آدَم بر طبق اعتقاد ادیان ابراهیمی منشا تمام انسانها است. ابتدا در بهشت می‌زیست. همسر آدم، حوا بود. چون آدم و حوا، توسط شیطان فریفته شدند و از درخت ممنوعه، میوه‌ای را خوردند، از بهشت اخراج شدند. این اولین انتقام شیطان از انسان بود که باعث اخراج آدم از پادشاهی بهشت و تنزل او به مقام بشری، شد. پس از اخراج آدم از بهشت، اولین توبه انسان از گناه در پیشگاه خدا صورت گرفت که در نهایت این توبه‌ها توسط خدا پذیرفته گردید. در اسلام، نه تنها آدم را نخستین انسان بلکه نخستین پیامبر نیز می‌دانند. همچنین حضرت آدم را آدم التراب می‌نامند و کنیه‌اش ابوالبشر است و وصفش صفی‌الله که در ضمن در سوره‌های بقره ٬ اعراف ٬ حجر ٬ طه ٬ ص ٬ بنی اسرائیل و کهف از آن حضرت سخن به میان آمده که با روایت «سفر پیدایش» در عهد عتیق (تورات) اختلاف‌هایی دارد. او از دیدگاه شیعه صاحب فرزندان زیادی بود، ولی نام تعدادی از آن‌ها که در روایات موجود بوده است: قابیل - هابیل - اقلیما - لوذا - شیث - یافث محتویات [نهفتن] ۱ قبل از خلقت آدم ۲ خلقت آدم ۳ پس از خلقت آدم ۴ خلقت حوا برای آدم ۵ اخراج آدم و حوا از آسمان ۶ آغاز حیات آدم در زمین ۷ دیدگاه‌های خاص شیعیان ۸ دیدگاه‌های خاص اهل سنت ۹ پانویس ۱۰ منابع قبل از خلقت آدم آنچه که در احادیث و دست نوشته‌های اسلامی موجود است، قبل از خلقت آدم ابولبشر، ساکنان زمین را موجوداتی به نام نسناس و جنیان تشکیل می‌دادند. با توجه به روایات‌ها آن‌ها هفت هزار سال در زمین زندگی می‌کردند و پس از آنکه فسق و فجور در آن‌ها زیاد شد، خدواند پرده حجاب را از دنیا برداشت و به ملائکه فرمود: « که‌ای فرشتگان و ای ساکنان آسمان، نظر کنید بر زمین و اهل آنرا از جن و نسناس ببینید.» و زمانی که ملائکه به رفتارها و روش زندگی آن‌ها نگاه کردند بسیار متاسف و غضبناک شدند.[۱] فرشتگان به خداوند عرض کردند: پروردگارا توئی خالق عزیز قادر عظیم الشان و اینها مخلوقات ضعیف و ذلیل پست تو هستند. که متنعم به نعمت‌های تو و در قبضهٔ قدرت تواند و بدینگونه معصیت تو کرده و فساد در زمین می‌نمایند و تو به آن‌ها غضب نمی‌کنی و از آن‌ها انتقام نمی‌کشی و حال آنکه تو خداوند بینا و شنوا هستی، خدایا این معنی بر ما بسیار گران و در نظر ما بزرگ است.[۲] خدواند در جواب ملائکه فرمود: من خلیفهای در زمین قرار می‌دهم که حجت من باشد. فرشتگان به خداوند گفتند: خداوندا آیا خلیفهای را از جنس مفسدان و خون ریزا بر میگزینی [۳] آن حجت را از بین ما قرار بده.[۴] و خداوند در جواب گفت: من می‌دانم چیزی را که شما نمی‌دانید، بدرستیکه من اراده نموده‌ام که خلق نمایم خلقی را بید قدرت خود و قرار دهم در ذریهء او انبیا و مرسلین و بندگان صالحین و ائمه مهدییین را و آن‌ها را خلفا خود گردانم. در میان خلق تا رهنمایی کنند آنرا به طاعت و عبادت من و بازدارند آنرا از معاصی و نسنان را از میان بردارم و جنیان را در هوا در بیابان‌های قفر ساکن گردانم و بین آن‌ها و نسل بنی آدم حجاب قرار دهم. ملائکه گفتند: خداوندا تو از هر عیب و نقص مبرائی و چرا در کار تو روا نیست و ما نمی‌دانیم مگر آنچه تو بما تعلیم فرمائی. در نوشته‌ها آمده است که به دلیل این چون و چرا، فرشتگان به پانصد سال دوری از عرش گرفتار شدند، پس به نزد خداوند آمدند و به توبه و انابه پرداختند. خداوند بیت المعمور را در آسمان ایجاد نمود و به فرشتگان فرمود: « بروید به بیت المعمور طواف کنید و اظهار ندامت نمائید تا توبهٔ شما قبول شود.» و در احادیث آمده است که هر روز هفتاد هزار فرشته به بیت المعمور برای طواف می‌رفتند و دیگران در صف باقی می‌ماندند و در روز بعد مجددا هفتاد هزار فرشته دیگر برای طواف می‌رفتند.[۵] و خداوند در نهایت به ملائکه فرمود: بدرستیکه من بشری را خلق کننده ام از گل خشک شده و از گل سیاه متغیر متعفن.[۶]
پاسخ : زندگي نامه ي حضرت ادم از محمد باقر نقل شده است: چون مشیت الهی تعلق گرفت باینکه آدم را ایجاد نماید، برداشت از طرف یمین یک غرفه آب گوارا و با خاک مخلوط ساخت و گل خشک شد و از جانب چپ یک قبضه آب شور ناگوار برداشت و گل ساخت بعداً هر دو گل‌ها را مخلوط و از ممزوج طینتین آدم را آفرید.[۷] آنچه در نوشته‌های اسلامی و قرآن موجود است، خداوند گل آدم را در برابر عرش خود قرار داد، پس به ملائکه جهات ( که مراد شمال – جنوب – صبا – دبور باشند ) فرمان داد تا بادهای مختلف را بر آن سلالهٔ طین بوزند و در آن طبایع اربع را که عبارت از صفراء، سوداء، بلغم و دم باشد جاری سازند. صفراء از تاثیر باد جنوب است که نتیجه آن ایجاد علاقه به زنان، آرزوهای زیاد و حرص است. سوداء از تاثیر باد بور بوده و نتیجه آن غضب، سفه، شیطنت، تکبر، تمرد و عجله حاصل گشته است. بلغم از تاثیر باد شمال است، که در طنیت او ایجاد شد، علاقه به غذا، شراب، حلم و رفق نصیبش گردید. دم از تاثیر باد صبا است، که منظور خون است، علاقه به فساد و لذت‌ها، ارتبکاب محرمات و پیروی از مشتهیات ایجاد شد.[۸] در نهایت خداوند انسان را خلق نمود و چهل سال بهمان حال بدن او را بدون روح به حال خود گذاشت و شیطان به دفعات به نزد پیکر آدم می‌آمد و از خود می‌پرسید:« این پیکر برای چه خلق شده است؟[۹] اگر خدواند به من فرمان سجده کردن در برابر این موجود را بدهد، من در برابر آدم سجده نخواهم کرد.[۱۰] وقتی مدت 40 سال تمام شد روح در پیکر ادم دمیده شد و آن زمان که روح به زانو یا کمر آدم رسید او توانست حرکت کند و خواست برخیزد ولی نتوانست و این خود اشاره‌ای به آیه « خلق الانسان من عجل » دارد. در نوشته آمده است که روح از پای انسان وارد بدن او شد و در نهایت زمانی که روح به بینی آدم رسید، او عطسه کرد و برخاست و نشست و گفت: «الحمد الله» و خداوند در جواب آدم فرمود: « یر حمک الله ربک یا آدم. » پ.ن1: در قدیم عقیده بر آن بود که جسم انسان از چهار عنصر طبیعت ( آب، خاک، هوا، آتش ) ایجاد شده است. ولی علم اثبات کرده است که در انسان بیش از هفتاد عنصر وجود دارد و جسم انسان از بخش‌ها و ذرات مختلفی بوجود آمده و فقط منحصر به این چهار عنصر نمی‌باشد.[۱۱]
پاسخ : زندگي نامه ي حضرت ادم خلقت حوا برای آدم خداوندسپس ، حوا را خلق نمود.[نیازمند منبع] بدین شکل که خداوند آدم را در خواب کرد سپس حوا را آفرید و به حوا امر کرد که آدم را تکان دهد تا وی بیدار شود و بعد به حوا فرمود: از آدم دور شو. آدم از جایش بلند شد و موجودی زیبا و نیکو رو را در برابرش دید، پس پرسید: «کیستی تو؟». و حوا جواب داد: مخلوقی هستم که خدا مرا آفریده، چنانچه می‌بینی. در این موقع آدم عرض کرد: خداوندا کیست این موجود زیبا که من هم صحبتی و نزدیکی با وی را دوست دارم و مایلم به وی نگاه کنم. خداوند فرمود: این امه و کنیز من است، آیا می‌خواهی که همیشه با تو و انیس و هم سخن تو باشد؟ آدم عرض کرد: خداوندا، آری مایلم. پس قرار شد که حوا به شرط آنکه آدم همه علوم کائنات و دینی را به وی بیاموزد، همسر وی گردد، سپس آدم به حوا گفت:« نزد من آی...» و حوا جواب داد: «نه، تو نزد من آی!» و بعد خداوند به آدم فرمود که تو باید به نزد حوا روی. و این چنین آدم و حوا به عقد هم در آمدند و خداوند آن‌ها را وارد بهشت کرد و به آن‌ها اجازه خوردن و آشامیدن از همه نعمات بهشتی را داد جز یک درخت که فرمود: « به این درخت نزدیک نگردید وگرنه از ظالمان هستید.» را داد.[۱۸]
پاسخ : زندگي نامه ي حضرت ادم اخراج آدم و حوا از آسمان آدم و حوا وارد بهشت شدند تا آنکه آدم از خداوند پرسید: « آیا موجودی برتر از من وجود دارد؟» و خداوند فرمود: «ای آدم سر بلند کن» و آدم به عرش نگاه کرد و دید بر آن مکتوب شده است: « لا اله الاالله محمد رسول الله – علی بن ابیطالب امیرالمومنین و زوجه فاطمه سیده نساء العالمین و الحسن و الحسین سیدا شباب اهل لجنه» [۱۹] پس آدم پرسید:« اینها چه کسانی هستند؟» و خداوند فرمود: اینها از نسل تو هستند، هیچ گاه بر آن‌ها حسد نورز و نخواه که در جای آن‌ها باشی و اگر آن‌ها نبودند نه تورا و نه زمین و آسمان و نه بهشت و جهنم را خلق می‌کردم. درخت ممنوعه فقط برای آن پنج تن خلق گشته بود. این درخت نسبت به تمام درختان بهشت متمایز بود زیرا از همه نوع میوه و ثمره نیکو در آن وجود داشت. شیطان به صورت مخفی وارد بهشت شد و آدم و حوا را فریب داد، به آن‌ها گفت: خداوند نهی نفرموده شما را از کل ثمره این درخت، مگر برای آنکه خیر شما را نخواسته زیرا اگر از ثمره این درخت بخورید، دو فرشته می‌شوید یا علم غیب پیدا می‌کنید یا قدرتی پیدا می‌کنید بیش از عزیزان خدا، یا کارتان به جایی می‌رسد که همیشه در بهشت خواهید ماند و در زمره خالدین باشید، و هیچ گاه مرگ به سراغتان نمی‌آید.[۲۰] و قسم خورد که من ناصح و خیر خواه شما هستم.[۲۱] آدم فریب شیطان را نخورد و قبول نکرد که از دستور خداوند سر پیچی کند و شیطان به نزد حوا رفت و به او گفت: تو می‌توانی بروی و از آن درخت استفاده کنی، خداوند در جواب عبادت‌های تو این امکان را فراهم آورده و اگر به انجا بروی خواهی دید که نگهبان‌ها با تو کاری نخواهند داشت و این خود دلیلی بر این امر است، بشارت باد تو را که اگر زودتر از آدم از آن بخوری بر او مسلط می‌شوی، یعنی او مطیع تو می‌شود. پس حوا با خود فکر کرد باید این مسئله را امتحان کند تا از صحت این موضوع با خبر شود. پس به سمت درخت رفت و زمانی که نگهبان‌ها می‌خواستند بر وی حمله کنند، خداوند به نگهبان‌ها فرمود: « شما مسئول جلوگیری از موجودات بی اراده و بی عقل هستید، حوا موجودی عاقل است، او را به حال خود واگذارید. پس اگر او اطاعات کند وی را ثواب می‌دهم و اگر معصیت کند مجازات می‌شود.» حوا که دید نگهبان‌ها با او کاری ندارند گمان کرد که حرف‌های شیطان درست بوده است. پس از درخت خورد و به آدم هم گفت که نگهبان‌ها جلوی مرا نگرفتند و خوردن از آن حلال شده است، پس آدم نیز به خود مغرور شد و از آن خورد.[۲۲] حوا و آدم آنقدر از آن درختان خوردند که جامه بهشتی از تنشان خارج شد و مکشوف العوره شدند. از برگ‌های درختان بهشتی چیدند و با آن‌ها خود را پوشاندند.[۲۳] خداوند به آدم و حوا گفت: آیا من شما را از نزدیکی به این درخت منع نکردم؟ آیا نگفتم که شیطان از برای بنی نوع انسان دشمنی ظاهری و قوی است، چرا به گفتار او مغرور شدید؟ [۲۴] آدم و حوا به جرم خود اعتراف کردند و از خداوند طلب بخشش کردند.[۲۵] ولی خداوند قبول نکرد و به فرشتگان گفت که آن‌ها را از درگاه خود بیرون کنند و آدم به خداوند گفت: خداوندا به حق آن پنج تن توبه مرا بپذیر و از گناهم حذر کن. و خداوند فرمود: برو به سوی زمین تا توبهٔ تو را قبول کنم. هنگامی که آدم قصد خارج شدن از بهشت را داشت، گفت: « بسم الله الرحمن الرحیم.» و جبرئیل گفت: ای آدم، کلام بزرگی بر زبان آوردی، صبر کن، شاید حی سبحان ببرکت آن از تقصیراتت بگذرد. خطاب شد: ای جبرئیل بگذار به زمین برود و نسل او زیاد شود، من به برک بسم الله، فوج فوج گنه کار بیامرزم و از برای بسم الله خواص و نتائح و فوائد بسیار است، هر کس بخواهد اطلاع بر آن‌پیدا نماید بر او است که مراجعه به کتب اخبار نماید.[۲۶
