سيستم پاتريوت )Patriot ( يک سيستم دفاع هوايي موشکي هدايت شونده است که توانايي مقابله با موشک هاي بالستيک تاکتيکي، موشک هاي کروز و هواپيماهاي پيشرفته را در تمامي شرايط آب و هوايي و در هر ارتفاعي دارا است. از مهم ترين ويژگي هاي سامانه دفاعي پاتريوت وجود رادار مرکب چندکاره، هدايت تعقيب از طريق موشک، نرم افزار پيشرفته و همچنين کارکرد خودکار اين سامانه به صورت گسترده است. پاتريوت )MIM-104( به وسيله شرکت «ريتئون» واقع در ايالت ماساچوست و با همکاري شعبه موشک ها و کنترل آتش شرکت «لاکهيد مارتين» واقع در ايالت فلوريدا ساخته شده است. علاوه بر ايالات متحده امريکا، کشورهاي آلمان، اسرائيل، ژاپن، تايوان، کويت، عربستان، يونان و هلند هم به اين سامانه دفاع موشکي مجهز هستند. البته مصر هم به تازگي صاحب اين سامانه موشکي شده است. سامانه دفاع موشکي پاتريوت به طور گسترده يي در عمليات هاي انجام شده در عراق شرکت داشته و با استقرار در کويت، موشک هاي عراقي شليک شده به کويت در سال 2003 را از بين برده است. ضمن اينکه در عمليات هاي انجام شده در کويت از پيشرفته ترين نوع اين سامانه يعني PAC-3 و موشک هايي با هدايت پيشرفته تر استفاده شده بود. موشک استفاده شده در سامانه پاتريوت به سامانه هدايت تعقيب از طريق TVM مجهز است و پس از پرتاب شدن اين قابليت را دارد که فرمان هاي اصلاحي نيمه راه را از مرکز کنترل درگيري دريافت کند. سامانه هدف يابي در اين موشک، هدف را در مرحله پاياني پرواز موشک يافته و اطلاعات مربوطه را به وسيله Downlink )مسير انتقال سيگنال از پرنده به زمين( سامانه TVM و رادار زميني به مرکز کنترل درگيري متحرک براي انجام محاسبه هاي اصلاح نهايي مسير موشک ارسال مي کند و فرمان هاي اصلاح مسير هم از طريق Uplink )مسير انتقال سيگنال از زمين به پرنده( به سامانه هدايت ردگيري موشک ارسال مي شود. ضمن آنکه يک سد جنگي با قدرت انفجاري زياد به وزن 90 کيلوگرم هم در بخش هدايت نهايي قرار گرفته است. برد موشکي پاتريوت تقريباً 75 کيلومتر و حداکثر ارتفاع آن نيز 25 کيلومتر است. حداقل زمان پرواز موشک هم از دو بخش، زمان مسلح شدن موشک در کمتر از 9 ثانيه و حداکثر زمان پرواز حدود 4/3 دقيقه تشکيل شده است ايستگاه کنترل درگيري مرکز کنترل درگيري که با نام AN/MSQ-104 شناخته مي شود، تنها بخش واحد آتش پاتريوت است که تحت نظارت مستقيم يکي از افسران قرار دارد. ايستگاه کنترل درگيري، امکان ارتباط با ايستگاه پرتاب، واحدهاي ديگر آتشبار پاتريوت و همچنين مراکز بالاتر فرماندهي را دارد.همواره سه نفر در ايستگاه کنترل درگيري حضور دارند که مسووليت کنترل دو صفحه فرمان و يک ايستگاه ارتباط با سه ترمينال رله راديويي را برعهده دارند. کامپيوتر کنترل تسليحاتي ديجيتال هم در اين مرکز و در کنار ترمينال هاي ارتباط اطلاعات قرار گرفته است پاتريوت PAC-2 شرکت ريتئون برنامه ارتقاي سيستم دفاع موشکي پاتريوت PAC-2 را تا سطح GEM )Enhanced Missile Guidance( به اجرا درآورده است. برنامه ارتقا شامل نصب فيوز جديد و نوسان ساز کم پارازيت است که حساسيت جست وجوگر را نسبت به اهداف با سطح مقطع راداري کوچک، افزايش مي دهد. در ضمن موشک GEM توانايي دفاع در برابر انواع موشک ها به ويژه کروز و بالستيک را دارا است. اولين موشک بهسازي شده از اين نوع در نوامبر سال 2002 به نيروي هوايي ايالات متحده تحويل داده شد و تاکنون از 360 موشک که قرار است ارتقا يابند و بهسازي شوند، حدود 255 موشک عملياتي شده اند. پيشرفته ترين نوع پاتريوت PAC-3 به عنوان مهمترين برنامه بهسازي و ارتقاي سيستم دفاع موشکي پاتريوت شناخته مي شود. موشک PAC-3 با استفاده از فناوري پيشرفتهhit- to-kill )برخورد مستقيم بدنه به بدنه موشک(، موثر بودن عليه اهداف تاکتيکي مانند موشک هاي بالستيک و کروز را افزايش داده است. توليدکننده اصلي اين مدل از پاتريوت، شرکت لاکهيد مارتين است و شرکت ريتئون به عنوان يکپارچه کننده سيستم ها عمل کرده است. PAC-3 داراي يک جست وجوگر موج کوچک از نوع ha-band است که توسط شرکت هواپيمايي بوئينگ ساخته شده است. از طرف ديگر سامانه هدايت موشک در اين مدل، تخريب هدف را با استفاده از انرژي جنبشي ناشي از برخورد دماغه موشک به هدف امکان پذير مي سازد. سامانه پاتريوت PAC-3، ظرفيت پرتاب 16 موشک را دارد در حالي که سامانه PAC-2 فقط ظرفيت 4 موشک را دارد. PAC-3 در ابتداي سال 2000 وارد مرحله توليد اوليه شده و تا سپتامبر 2001 تعداد 93 فروند از اين سامانه ها به ارتش ايالات متحده تحويل شد. قرارداد تحويل 85 فروند در دسامبر 2002 و 12 فروند ديگر در مارس 2003 امضا شده و سپس در سال 2005 از اين موشک ها در عمليات عراق استفاده کردند. در فوريه 2004 شرکت لاکهيد مارتين سفارشي مبني بر تحويل 160 فروند سيستم پاتريوت PAC-3 که شامل 22 جايگزين براي موشک هاي شليک شده در عراق بود، دريافت کرد که اوايل سال 2007 تحويل شدند. در ضمن سفارش 156 فروند هم در فوريه 2005 به اين شرکت داده شده که از اين تعداد 32 فروند براي هلند و 16 فروند هم براي ژاپن است و تحويل ديگر موشک هاي سفارشي نيز در اواخر سال 2007 و به کشورهاي تايوان، کره جنوبي و آلمان خواهد بود. سکوي پرتاب پاتريوت سکوي پرتاب يا ايستگاه M-901موشک هاي پاتريوت را حمل، نشانه گيري و شليک مي کند. هر کدام از ايستگاه هاي پرتاب مجهز به 4 موشک هستند. اين پرتاب کننده ارتباط خود را از طريق فرکانس VHF يا فيبر نوري با مرکز کنترل درگيري در مرحله هدايت آتش و نيز در مرحله قبل از شليک موشک برقرار مي سازد تا هماهنگي هاي لازم انجام شود. رادار پاتريوت رادار-53 AN/MPQ وظيفه جست وجو، کشف، ردگيري و شناسايي، هدايت و نيز عملکرد اقدام هاي متقابل ضدالکترونيکي )ECCM( را برعهده دارد. رادار روي يک تريلر قرار دارد و به صورت خودکار توسط يک کامپيوتر کنترل ديجيتال تسليحات که در ايستگاه کنترل ردگيري قرار دارد، هدايت مي شود. برد اين سيستم راداري حدود 100 کيلومتر است و ظرفيت ردگيري همزمان 100 هدف مختلف و هدايت 9 موشک را دارا است. رادارهاي ارتش امريکا توسط شرکت ريتئون بهسازي شده اند که اين بهسازي و ارتقا موجب شده رادارهاي پاتريوت ارتش امريکا ظرفيت ردگيري 140 هدف مختلف و هدايت 13 موشک را به طور همزمان انجام دهند درگيري با هدف درگيري با هدف مي تواند در سه حالت دستي، خودکار و نيمه خودکار انجام شود. زماني که براي درگيري با هدف تصميم گيري مي شود، ايستگاه کنترل درگيري، سکوهاي پرتاب را انتخاب کرده و اطلاعات قبل از پرتاب به موشک يا موشک هاي انتخاب شده ارسال مي شود. پس از پرتاب، رادار بلافاصله موشک پرتاب شده را زير نظر گرفته و انجام دستورهاي مربوط به هدايت موشک را به وسيله کامپيوتر کنترل تسليحات براي ايستگاه کنترل درگيري امکان پذير مي کند. در حالي که موشک به هدف نزديک مي شود، سيستم TVM )هدايت تعقيب موشک( که روي موشک قرار دارد، فعال شده و موشک را به سمت هدف سوق مي دهد و در نهايت هم يک چاشني، سد جنگي موشک را در لحظه برخورد با هدف منفجر مي کند و به اين ترتيب موشک دشمن از بين مي رود
