اثر نماز شب در سرنوشت آخرت انسان

در اين مورد مولاى سرفرازان امير مؤ منان حضرت امام على عليه السّلام چنين فرمود:
«اءوحى اللّه تعالى إ لى موسى عليه السّلام : قُم فى ظلمة اللّيل إ جعل قبرك روضة مِن رياض الجنّة ؛[SUP](366)[/SUP]»
خداوند به حضرت موسى عليه السّلام وحى كرد كه اى موسى ، در تاريكى شب از خواب بلند شو، و شب زنده دار دو سحر خيز باش و نماز شب به جاى آور، در عوض خانه ى عالم برزخى تو را به باغى از باغهاى بهشت تبديل مى كنم .
آن قدر شب زنده دارى و نماز شب اهميت دارد كه همه ى پيشوايان معصوم عليه السّلام خود عمل كرده و سفارش مى نمودند.
نقل شده است كه امير مؤ منان حضرت امام على عليه السّلام نافله هاى شب را مى خواند و ادامه مى داد تا به نماز صبح متصل مى نمود؛
«كان يُصلّى نوافل اللّيل ، و يَصِلُها بصلاة الصُّبح ؛[SUP](367)[/SUP]»
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم آن قدر به نماز شب اهميت مى داد، تا جايى كه فرمود: دو ركعت نماز در دل شب براى من محبوبتر از دنيا و آنچه كه در آن است :
«الرّكعتان فى جوف اللّيل اءحبّ إ لىّ من الدّنيا و ما فيها؛[SUP](368)[/SUP]»
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم آن قدر به نماز شب اهميت مى داد، تا جايى كه فرمود: دو ركعت نماز در دل شب براى من محبوبتر از دنيا و آنچه كه در آن است .
ابو هريره نقل مى كند كه پيامبر عزيز اسلام فرمود:
«اءفضل الصّلاة بعد الفريضه الصّلاة فى جوف اللّيل [SUP](369)[/SUP]»
با فضيلت ترين و با ارزش ترين نماز بعد از نماز واجب ، نماز شب است .
و نيز پيامبر عزيز اسلام مى فرمايد: براى اينكه تهيدست و فقير نباشيد، نماز شب بخوانيد.
به سخن زيباى پيامبر بزرگ اسلام صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم در اين مورد توجه كنيد كه فرمود كه مادر حضرت سليمان بن داود، به سليمان عليه السّلام گفت :
«ايّاك و كثرة النّوم باللّيل ، فانّ كثرة النّوم باللّيل تَدَعُ الرّجل فقيرا يوم القيامة [SUP](370)[/SUP]»
فرزندم ، بپرهيز از خواب زياد در شب ، چون خواب طولانى شب سبب فقر و تهيدستى آدم در قيامت مى گردد.
كنايه از اين است كه قسمتى از شب بيدار بمان و با خواندن نماز شب و رابطه و انس با پروردگار، كسب معنويت و فضيلت نما، در غير اين صورت در قيامت بيچاره و تهيدست و گرفتار و نيازمند خواهى شد.
پس شب زنده دارى و نافله هاى شب باعث عزّت و فضيلت و سرافرازى انسان مؤ من در آخرت مى گردد.
رسول خدا فرمود:
«يا اءهل القرآن اءوتروا، فإ نّ اللّه وتر يحبّ الوتر،[SUP](371)[/SUP]»
اى پيروان قرآن ، نماز «وتر» بجا آوريد، چرا كه نماز «وتر» مورد علاقه و محبوب خداست .
حتى امام صادق عليه السّلام يكى از علائم و ويژگى هاى شيعه را اقامه ى نافله ى شب معرفى مى كند و چنين مى فرمايد:
«ليس مِن شيعتِنا، مَن لم يصلّ صلاة اللّيل ؛[SUP](372)[/SUP]»
از شيعيان ما نيست كسى كه اهل نماز شب نباشد.
البته اين روايت مختصرى توجيه لازم دارد، و آن اينكه ، حضرت مى خواهد بفرمايد، آن فضيلت و ارزش و جايگاهى كه شيعه ى اهل نافله ى شب پيش ‍ ما دارد، شيعه اى كه اهل نافله ى شب نيست ، آن فضيلت و جايگاه را ندارد.
و نيز امام صادق عليه السّلام چنين مى فرمايد:
«المال و البنون زينة الحياة الدّنيا، و ثمان ركعاتٍ مِن آخر اللّيل و الوتر زينة الآخرة ؛[SUP](373)[/SUP]»
اموال و فرزندان ، مايه ى زيبايى و قشنگى اين دنيا هستند، و هشت ركعت نماز آخر شب و يك ركعت نماز «وتر» مايه ى زيبايى و زينت جهان آخرت خواهند بود.
و نيز به يكى از دوستان چنين مى فرمايد:
«يا سليمان ، لا تَدَع قيامَ اللّيلِ، فإ نّ المغبونَ مَن حُرِمَ قيام اللّيل ؛[SUP](374)[/SUP]»
با ارزش ترين عبادت و نماز بعد از نماز واجب ، به پا خاستن براى نافله شب است .
حضرت امام صادق عليه السّلام در تفسير آيه ى «إ نّ الحسناتِ يُذهبن السيّئاتِ#[SUP](375)[/SUP]» حسنات و نيكى ها، پليدى و بديها را پاك مى كند، چنين فرمود:
«صلاة اللّيل تُكَفِّرُ ما كان مِن ذنوب النّهار؛»
نماز شب ، گناهان روز را محو كرده و از بين مى برد.
يعنى آن حسنات و نيكى ها كه باعث زدوده شدن پليدى و گناهان مى گردد، نماز شب خواهد بود.
نماز شب نه تنها روح را صفا و آرامش و قلب را نورانيت مى بخشد و چهره ى مؤ من را در قيامت سفيد مى كند و رضايت خاطر خدا را جلب مى نمايد، و باعث بالا رفتن درجات معنوى انسان در قيامت و روشنى خانه ى برزخ او مى گردد، بلكه در جسم و تن و بدن انسان مؤ من شادابى و سلامت ايجاد مى كند.
در همين زمينه امام صادق عليه السّلام فرمود:
«عليكم بصلاة اللّيل ، فإ نّها سنّة نبيّكُم ،
و دَاءبِ الصّالحين قبلَكم ،
و مَطرَدَةُ الدّاءِ عن اءجسادِكُم ؛[SUP](376)[/SUP]»
بر شما باد به انجام نماز شب ، چرا كه خواندن نافله ى شب ، روش پيامبر بزرگوار شماست ، و نيز منش بندگان شايسته ى خدا پيش از شماست . افزون بر اين ، خواندن نافله ى شب باعث دور شدن دردها از جسم و روان شماست .
«يا اءباذرم احفَظ وصيّة نبيّك تنفعك :
مَن خُتِمَ له بقيام اللّيل ثمّ مات فله الجنّة ؛[SUP](377)[/SUP]»
پيامبر عزيز اسلام در لحظات آخر زندگى شان خطاب به ابوذر غفارى چنين فرمود: اى اباذر، سفارش پيامبرت را حفظ كن و عمل بنما كه به سود تو است ، و آن اينكه كسى كه آخرين لحظات زندگى او به نماز شب ختم شود و از دنيا برود، بهشت براى او خواهد بود.
و نيز رسول خدا صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم فرمود:
«مَن إ ستيقظَ مِن اللّيل و ايقظَ إ مراءتَه فصلَّيا ركعتَينَ كُتِبا مِنَ الذّاكِرينَ اللّه كثيرا و الذّاكراتِ؛[SUP](378)[/SUP]»
كسى كه سحرگاهان بيدار شود و همسرش را نيز بيدار كند و هر كدام لااقل دو ركعت نماز بخوانند، جزو يادكنندگان خدا قرار گرفته و نوشته مى شوند.
در اين بيان پيامبر بزرگ اسلام مى خواهند بفرمايند كه محيط جامعه ى كوچك خانواده را محيط معنوى و فضيلت و كمال و بندگى خدا قرار داده و كار فرهنگى و تربيتى بنماييد، كه قطعا اثر مثبت آن روى فرزندان آن خانواده ظاهر خواهد شد.
نماز شب باعث نورانيت دل و جان انسان مؤ من مى شود.
مولاى سرفرازان امير مؤ منان حضرت امام على عليه السّلام در اين مورد فرمود:
«نوِّر قلبَك بالصّلاة فى الظُّلَم ؛[SUP](379)[/SUP]»
دل خود را در تاريكى شب به وسيله ى نماز و نافله ى شب نورانى كنيد.
در تفسير آيه ى «و بالاءسحارِ هم يستغفرون# [SUP](380)[/SUP]»
و سحرگاهان از درگاه خدا طلب مغفرت و آمرزش مى كنند، امام صادق عليه السّلام فرمود:
«كانوا يستغفرون فى الوَترِ سبعينَ مرّةً فى السّحرِ؛[SUP](381)[/SUP]»
طلب آمرزش كننده هاى در سحر، همانهايى هستند كه در نماز «وتر» خود به هنگام سحر، هفتاد مرتبه استغفار مى كنند.
به قدرى بيدارى در آخر شب و خواندن نماز شب از ديد رسول عزيز اسلام حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم مهم است كه خطاب به حضرت امام على عليه السّلام سه مرتبه تكرار فرمود كه :
«يا علىّ، عليك بصلاة اللّيل ،
عليك بصلاة اللّيل ،
عليك بصلاة اللّيل ؛[SUP](382)[/SUP]»
يا على ، بر تو باد به خواندن نماز شب ، يا على ، بر تو باد به نماز شب ، يا على ، بر تو باد به نماز شب .
بنابراين بايد نماز شب خيلى مؤ ثر باشد كه اين قدر به آن اهميت داده شده است ، و پيشوايان دينى ما رمز و راز بسيارى از فضائل و ارزشها را در پناه نماز شب مى دانند.
جبرئيل امين آن ملك بلند مرتبه و محبوب خدا به محضر محبوب ترين و عزيزترين شخصيت در نظام خلقت از ديدگاه پروردگار، يعنى پيامبر بزرگوار اسلام صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم رسيد.
پيامبر فرمود:
«عِظنى » مرا موعظه كن .

منبع:ره توشه ى دو جهان «شرح خطبه ى شعبانيّه ى پيامبر(ص)»