گفت‌وگو با پولاد كيميايي به بهانه اكران «متروپل» تلاش براي خلق قهرماني تازه بانی فیلم آنلاین: باني فيلم - گروه سينماي ايران- عظيمه كنعاني: فرزند سينماگري شاخص و جريان‌ساز بودن و همراهي در آثار پدر، خود باري سنگين را به همراه مي‌آورد كه مي‌توان گفت پولاد كيميايي در سال‌هاي اخير به خوبي توانسته پاسخگوي انتظارات كارشناسان و منتقدان باشد. پولاد كيميايي بازيگري را از سنين كودكي آغاز كرد. در «سرب» او يكي از بچه‌هايي بود كه مقابل سينما خورشيد نشسته بودند و نوري (هادي اسلامي) پس از كتك مفصلي كه از بدمن‌ها خورد به آنها پول داد تا به سينما بروند. سال‌ها بعد پولاد نوجوان در «تجارت» نقشي نزديك به خود را بازي كرد. نوجواني ايراني كه به آلمان مهاجرت كرده ولي از ریشه هایش نبريده. از «سلطان» به بعد پولاد يكي از عناصر ثابت سينماي كيميايي شد. در «فرياد» و «اعتراض» نقش‌هايي مكمل برعهده گرفت و در «سربازهاي جمعه» شد يكي از سربازهاي كيميايي. با «حكم» استعداد بازيگري پولاد كيميايي متبلور شد. در نقش ضد قهرماني كه همراه با ليلا حاتمي يكي از بهترين زوج‌هاي سينمايي يك دهه اخير مسعود كيميايي را تشكيل داده بود و مي‌شود گفت بعد از رضا معروفي شاخص‌ترين كاراكتر فيلم بود. پولاد با «رئيس» بازي در يكي از نقش‌هاي اصلي را تجربه كرد و با «جرم» نشان داد به بازيگري توانا مبدل شده است. در اين ميان در سريال «مرگ تدريجي يك رويا» (فريدون جيراني) و فيلم «گشت ارشاد» (سعيد سهيلي) نيز حضوري پذيرفتني داشت تا نشان دهد جز در فيلم‌هاي پدر، در آثار ديگر كارگردانان نيز مي‌تواند نقش‌آفريني قابل توجهي داشته باشد. پولاد كيميايي اين روزها «متروپل» را بر پرده سينماها دارد. فيلمي متفاوت از مسعود كيميايي كه پولاد كيميايي نيز يكي از متفاوت‌ترين نقش‌آفريني‌هايش را در آن به نمايش گذاشته است. با پولاد كيميايي گفت‌وگويي كرده‌ايم كه متن آن را در پي داريد. *** *فکر می کنید «متروپل» هم مثل دیگر فیلم های کیمیایی قهرمان دارد؟ شما در آثار قبلی پدرتان مشخصه های یک قهرمان را داشتید، اما در فیلم جدید همه چیز کمی متفاوت تر است. - برای جواب دادن به سوال تان باید به چند نکته توجه کنیم. «متروپل» چند المان خاص دارد که مخاطب باید با در نظر داشتن آنها فیلم را تماشا کند. شخصیت پردازی این فیلم خاص است. گاهی کاراکتر اصلی یک فیلم، یک انسان نیست. می شود یک مکان یا یک شیء هم نقش اول یک فیلم باشد. اگر قصه فیلم شما این باشد که بسته ای را به جایی ببرید، آن بسته نقش اول فیلم شماست چون محوریت فیلم این است که بسته قرار است دست چه کسی برسد و ...؟ *و در «متروپل» این قهرمان چگونه تعریف می شود؟ - در «متروپل» موضوع ما سینماست. سینمایی که دارد از بین می رود و در واقع تنها بازمانده یک دوران است. حالا همه چیز را باید با توجه به این عنصر ارزیابی کرد. البته، مسئله «متروپل» تنها یک تکه زمین یا یک بنای فرسوده نیست. شاید حتی در صورت از بین رفتن این سالن سینما یک سالن شکیل تر با امکانات بالاتر ساخته شود. در متروپل نویسنده و کارگردان خواسته است خلاصه ای از مجموعه سینما را روایت کند و وضع اسفناک سینما و قهرمانش را توصیف کند و بگوید شرایط فعلی سینمای ما شرایط خوبی نیست. در این شرایط به جای اینکه هویت سینمایی وجود داشته باشد، سینما دارد هویت اش را به چیزهای دیگر می دهد. *به چیزی مثل باشگاه بیلیارد؟ - میز بیلیارد در این فیلم یک مثال است برای همه چیزهایی که جای سینما را در روزگار امروز گرفته اند. میز بیلیارد یا موتور فروشی یا ... چیزهایی هستند که هیچ ربطی به سینما نداشتند اما فضای سالنش را پر کرده بودند و آنچه از سالن باقی مانده یک بنای از بین رفته است. *فیلم، از همان ابتدا قهرمان بودن سینما را مشخص نمی کند و این همان چیزی است که شاید مخاطب بی حوصله امروز را سردرگم کرده باشد. -شاید. باید بدانیم همزمان با ورود زن به قصه ، تراژدی هم وارد می شود و در واقع به آن مکان پناهنده می شود و حالا آن مکان، یک مکان مقدس است. این زن از جنبه های مختلف سیاسی و مذهبی و اجتماعی مورد اتهام است، چون زن بدکاره ای بوده که بعد از توبه، خانواده ای را تشکیل داده و از شوهری که به آن پایبند هم هست، بچه دار شده است. حالا این زندگی و بچه را می خواهند از او بگیرند و چاره ای جز فرار باقی نمانده است. تصادف در این ماجرا، تقدیری است که برای این زن رقم می خورد. *از صحنه تصادف به بعد هم بود که «متروپل» یادآور تهران قدیم شد. -بله، او در کوچه های تنگ و تاریک و پرخلافی گرفتار می شود که خودش از همانجا برخاسته است، اما حالا خودش بیشتر از هر کس دیگری از این خیابان ها هراس دارد. رسیدن زن از سکانس تصادف به سکانس سینما متروپل یک ریاضت است. آن تلو تلو خوردن ها و زمین خوردن ها و کشیده شدن در زمین خیس از باران و ... همان سختی و تلاشی است که زن باید طی کند تا به یک مکان مقدس(و در اینجا سینما متروپل) برسد. این سینما در چشم کارگردان، مقدس است چون انسانیت را به مخاطب یادآوری می کند. این سینما انسان را تبدیل به قهرمان کرده و به او عشق و امید بخشیده و به او تاریخ داده است. تاریخی که یک جا متوقف شده است. *شما ساخت عنوان بندی فیلم را هم بر عهده داشتید و به گمانم نگاهی که به فیلم دارید در ساخت تیتراژ دخیل بوده است. - عنوان بندی اولین پیامی است که یک فیلم منتقل می کند. من اینطور تصور کردم که یک شکاف و شیار روی یک دیوار ایجاد شده و این دیوار متعلق به یک سینمای قدیمی است. سالن سینما نقش اول را دارد و شیار دیوارش، زمان را به دو قسمت گذشته و حال تقسیم می کند. این شیار می خواهد خاطره های خودش را برای آن دیوار تعریف کند. خاطره های زیبایی از دورانی که حال سینما خوب بود و این هنر هنوز هویت داشت. زمانی که سینما قهرمان داشت و برای روزهای سخت سینما راه حل پیدا می کرد و چشم امید همه به این قهرمان ها بود. در ادامه هم کم کم می رسیم به عکس هایی از سینماهای فرسوده و قدیمی که روز به روز دارند از بین می روند. *و این تنها کلیتی از حرفی است که فیلم می خواهد بزند. - چیزی که فیلم روی آن دست می گذارد بسیار گسترده است. سوال آن این است آیا دیگر در جهان سینمایی وجود دارد؟ «متروپل» از المان های جهانی استفاده کرده و تنها سینمای داخلی را مورد هدف قرار نداده است. آیا امروز اصلا در خود هالیوود هم سینما وجود دارد؟ توجه کنید که این زن با پوشش چادر وارد فضای سینما می شود. اولین دیالوگ کارکتری که من بازی اش می کنم نیز جالب است: «گوش کن امیر. انگار داره صدای سینما می آد». یعنی با ورود زن به سالن سینما، خود سینما شروع می شود؛ به بیان دیگر یک فیلم سینمایی در یک سینما شروع می شود و حالا دیگر قواعد یک سینماست که حاکم می شود. درست است که ما فیلمی روی پرده آن سالن نمی بینیم، اما خود فیلم متروپل، یک فیلم سینمایی است که در آن سالن اجرا می شود. *فیلمی که حتی قهرمان های متفاوتی هم دارند. - آن دو مرد حاضر در سالن ، نقش دو قهرمانی را دارند که پوسترهایشان روی دیوارها به چشم می خورد. آن زن به این دو مرد پناه آورده است. آن دو شخصیت منفی که به سالن هجوم می آورند، جاهلان واقعی جامعه امروز ما هستند که به تبهکاران روزگار قدیم تبدیل می شوند. حالا دیگر مرزها برداشته می شود و انگار شما با گانگسترهای قدیمی رو به رو هستید. این آدم های منفی، منفی های دماغ عمل کرده ای هستند که بنا به متر و معیار امروز خیلی هم خوش قیافه اند، اما لمپنیسم و اعتیاد هم در وجودشان دیده می شود. *حتی کارگردانی سکانس های آن شخصیت های منفی نیز به نوعی است که یک نوع نفرت را منتقل می کند. - بله، کیمیایی به آن دو نفر تا جایی اجازه ورود می دهد که سینما به آنان اجازه نفوذ می دهد؛ یعنی تنها جلوی در سینما.شما در کل فیلم هیچ میزانسنی نمی بینید که کارگردان دوربینش را از داخل سینما خارج کند و در کوچه و خیابان بکارد.اساسا قواعد فیلم متروپل این اجازه را نمی دهد. جهان متروپل، جهان سینما و جهان مقدسی است که انسان ها با وجود مخروبه بودنش باز هم به آن پناه می آورند. *حتی شخصیت های فرعی هم به عنوان کسانی نشان داده می شوند که زندگی شان وابستگی زیادی به سینما دارد. - سحر دولتشاهی نقش زنی را بازی می کند که شوهرش برای او دست بزن دارد، پس فرار می کند و به سینما پناه می آورد. آن برادری که این زن را در کنار خودش جای می دهد نیز خود پناه آورنده به سینماست. اینطور نیست که انسان ها در اوقات استیصال تنها به اماکن مذهبی مثل مساجد پناه ببرند. به یک سینما یا به حافظیه هم می شود پناه برد؛ مکان هایی که نمادهای فرهنگ و ادبیات ما هستند. *و این همان تقدسی است که متروپل سعی دارد به مخاطب یادآوری کند. -بله از نگاه کیمیایی سینما هم تقدس دارد. ما در سکانس آخر فیلم ، شکسته شدن شیشه ها را می بینیم و این همان نگرش سینماست به جامعه ای پر از خون و دعوا و زد و خورد. زمانی که آن قهرمان ها بیرون می ایستند باز هم قاب شان درون یک شیشه شکسته در وردی سینما شکل می گیرد . دوربین همچنان داخل سالن سینماست. سینما قهرمان هایش را بیرون می فرستد و خودش و به آنان تکیه کرده است. اینجا دیگر مهم نیست چه اتفاقی برای زن رخ می دهد. دیگر مهم نیست چه اتفاقی برای این مردها می افتد. همه چیز در نمایی از شهر فید می شود؛ شهری که نیاز به قهرمان دارد. *البته یک قهرمان متفاوت! - درست است. این قهرمان در اختیار سینمایی است که یک پای آن در رئالیسم است و پای دیگرش در سوررئالیسم. ما در ناخودآگاه مان درباره این قهرمانان اینطور فکر می کنیم که این ها همان اسطوره های کیمیایی هستند، اما در واقعیت این آدم قهرمان نیست؛ یک موتور فروش است که با سختی زندگی می کند. اساسا برای همین هم بود که بر سر ظاهرش من با پدر اختلاف نظر داشتم. *دقیقا شما چه می گفتید و ایشان چه می خواست؟ - من می گفتم این آدم چرا باید شلوار شش جیب بپوشد یا تی شرتی به تن کند که گروه راک را به ذهن بیاورد؟ من می خواستم این شخصیت را لَخت بگیرم. یک شخصیت آرام، مطمئن، دوست داشتنی و بدون تظاهر. دست آخر ، کاراکتر فروتن شد آن چیزی که پدرم مد نظر داشت و من هم شخصیت خودم را بر اساس آنچه دوست داشتم تغییر دادم. با کمک گریم و لباس این شخصیت را عوض کردم. .من این آدم را در حرف زدن و راه رفتن و خندیدن و ... متفاوت دیدم از قهرمان فیلم های «جرم»، «محاکمه در خیابان» و ... .به طور کلی، تا امروز هر کاری که انجام داده ام در راستای در آمدن فیلم و شخصیتم بود و اساسا هیچ وقت صلاح خودم را به صلاح فیلم ترجیح نمی دهم ؛ مثلا نمی گویم موهای مرا نزنید چون تماشاگر باید پولاد کیمیایی را زیبا ببیند و ... . همیشه بیشترین تنوعات گریم را داشته ام چون برایم مهم بود که فیلمنامه چه می خواهد. اگر قرار بوده با سر تراشیده روی موتور در خیابان های شهری در ترکیه گاز بدهم، این کار را کرده ام. اگر قرار بوده با موهای بافته نقش یک خلافکار را بازی کنم، این کار را کرده ام. نقش افسر شهربانی با تفکر خاص خودش را هم پذیرفته ام. در سریال «ماتادور» هم به همان شکلی ظاهر شدم که فیلمنامه می خواست. *شخصیت تان در فیلم «متروپل» هم کسی بود متأثر از آنچه قصه می خواست و آنچه در جامعه امروز وجود دارد. ـ بله. در متروپل برایم مهم بود که ورژن جدیدی از قهرمان کیمیایی پیدا کنم. من از حرکات سنگین ، میمیک های تلخ و جدی و شق و رق بودن بدن دور شدم، چون این کاراکتر باید گاهی خیلی بی خیال و سرخوش به دیوار تکیه می داد. او هنگام بازی بیلیارد سیگار تازه روشن شده اش را تعارف می کرد ، چشمک می زد، اهل شوخی بود و ... خلاصه شخصیت خودش را داشت؛ چیزی که ما قبلا در فیلم های کیمیایی که پولاد نقش قهرمانش را بازی کرده بود، نمی دیدیم. کاوه قصه ما در یک کلام ، یک یار با وفاست و کسی که بزرگ تر و کوچک تر، حالی اش می شود. او بچه پایین شهر امروز است. من نمی توانم قصه ای تعریف کنم درباره بچه ای که در لاله زار امروز زندگی می کند و بعد بیایم خصوصیت هایی به او بدهم که المان های گذشته را به یاد می آورد. من باید یک پایم را در رئالیسم نگه می داشتم. سعی کردم این کار را انجام بدهم و فکر می کنم در آن موفق شدم. همینکه به چشم شما متفاوت آمده، یعنی تلاشم ثمر داده است. ادامه دارد....
