طبق آیات و روایات، تهمت زدن حرام و گناه است:

طبق آیات و روایات، تهمت زدن حرام و گناه است:



وَمَنْ یكْسِبْ خَطِیئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ یرْمِ بِهِ بَرِیئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِینًا(1)

و کسی که خطا یا گناهی مرتکب شود، سپس بیگناهی را متهم سازد، بار بهتان و گناه آشکاری بر دوش گرفته است.


امام صادق علیه السلام می فرمایند2)

«تهمت زدن به بی گناه از کوه های عظیم نیز سنگین تر است.»


و باز در حدیث شریف دیگری می فرمایند3)

«کسی که برادر مسلمانش را متهم کند، ایمان در قلب او ذوب می شود همانند ذوب شدن نمک در آب.»

 

پاسخ : طبق آیات و روایات، تهمت زدن حرام و گناه است:

حکم فقهی تهمت:


تهمت زدن، به لحاظ نوع تهمت، متفاوت است.

مثلا تهمت ناروا به زن پاک دامن ، هشتاد ضربه شلاق است .

وَالَّذِینَ یرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ یأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِینَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (4)

و کسانی که آنان پاکدامن را متهم می‌کنند، سپس چهار شاهد (بر مدعای خود) نمی‌آورند ، آنها را هشتاد تازیانه بزنید و شهادتشان را هرگز نپذیرید؛ و آنها همان فاسقانند!


البته این نوع تهمت ها که حدّ دارد، از نظر فقهی به آن قذف می گویند.

 

پاسخ : طبق آیات و روایات، تهمت زدن حرام و گناه است:

- جبران تهمت و غیبت:


تهمت و غیبت قصاص ندارد. و جبران آن، بر حسب مورد متفاوت است:


1) اگر تهمت زده از سوی تهمت خورده بخشیده نشود، چنان چه تهمت از نوع قذف باشد (که حدّ دارد)، حدّ بر او جاری می شود. و اجرای حدّ (که در واقع نوعی جبران حق اللّه یا حق الناس است) اگر همراه با توبه باشد، در کمال توبه مؤثر است .

در قیامت ، اگر تهمت خورده به هیچ وجه راضی نشود، فصل الخطاب خود خداوند خواهد بود و تهمت زده را به اندازه جرمش مجازات کرده ، یا طبق مصلحت عمل می کند، تا شخص بلا تکلیف نماند.


خداوند متعال در قرآن کریم ، در حالات تهمت زنندگان در قیامت می فرماید:

یوْمَ تَشْهَدُ عَلَیهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَیدِیهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا یعْمَلُونَ (5)

در آن روز زبانها و دستها و پاهایشان بر ضد آنها به اعمالی که مرتکب می‌شدند گواهی می‌دهد!


گفتنی است، احکام فقهی درباره تهمت به لحاظ فروض گسترده ای که دارد بسیار است که در این باره می توانید به توضیح المسائل مرجع تقلید خود یا کتب فقهی دیگر مراجعه کنید. (6)



2) اما اگر غیبت و تهمت او به میزان جاری شدن حدّ شرعی نیست، برای جبران، اگر آن فرد از دنيا رفته است، بايد توبه کرده و از درگاه خداوند عذرخواهى کنيم که البتّه خداوند توبه پذير است.

و البته اگر امکان دسترسى به شنوندگان است، به نحوى با ذکر خير و تکريم از آنها، تحقير گذشته را جبران کند.


3) اما در صورتى که او زنده و در قيد حيات باشد، در صورت امكان و عدم مفسده و اگر غيبت شونده ناراحت نمى شود، از خود او حلاليّت بخواهد.

اما اگر به او بگويد که: غيبت تو را کرده ام یا به تو تهمت زده ام، او ناراحت مى شود و ممکن است مفسده های بیشتری پیش بیاید، به گفته بعضى از مراجع تقليد، نبايد به او گفت. بلکه بايد بين خود و خداوند توبه کند.(7) و لازم نیست از وی طلب رضایت کند.

و البته در این حالت نیز اگر امکان دسترسى به شنوندگان است، به نحوى با ذکر خير و تکريم از آنها تحقير گذشته را جبران کند.