نقش كلیدی خانواده در اصلاح الگوی مصرف كارشناسان كشورمان در سال های اخیر به منظور مصرف بهینه انرژی آمارهای بسیاری ارائه كرده اند كه تنها توجه به برخی از آن ها می تواند اهمیت اصلاح الگوی مصرف و فرهنگ سازی در این زمینه را نشان دهد.جالب است بدانیم «ایرانیان یك درصد جمعیت جهان را تشكیل می دهند اما 2 درصد فرآورده های نفتی را مصرف می كنند» و یا «در ایران در مقایسه با میانگین جهانی 4 تا 5 برابر بیشتر سوخت مصرف می شود» و یا این كه «رشد مصرف انرژی در كشور ما طی 10 سال گذشته 3 برابر نرخ جهان بوده است»! همه ما می دانیم كه برخورداری از رفاه و آسایش در زندگی حق تمام افراد جامعه است و رسیدن به این مهم میسر نیست مگر فرد فرد ما شیوه های «درست مصرف كردن» را بیاموزیم و خانواده ها در آموزش فرهنگ صحیح مصرف به فرزندان خود بكوشند. مصرف گرایی نشانه تشخص نیست یك جامعه شناس عقیده دارد: «مصرف گرایی» یكی از ضعف های فرهنگی عصر حاضر است و این كه تصور شود مصرف زدگی و اسراف نشانه اشرافی گری و برتری اقتصادی خواهد بود، اشتباهی محض است. «حسینی» می گوید: ساخت استخر و جكوزی در منزل، استفاده از لوسترها و چلچراغ های مجلل و چندین شعله و شومینه های بزرگ نه تنها «ارزش» نیست بلكه ضد ارزش هایی هستند كه تنها ثمره آن ها مصرف بیش از حد انرژی است. مشكل ما «بد مصرف كردن» است! یك كارشناس علوم اجتماعی عنوان می كند: مصرف صحیح به معنای «كم مصرف كردن» نیست بلكه به معنای «استفاده مناسب و به جا» از منابع مختلف است.«اكرمی» تصریح می كند: شاید مردم جامعه ما در بیشتر موارد زیاد مصرف نكنند بلكه بد مصرف كنند به عنوان مثال مصرف لبنیات و ماهی در كشور ما كمتر از میانگین جهانی است اما در مصرف نوشابه و شكر و استفاده از لوازم آرایشی در زمره كشورهای پر مصرف هستیم! یك سوم مصرف برق كشور مربوط به مصارف خانگی است! یك كارشناس مطالعات خانواده می گوید: مطابق آمار یك سوم مصرف برق كشور مربوط به مصارف خانگی است و زنان نقش مهمی در كنترل و كاهش مصرف بی رویه این انرژی دارند. «افتخاری» یادآور می شود: با تمیز نگاه داشتن یخچال و فریزر از برفك و باز و بسته كردن به اندازه در این وسایل الكترونیكی، ضمن مصرف به اندازه برق به عمر این دستگاه ها نیز افزوده می شود. وی می افزاید: كدبانوهای خانه باید برای حجم مناسبی از لباس ها و ظرف ها ماشین لباسشویی یا ظرفشویی را روشن كنند و از كلیدهای زمان دار به ویژه در راه پله ها و مناطق كم تردد كه امكان روشن ماندن چراغ در آن ها بیشتر است استفاده شود تا بتوان به كاهش مصرف برق كمك كرد. به گفته وی می توان دكوراسیون منزل را به گونه ای انتخاب كرد كه فضا روشن تر جلوه كند و بتوان از نور طبیعی نیز تا حد امكان بهره برد. كدبانوگری در مصرف هم تجلی پیدا می كند! یك بانوی خانه دار در مورد راه های مصرف بهینه می گوید: باید در خرید وسایل و نیازهای خانه از اسراف پرهیز و به اندازه خرید كنیم تا به طور نمونه مقادیر مازاد بر نیاز مواد غذایی فاسد و غیر قابل استفاده نشوند. «صدیق زاده» عنوان می كند: می توان از نایلون وسایل خریداری شده به عنوان كیسه زباله استفاده كرد و یا از میوه های اضافه بر نیاز خانواده مربا و ترشی تهیه كرد و آب حاصل از شست وشوی میوه و سبزی را پای گل ها و گیاهان خانه ریخت. وی تأكید می كند: زنان به عنوان مدیر خانه می توانند از اسراف و مصرف گرایی سایر اعضای خانواده جلوگیری كنند و روش های صحیح مصرف را به فرزندان بیاموزند. 75 درصد آب خانه ها در سرویس های بهداشتی مصرف می شود یك تكنیسین تأسیسات نیز در مورد اصلاح الگوی مصرف در خانه ها می گوید: اگر چه سرویس های بهداشتی كوچك ترین فضا را در خانه ها اشغال می كنند اما75 درصد آب منازل در این فضا مصرف می شود و در طی یك دوش گرفتن 5 دقیقه ای، حدود 60 لیتر آب استفاده می شود. «احمدی» تصریح می كند: برای جلوگیری از هدر رفتن آب در حمام می توان از شیرهای آب با دریچه قطع و وصل خودكار استفاده كرد و به طور كلی باید به تعمیر به موقع شیرهای آب نیز توجه داشت چرا كه اگر شیر آبی در هر ثانیه یك بار چكه كند می تواند سالانه 6 هزار لیتر آب هدر دهد! وی تذكر می دهد: باید سلامت دستگاه های الكترونیكی و سایر ابزارهای برقی را در خانه جدی گرفت و در اسرع وقت مشكل آن ها را برطرف كرد به عنوان مثال تعویض سالانه پوشال كولرهای آبی، عوض كردن به موقع كیسه جارو برقی یا ***** هواكش آشپزخانه و تنظیم ترموستات یخچال، فریزر و كولر متناسب با دمای هوا و هم چنین استفاده از لامپ های كم مصرف راه های مناسبی برای كاهش مصرف انرژی است. «اكرمی» كارشناس علوم اجتماعی یادآور می شود: با توجه به این كه بیشتر جمعیت جهان مصرف کننده هستند و درصد كمی به تولید مشغولند، باید الگوی مصرف اصلاح و در جامعه نهادینه شود. وی تصریح می كند: الگوسازی صحیح در امر مصرف منابع و انرژی باید از خانواده آغاز شود و والدین می توانند با نشان دادن رفتارهای صحیح از خود، تذكرهای به جا و منطقی، شركت دادن فرزندان در گفت و گوها و تصمیم گیری های كاربردی و مشخص كردن انتظارات و خواسته های خود از آنان و بالا بردن آگاهی های همه اعضای خانواده در زمینه مصرف بهینه، فرزندانشان را از كودكی به درستی پرورش دهند. اصلاح الگوی مصرف یك رسالت ملی است مدیر كل امور بانوان و خانواده استانداری خراسان شمالی تأكید می كند: اصلاح الگوی مصرف یك رسالت ملی و برگزار كردن آن تنها به صورت یك شعار خیانتی بزرگ است. «محمودی مظفر» می گوید: باید با پیروی از ارزش های اخلاقی و اسلامی و توجه به مفهوم قناعت و بهینه سازی الگوی مصرف، تا جایی كه امكان دارد از اتلاف مواهب الهی جلوگیری كنیم. به عقیده وی باید از خودمان شروع كنیم و اگر هر نفر به اندازه وسع و توان خود در این راه گام بردارد و خشتی بر دیوار این بنا بگذارد، می توانیم با اصلاح الگوی مصرف به استمرار استفاده از منابع و انرژی ها كمك كنیم. وی تصریح می كند: زنان و مادران در آموزش سایر افراد خانواده نقش اساسی دارند و با اصلاح الگوی مصرف در خانواده ها و توجه به عوامل ریشه ای و ساختاری در جامعه می توان فرهنگ مصرف را در كشور تغییر و ارتقا داد.
