نگاهي به «يخ زده»، برنده اسکار بهترين انيميشن سال

سرانجام مراسم اسکار 2014 با همه هيجان هايي که تا ساعتي پيش از آن وجود داشت و زرق و برق هاي فرش قرمز به پايان رسيد و برندگان شاد و خوشحال با مجسمه هاي عمو اسکار به خانه هاي خود بازگشتند.از جمله آدم هاي شادي که حاصل زحمات کار خود را ديدند، عوامل فيلم «يخ زده» بودند که فيلمشان در بخش بهترين انيميشن بلند داستاني ، برترين فيلم در بين 5 انيميشن برتر سال شناخته شد در فيلم «يخ زده»، السا و آنادو شاهزاده خانم هستند که باهم خواهر هستند و علاقه زيادي به يکديگر دارند. اما چيزهايي هست که باعث مي شود فرقي اساسي بين شخصيت هاي آنان وجود داشته باشد.السا (ايديان منزل)با نفرين و جادوي يک جادوگر قدرتي دارد که باعث مي شود تمام قلمرو پادشاهي آنان در زمستاني پايان ناپذير و سرد فرو رود.بعد از شروع اين نفرين آنا (کريستين بل) چاره اي نمي يابد جز اينکه خواهرش را مهار کند و ناجي سرزمين شان شود.
داستان «يخ زده» مي تواند استعاره اي هم از روابط دوستانه اما همراه با رقابت کمپاني ديزني که اين فيلم را توليدکرده و کمپاني پيکسار که مدت ها است بر انيميشن ها ي بلند داستاني حکمروايي مي کند، باشد.در واقع اين کمپاني پيکساربود که به عمر انيميشن هاي دست ساز که دو بعدي بودند، پايان داد و قالب انيميشن ها را به سه بعدي تغيير داد و عصر انيميشن هاي رايانه اي را آغاز کرد. والت ديزني خودش نقاش انيميشن هايي مثل «سفيد برفي» و «هفت کوتوله» ،«پينوکيو» ،«دامبو و بامبي» بود. 50 سال بعد جفري کاتزبرگ،رئيس جديد ديزني انيميشن هاي پرطرفدار ديگري مثل «پري دريايي کوچک»، «ديو و دلبر»، «علاء الدين و شير شاه» را عرضه کرد.
يک سال پس از «شير شاه» بود که پيکسار اولين انيميشن کامپيوتري خود را که «داستان اسباب بازي ها» بودَ، عرضه کرد.
فيلم موفقيت چشمگيري داشت پيکسار پس از آن موفق شد پشت سر هم 11 انيميشن کامپيوتري عرضه کند که يکي پس از ديگري موفق تر و موفق تر مي شدند. از جمله اين شاهکارهاي پيکسار مي توان به «پيدا کردن نمو»،«Wall-E ، «بالا» و «داستان اسباب بازي ها 3 » اشاره کرد. ديزني در خلال يک دهه اي که اين فيلم ها ساخته و عرضه مي شد، تقلا مي کرد تا موفق شود،اما نمي شد. البته پيکسار مغز متفکري مثل جان لاسه ته داشت که کنترل خلاقانه هر دو طرف را در درست داشت و ماموريت او اين بود که نام تجاري ارزشمند ديزني را در پيکسار احيا کند.
پيکسار در سال هاي اخير نيز توانست بهترين کارها را از هنرمندانش دريافت کند. کمپاني با لاسه ته فيلم «ماشين ها 2 » را عرضه کرد و براي اولين بار هدايت و کارگرداني انيميشن خود را به يک زن سپرد در به اين ترتيب برندا چاپمن فيلم «شجاع» را ساخت. او در «دايناسور خوب» جاي خود را به مارک اندروز سپرد.
اکنون در چنين فضايي ديزني، «يخ زده» را عرضه کرده است . نويسنده و يکي از کارگردان هاي فيلم جنيفر است که پيشتر «رالف خراب کن» را نوشته بود. جنيفر لي همچنين اولين زني است که در تاريخ 76 ساله کمپاني ديزني ، موفق مي شود عنوان کارگردان را يدک بکشد. او در يخ زده با کريس باک همکاري کرده است که بيش از سه دهه بود، ديگر کاري با استوديوي ديزني نداشت. اين دو درکنار هم موفق شده اند داستان «ملکه برفي» را که هانس کريستين اندرسون سال 1845 نوشته بود، تبديل به داستاني مدرن کرده و به روي پرده ببرند.
«يخ زده» بعد از «شاهزاده خانم و قورباغه» که در آن يک انسان تبديل به قورباغه مي شد و «گيسو کمند» که افسانه اسارت يک دختر زيبا به دست يک پيرزن بدجنس را روايت مي کرد، تم مورد علاقه ديزني يعني قدرت و خطر را در زمان مواجهه زنان با حوادث دنبال مي کند. السا وقتي با نفرين و جادويي که او را در برگرفته، روبرو مي شود و مي بيند قدرت کنترل آن را ندارد، به تنهايي و انزوا روي مي آورد.
تا اينکه سرانجام 18 سالگي السا فرا مي رسد وقتي او با ذوق و شوق فراوان مي خواهد تاج بر سر بگذارد و به ديدار وابستگان به خاندان سلطنتي برود،ذوق و شوق او باعث تقويت جادو مي شود و به محض اولين تماس ناگهان تمام سرزمين ارندل در رويدادي مشابه انفجاري هسته اي در زمستان و يخ زدگي فرو مي رود. اين يخ زدگي ناگهاني احتمالاً اولين هشدار سينمايي درباره تغييرات جوي و ممانعت از عصر يخبندان بعد از فيلم «پس فردا» محصول 2004 است.
السا وقتي خيلي کوچک بود، متوجه اين جادو شد و در همان ايام نيز يک کوه برفي ساخت که آنا درون آن افتاد والدين السا نگران اين جادو بودند و نمي دانستند آيا او خواهد توانست آن را کنترل کند يا نه و به همين دليل هم به عبارتي او را در اتاقي محبوس کردند. تا اينکه شاه و ملکه طي يک سفر دريايي دچار سانحه شدند و کشتي شان غرق شد و السا و آنا را تنها گذاشتند . السا بعد از مرگ پدر و مادرش هم ترجيح داد همچنان خودش را در اتاق محبوس کند او به درخواست هاي آنا براي اينکه بيرون بيايد و با ديگران دوست باشد،پاسخي نمي داد. آنها 5 سالگي ،9 سالگي و 15 سالگي را سپري کردند و در اين مدت السا فقط با خودش آواز دوست داري يک آدم برفي بسازي را مي خواند سال ها مي گذرد السا در اتاق به سر مي برد و آنا در اين سو و آن سو مي چرخد. دخترها ظاهراً جدا از هم هستند اما دل هايشان به هم نزديک است و فقط گاه دچار ياس شوند.
السا هر چه بزرگتر مي شود،بيشتر و بيشتر تبديل به يک دختر برفي منزوي مي شود و سرانجام در قصر يخي که خود بنا کرده، ساکن مي شود. او در حالي که به قصرش مي رود آواز مي خواند من تنها هستم . اما تنهاي آزاد . مشکل آنا زماني خود را نشان مي دهد که حاضر نمي شود در برابر قدرت خواهرش جا خالي کند و دوست ندارد خواهرش در انزوا به سر ببرد و با کسي ارتباط نداشته باشد .
آنا که با شاهزاده هانس (سانتينيو فونتانا) نامزد کرده است. نمي تواند تا روز تاجگذاري صبر کند . پس تصميم مي گيرد به استحکامات السا صعود کند. او در راه خود، کريستوف (جاناتان گراف) را مي بيند که پيش از اين يخ فروش بوده و السا را در کساد شدن کاروبارش مقصر مي داند . از اينجا يک مثلث کمک به السا شکل مي گيرد که شامل هانس، کريستوف و آنا است اين انتخاب اسامي به نوعي اداي احترام به نويسنده «ملكه برفي» يعني هانس كريستين اندرسون نيز هست. كريستف که مثل السا و آنا فرصت تعامل با انسان ها را نداشته است.دوست و همدمي به نام اسون دارد که يک گوزن است . آنها سپس با اولاف (جاش گاد) آشنا مي شوند که يک آدم برفي کوچک پرحرف و شاد و قابل ستايش است که از اثر گرما بر يخ و برف و البته خود بي خبر است و همراه با ديگران آواز در تابستان را مي خواند. آواز تابستان از شادترين آوازهاي فيلم همراه با صدا و تصاوير فوق العاده است و اگر از جمله کساني هستيد که با معجزه موزيکال – کمدي ها موافق نيستيد. حتماً حداقل اين بخش از فيلم را ببينيد.
همان طور که آنا در مسير کمک به السا همراهاني خوب دارد، کساني که به جاي کاراکترهاي فيلم حرف زده و آواز خوانده اند يعني منزل، بل و گراف نيز کنار هم قرار گرفته اند تا ترانه هايي که رابرت لوپز و کريستين اندرسون لوپز سروده اند. و اتفاقاً به خاطر اين ترانه سرايي،ديروز نيز اسکار بهترين ترانه سال را بردند، اجرا کنند. فيلم از اين لحاظ قادر است همچون فيلم هاي «شيرشاه» ، «ديو و دلبر» و «تارزان» اجراي آوازهاي خود را در صحنه هاي مختلف ببيند. به هر حال لوپز ، منزل، بل ، گراف و گاد هر کدام داراي سوابقي خوب و درخشان در برادوي بوده اند.
متن ترانه هاي فيلم شايد براي آهنگ ها و ريتم هاي عادي مناسب باشد اما فضاي با نشاط و گاه تند و تلخ آنها قابل توجه است.
و اما نکته ديگري که بايد درباره انيميشن برگزيده در اسکار گفت، اينکه مشاهده بازگشت ديزني به ريشه هايش و شکوفايي دوباره آنَ، فوق العاده است . اين فيلم نقطه رجوع ديزني به سينماي موزيکال و آن چيزي است که والت ديزني با شکوه و جلال به آن پرداخت. اولين نمايش او از تلفيق انيميشن با موزيکال در انيميشن زيباي، «زيباي خفته» محصول 1959 نمود يافت. اکنون نيز تاثير اين افسانه دو خواهر به گرما و هيجان انگيزي وياي اولاف از تابستان است. فرقي نمي کند کودک باشيد يا نوجوان يا هفتاد ساله «يخ زده» فيلمي است که شما را گرم مي کند.