هوتن یا اتانس نام یکی از بزرگان ایرانی در زمان هخامنشیان بود.وی در سال ۵۲۲ پیش از میلاد، رؤسای هفت خانوادهٔ بزرگ پارسی که هوتن نیز یکی از آنان بود، با کشتن گئومات مغ که به عنوان بردیا فرزند کوروش هخامنشی بر تخت نشسته بود، سلطنت را به داریوش بزرگ و خاندان هخامنشی بازگرداند. پنج روز پس از کشته شدن گئومات، همدستان دربارهٔ اقدامات آیندهٔ خویش در شوش به مذاکره نشستند. در جریان جلسهٔ تعیین نظام آیندهٔ حکومتی ایران، هوتن نظام حکومتی دموکراسی را برای آیندهٔ ایران پیشنهاد کرد و در نکوهش نظام پادشاهی سخن گفت، اما نظرش در آن نشست مورد استقبال قرار نگرفت، و حکومت پادشاهی در ایران تداوم یافت. گئومات غاصب بعد از رفتن کمبوجیه به مصر خود را بجای بردیا پسر کورش معرفی کرده، بر تخت نشست. او بعد از دست انداختن به تاج و تخت، تمام زنان کمبوجیه را نیز در اختیار گرفت، یکی از این زنان فیدمیا، دختر هوتن یا اتانس یکی از تواناترین نجبای ایران بود. اولین کسی که پس از هفت ماه فرمانروایی به گئومات ظنین شد که او فرزند کوروش نیست بلکه مرد شیادی است، هوتن بود. او از دختر خود پرس و جو کرد. دخترش گفت (من هرگز بردیا پسر کوروش را ندیدهام و نمیتوانم او را از مغ تشخیص بدهم.) پدرش از او خواست که از آتوسا خواهر بردیا بپرسد که آیا او بردیای واقعی است یا نه. دخترش گفت من وسیلهٔ گفت و گو با آتوسا را ندارم و هیچیک از زنان حرمسرا را هم ندیدهام چون همهٔ ما از هم جدا شدهایم. وقتی کوروش حیات داشت دستور داده بود گوشهای این مغ را ببرند. هوتنه از دخترش خواست وقتی شوهرش در خواب است، دست بر گوش او بکشد، اگر گوش داشت همان بردیا است و اگر نداشت معلوم میشود که گئومات است. فیدمیا زود فهمید که شوهرش گوش ندارد و نتیجهٔ تحقیق را به پدر اطلاع داد. هوتنه یک دستهٔ شش نفره از نجبای پارس را که به آنها اطمینان داشت، تشکیل داد و با ورود داریوش از پارس تصمیم اتخاد شد که او را نیز در گروه خویش وارد سازند. این هفت تن با هم قسم خوردند که برای دفع غاصب اقدام کنند. نام این هفت تن از این قرار است: در کتاب هرودوت و در کتیبه بیستون: ۱. اتانس (اوتانه) ۲. اسپانینس (اردومنش) ۳. گبریاس (گئوبروو) ۴. اینتافرنس (وین دِفرنه) ۵. مگابیزوس (بغابوخش) ۶. هیدارنس (ویدرنه) ۷. داریوش (داریوش بزرگ) این هفت یار با یاری همدیگر تونستن گئومات رو بکشند... میگن کمبوجیه برای پدر هوتن حکم اعدام صادر کرده بود زیرا پدر وی که یکی از داوران بود، رشوهخواری کردهبود، کمبوجیه دستور داد که پوست از تنش کنده و با قطعات آن، کرسی دادگاهی را که او بر روی آن جلوس میکرد، روکش کردند. کمبوجیه پسرش هوتن را به جای پدر گماشت و تأکید کرد که : (((همواره بیاد داشته باش که روکش کرسی دادگاه از چه جنسی ساخته شدهاست))) داریوش پس از به سلطنت رسیدن، هوتن را به فرماندهی سپاه حدود ساحلی برگزید. هوتن پس از رسیدن به مقام فرماندهی شهر بیزانس (استانبول کنونی) و کالسدون (قاضیکوی در استانبول کنونی) و انتاندروس در ترود و نیز لمپونیوم را مسخر ساخت. سپس به تصرف لمنوس و ایمبروس پرداخت. این هر دو جزیره در دریای اژه بود و در دست پلاسگهها. بعد از این فتوحات یک چند آشوب و شورش یک چند برطرف شد تا اینکه باز در ایونیه شورش اتفاق افتاد.شهر بیزانس و کالسدون یا خالکدون و ترود پیش از لشکرکشی داریوش به طرف سکاها تسخیر شدهبود. از قرار معلوم این نقاط در حین قشونکشی مزبور شورش و از پرداخت باج امتناع کردهبودند. از مرگ هوتن مبنع درستی در دسترس نیست ولی به احتمال بالا به نظر میرسه در یکی از همین جنگ ها در زمان داریوش بزرگ کشته شده باشد...
