۱۹۴۳، ۲۸ نوامبر- اول دسامبر: تشکیل کنفرانس سران سه کشور، شوروى، امریکا و انگلیس در تهران و اعلامیه آنها درباره ایران ۱۹۴۳، نوامبر: تشکیل انجمن فرهنگى ایران و شوروى ۱۹۴۴، اوت: نخستین کنگره حزب توده ایران ۱۹۴۵، فوریه: تارومار کردن سازمان حزب توده ایران در یزد، اصفهان و شهرهاى دیگر ایران ۱۹۴۵، اواسط: تشکیل حزب دموکرات آذربایجان در آذربایجان ایران ۱۹۴۵، ۲۵- ۲۸ اکتبر: نخستین کنگره حزب دموکرات کردستان در مهاباد ۱۹۴۵، ۲۰- ۲۱ نوامبر: مجمع عمومى خلق آذربایجان ایران ۱۹۴۵، ۱۲ دسامبر: گشایش مجلس ملى آذربایجان ایران و تشکیل دولت خودمختار پایان ۱۹۴۵: اوجگیرى جنبش دموکراتیک در تمام استانهاى ایران ۱۹۴۶، ژانویه: تشکیل دولت خودمختار کرد در مهاباد ۱۹۴۶، ۴ آوریل: امضاى قرارداد ایران و شوروى درباره تشکیل شرکت سهامى مختلط ایران و شوروى براى بهرهبردارى از نفت شمال ۱۹۴۶، ۱۳ ژوئن: امضاى موافقتنامه دولت مرکزى ایران با رهبران دولت خودمختار آذربایجان ۱۹۴۶، ۱۴- ۱۶ ژوئیه: اعتصاب سیاسى همگانى در تأسیسات نفت جنوب در خوزستان ۱۹۴۶، ژوئیه- اوت: هجوم دولت علیه حزب توده ایران و سازمانهاى دموکرات دیگر ۱۹۴۶، اول اوت: ترمیم کابینه قوام در پیوستن سه تن از اعضاى حزب توده- ایران به کابینه ۱۹۴۶، اکتبر: موافقت دولت ایران با خانهاى عشایر جنوب ایران و اخراج سه تن از اعضاى تودهاى کابینه ۱۹۴۶، ۱۰ دسامبر: درهمشکستن جنبشهاى دموکراتیک در آذربایجان و کردستان به وسیله ارتش دولتى ۱۹۴۷، ۳۱ مارس: اعدام رهبران حزب دموکرات کرد ۱۹۴۷، نیمه اول: پیگرد سازمانهاى حزب توده ایران، اتحادیهها و سازمانهاى دموکراتیک دیگر ۱۹۴۷، ۶ اکتبر: انعقاد قرارداد امریکا- ایران و فعالیت میسیون نظامى امریکا در ایران ۱۹۴۷، ۲۲ اکتبر: تصمیم مجلس مبنى بر لغو قرارداد ۴ آوریل ۱۹۴۶ ایران و شوروى ۱۹۴۸، ۲۳- ۲۶ آوریل: دومین کنگره حزب توده ایران ۱۹۴۸- ۱۹۵۵: نخستین برنامه ۷ ساله پیشرفت اقتصادى ایران ۱۹۴۹، ۴ فوریه: سوءقصد تحریکآمیز به جان شاه. غیرقانونى کردن حزب توده ایران به وسیله دولت، فشار سخت بر سازمانهاى دموکراتیک ۱۹۴۹، آوریل- مه: تأسیس سنا، تشکیل مجلس مؤسسان و محدود کردن حقوق قانونى مردم ۱۹۴۹، ۲۷ ژوئیه: رد به اصطلاح «قرارداد متمم» نفت از سوى مجلس ۱۵ ۱۹۴۹، اکتبر: تشکیل سازمان جبهه ملى مخالف دولت ۱۹۵۰، ۲۳ مه: امضاى قرارداد نظامى بین ایران و امریکا در واشنگتن ۱۹۵۰، ژوئیه: جمعآورى امضاء مبنى بر موافقت بیانیه صلح جمعیت طرفداران صلح استکهلم (در دسامبر ۱۹۵۰- ۵۰۰ هزار امضاء جمعآورى شد) ۱۹۵۰، ۴ ژانویه: امضاى قرارداد بازرگانى شوروى- ایران پایان ۱۹۵۰- آغاز ۱۹۵۱: جنبش تودهاى علیه شرکت نفت انگلیس و ایران ۱۹۵۱، ۱۵ مارس: تصمیم مجلس شورا درباره ملى کردن صنعت نفت ۱۹۵۱، مارس- آوریل: اعتصاب عمومى در تأسیسات شرکت انگلیس- ایران ۱۹۵۱، ۲۹ آوریل: انتصاب مصدق به نخستوزیرى ایران ۱۹۵۱، ۱۷ مه: نخستین کنگره جمعیت ملى پیکار علیه شرکت نفت انگلیس و ایران ۱۹۵۱، مه- ژوئن: مداخله انگلیس و امریکا در امور داخلى ایران به منظور انصراف این دولت از اجراى قانون ملى شدن نفت ۱۹۵۱، ۱۵ ژوئیه: ورود هریمن به ایران؛ سرکوبى خونین تظاهرات مردم که علیه ورود او به ایران برگذار شده بود ۱۹۵۱، اکتبر: برکنار کردن کارشناسان انگلیسى از صنعت نفت ایران؛ ارجاع مسئله نفت به شوراى امنیت سازمان ملل متحد ۱۹۵۱- نیمه اول ۱۹۵۳: جنبش ضد فئودالى دهقانان، اعلام کمک همگانى به دهقانان. اعتصابهاى بىشمار سیاسى و اقتصادى کارگران در تهران، آبادان، اصفهان و مراکز صنعتى دیگر ایران ۱۹۵۲، فوریه: دومین کنگره جمعیت ملى پیکار علیه شرکت نفت ایران و انگلیس ۱۹۵۲، ۱۶ ژوئیه: استعفاى مصدق در نتیجه توطئه امپریالیستها ۱۹۵۲، ۱۸ ژوئیه: انتصاب قوام السلطنه به نخستوزیرى ایران. تظاهرات اعتراضآمیز مردم، برخورد خونین تظاهرکنندگان با پلیس و ارتش در تهران ۱۹۵۲، ۲۱ ژوئیه: استعفاى قوام السلطنه و انتصاب مجدد مصدق به نخستوزیرى ۱۹۵۲، ۲۲ اکتبر: قطع روابط سیاسى ایران با انگلستان ۱۹۵۲، ۲۳ اکتبر: تصویب قانون امنیت اجتماعى، ممنوع کردن میتینگها، تظاهرات و اعتصابها ۱۹۵۲، اکتبر: تصمیم دولت مصدق درباره افزودن ۱۰% به سهمیه محصول دهقانان و الغاى عوارض جنسى ۱۹۵۳، ژانویه: تصویب قانون بیمههاى اجتماعى (خسارت بیکارى و بیمارى و غیره) ۱۹۵۳، ۹ اوت: کودتاى ارتجاعى ژنرال زاهدى. تارومار کردن سازمانها و روزنامههاى پیشرفته، متلاشى کردن جبهه ملى؛ بازداشتهاى دستهجمعى و سرکوبى شرکتکنندگان در جنبشهاى دموکراتیک ۱۹۵۳، دسامبر: تجدید روابط سیاسى ایران با انگلستان ۱۹۵۴، اوت- سپتامبر: بازداشت دستهجمعى افسران پیشرفته ایرانى و غیرنظامیان ۱۹۵۴، ۷ دسامبر: صدور حکم اعدام ۱۲ تن از رهبران حزب توده ایران و اتحادیههاى دموکراتیک ۱۹۵۴، ۱۹ سپتامبر: امضاى قرارداد نفت دولت ایران با کنسرسیوم بینالمللى نفت ۱۹۵۴، ۲ دسامبر: امضاى موافقتنامه شوروى- ایران درباره سازمان دادن خطوط مرزى و مسائل مالى ۱۹۵۵، سپتامبر ۱۹۶۲، سپتامبر: دومین برنامه پیشرفت اقتصادى ایران ۱۹۵۵، اکتبر (تصویب شاه ۳ نوامبر): شرکت ایران در پیمان تجاوزکار بغداد پایان ۱۹۵۵: تصویب قانون تخفیف به سرمایهگذاریهاى خارجى ۱۹۵۶، ۲۵ ژوئن- ۱۳ ژوئیه: بازدید شاه ایران، محمد رضا پهلوى از اتحاد- جماهیر شوروى ۱۹۵۶، ۲۹ ژوئیه: تصمیم شوروى درباره واگذارى دارائى شرکت سهامى نفت خوریان (۱۹۲۵ تشکیل شد) به رایگان به ایران ۱۹۵۷، ۱۶ آوریل: انعقاد قرارداد شوروى- ایران درباره عبور ترانزیتى کالاها ۱۹۵۷، ۱۱ اوت: انعقاد قرارداد ایران و شوروى درباره تهیه طرحهاى استفاده مشترک از رودخانههاى مرزى ارس و اترک ۱۹۵۷، اوت: واگذارى امتیاز نفت به کمپانى نفتى ایتالیائى «آجیپ مینراریا» (سیریپ) ۱۹۵۷: تشکیل حزب بورژوا مالک «مردم» ۱۹۵۸، ۱۱ مه: اعدام خسرو روزبه عضو کمیته مرکزى حزب توده ایران ۱۹۵۸، مه: واگذارى امتیاز نفت به کمپانى امریکائى «پان امریکن پترلیوم- کورپوریشن» ۱۹۵۸، ژوئیه: اعتصاب کارگران کورهپزخانهها در تهران، پیدایش موج تازه اعتصابى در ایران ۱۹۵۸: تشکیل حزب مالک بورژواى «ملیون» ۱۹۵۹، فوریه: قطع مذاکرات ایران و شوروى به وسیله دولت اقبال ۱۹۵۹، ۵ مارس: امضاى پیمان دوجانبه ایران با امریکا ۱۹۶۰: تشکیل سازمان اوپک (سازمان کشورهاى نفتخیز) با شرکت ایران ۱۹۶۰، ۱۱ ژانویه: تیراندازى پلیس و ژاندارمرى بروى تظاهرکنندگان در تهران ۱۹۶۰، مارس: تصویب قانون اصلاحات کشاورزى در دوره ۱۹ مجلس شورا و سنا ۱۹۶۰، تابستان: تجدید فعالیت جبهه ملى ۱۹۶۰، اوت: اتحاد حزب توده ایران و حزب دموکرات آذربایجان ۱۹۶۰، اوت- ۱۹۶۱، مه: لغو انتخابات قلابى نمایندگان مجلس دوره ۲۰ به وسیله شاه ۱۹۶۰- ۱۹۶۱: هیجان دانشجویان و تظاهرات علیه سیاست اقبال ۱۹۶۰، پایان- آغاز ۱۹۶۲: رشد جنبش اعتصابى کارگران و مستخدمان، حمله ضد فئودالى دهقانان ۱۹۶۱، ۱۸ مه: مىتینگ تودهاى در تهران و تقاضاى لغو شرکت ایران در بلوک- هاى نظامى ۱۹۶۲، ۲۱ ژانویه: تظاهرات ضد دولتى دانشجویان دانشگاه تهران ۱۹۶۲، ۹ ژانویه: تصویب قانون جدید درباره اصلاحات ارضى ۱۹۶۲، ۱۵ سپتامبر: یادداشت دولت ایران به شوروى درباره اطمینان دادن از اینکه این دولت اجازه ایجاد پایگاه موشکى به خارجیان را نخواهد داد ۱۹۶۳، ۲۶ ژانویه: انجام همهپرسى عمومى درباره اصلاحات، تصویب قانون متمم اصلاحات ارضى ۱۹۶۳، ۳ مارس: صدور فرمان واگذارى حقوق برابر مردان به زنان ایران در انتخابات مجلس ۱۹۶۳، آغاز ژوئن: حملات ضد دولتى در تهران، قم، رى، مشهد، با پشتیبانى مالکان بزرگ و روحانیان مرتجع، که از اصلاحات دولت ناراضى بودند. ۱۹۶۳، ۲۷ ژوئیه: امضاى قرارداد همکارى اقتصادى و فنى شوروى و ایران، که ضمن آن ساختمان تأسیسات ئیدرو الکتریک در رودخانه ارس، لارویى مرداب پهلوى، ساختمان کارخانه تولید ماهى و ۱۱ سیلو پیشبینى مىشد. ۱۹۶۳، دسامبر: تشکیل حزب دولتى «ایران نوین» ۱۹۶۳- ۱۹۷۳: اجراى اصلاحات ارضى و اصلاحات دیگر ۱۹۶۴: تشکیل سازمان همکارى منطقهاى (ایران، پاکستان، ترکیه) ۱۹۶۶، ۱۳ ژانویه: امضاى قرارداد ایران و شوروى درباره تأسیس کارخانه ذوب آهن با کمک شوروى در نزدیکى اصفهان، کارخانه ماشینسازى در اراک و لولهکشى گاز ۱۹۶۶، ۱۵ اوت: قرارداد ایران- رومانى درباره ساختمان کارخانه تراکتور- سازى در تبریز به کمک رومانى ۱۹۶۷: تصویب قانون افزایش حقوق زنان در رابطه با خانواده ۱۹۶۹، ژانویه: تصویب قانون فروش زمینهاى مالکان متوسط و کوچک به دهقانان ۱۹۷۰: پایان ساختمان لولهکشى گاز سرتاسرى ۱۹۷۰- ۱۹۷۱: آشفتگى دانشجویان دانشگاه تهران ۱۹۷۱، فوریه: حمله مسلحانه به پاسگاه ژاندارمرى سیاهکل (گیلان) ۱۹۷۱، ۱۵ اوت: حل مسئله بحرین. اعلام استقلال بحرین ۱۹۷۱، اول دسامبر: ارتش ایران جزایر کوچک ابو موسى تمب بزرگ و تمب کوچک را در خلیج فارس اشغال کرد ۱۹۷۱، دسامبر: قطع روابط سیاسى عراق و ایران ۱۹۷۱، ۲ دسامبر: به رسمیت شناختن فدراسیون شیخنشینهاى خلیج فارس به وسیله ایران ۱۹۷۱- ۱۹۷۶: سرکوبى تودهاى و اعدام و محکومیتهاى سنگین در دادگاههاى نظامى ۱۹۷۲، اوت: اعتصاب کارگران حملونقل شهرى در تهران ۱۹۷۳: گسیل داشتن ارتش ایران براى سرکوبى جنبش پارتیزانى در ظفار (عمان) ۱۹۷۳، اکتبر: بازداشت ۱۲ تن از اعضاى یک گروه مخفى که به دربار نزدیک بودند، به اتهام سوءقصد به شاه و خانوادهاش ۱۹۷۳: انعقاد قرارداد با کنسرسیوم مبنى بر تحویل رسمى تأسیسات و پالایشگاه نفت به دولت ایران و تضمین واگذارى فروش نفت به وسیله کمپانىهاى وابسته به کنسرسیوم به مدت ۲۰ سال ۱۹۷۳، اکتبر: تجدید روابط دیپلماتیک دولتین ایران و عراق به ابتکار دولت عراق ۱۹۷۵، مارس: انحلال تمام احزاب سیاسى موجود ایران و ادغام آنها در حزب واحد «رستاخیز» ۱۹۷۵: صدور قانون فروش ۹۹% سهام کارخانههاى دولتى و ۴۹% سهام تأسیسات خصوصى به «مردم». ================= نام کتاب: تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز نویسنده: ا. آ. گرانتوسکى و دیگران / ترجمه: کیخسرو کشاورزى تاریخ وفات مؤلف: قرن ۲۰ م موضوع: تاریخ عمومى زبان: فارسى تعداد جلد: ۱ ناشر: انتشارات پویش کوروش بزرگ
