عواقب گناه بدی به پدرو مادر و رنجاندن آن ها و عاق والدین

بسم الله الرحمن الرحیم

عواقب بدی به پدر و مادر​

مقدمه
معنى عقوق: " و المراد بعقوق الوالدین ترك الأدب لهما والاتیان بما یؤذیهما قولا و فعلا، و مخالفتهما فى أغراضهما الجائرة عقلاً و نقلاً و قد عدّ من الكبائر، و دلّ على حرمته الكتاب و السنة و أجمع علیها الخاصة و العامة".
(المجلسى، شیخ الاسلام المولى محمد باقر، مرآة العقول فى شرح الاخبار آل الرسول، ج10ص 31انتشارات دارالكتب الاسلامیة، تهران، چاپ سوم، 1412ه ق(
حقوق والدین این است كه فرزند حرمت آنها را رعایت نكند و بى‏ادبى نماید و آنها را به سبب گفتارى یا رفتارى برنجاند و آزار و اذیت كند و در چیزهایى كه عقلاً و شرعاً مانعى ندارد، نافرمانى از آنها نماید، این حقوق گناه كبیره است و دلیل بر حرمت آن كتاب و سنت و اجماع خاصه و عامه است.
حدیثى از حضرت على (ع)كه در این مورد فرمودند:
" من العقوق اضاعة الحقوق"؛ از جمله عقوق است ضایع كردن حقوق؛ مراد این است كه عقوق پدر و مادر همین نیست كه كسى به ایشان بد كند و ایشان را آزار دهد بلكه به جا نیاوردن حقوق ایشان نیز از تعظیم و تكریم و فرمانبردارى ایشان و مانند آن‏ها عقوق ایشان است.
و نیز از حضرت رسول (ص)روایتى است كه ایشان مى‏فرمایند: " من اَحزن والدیه فقد عقّهما"؛ كسى كه پدر و مادر را غمگین كند به عقوق آن‏ها دچار شده.
از حضرت امام صادق (ع)روایت شده است كه كمترین عقوق )ناسپاسى والدین(گفتن اف است و اگر خدا چیزى را از آن آسانتر مى‏دانست از آن نهى مى‏كرد و نیز از عقوق دیگر به پدر و مادر نگاه خیره و تند كردن است.
همان طور كه نیكى به والدین، پیامدهاى مثبت و دنیوى و اخروى دارد، متقابلاً نافرمانى و بدرفتارى با پدر و مادر نیز، نتایج ناخوشایندى دارد كه بر اثر حقوق والدین مى‏باشد مى‏پردازیم.

 

پاسخ : عواقب گناه بدی به پدرو مادر و رنجاندن آن ها و عاق والدین

-1محروم شدن از بهشت
عقوق والدین، بدترین و شدیدترین انواع قطع رحم است؛ زیرا نزدیكترین و خاصترین ارحام به سبب ولادت تحقق مى‏یابد و بنابراین حق پدر و مادر را دو چندان مى‏سازد. حقوق والدین مانند قطع رحم یا ناشى از كینه و خشم است و از این رو آن چه بر مذمت قطع رحم دلالت دارد، برذم عقوق نیز دلالت مى‏كند و چون این شدیدترین و بدترین قطع رحم است.
و حدیثى در ذیل همین موضوع از رسول اكرم (ص)كه مى‏فرماید..........
"ایاكم و عقوق الوالدین فان ریح الجنة توجد من مسیرة ألف عام و لا یجدها عاقٌ و لما قاطع رحم و لا شیخ زان و لاجار اذار خبلاء انما الكبریاء اللَّه رب العالمین".
مبادا مورد عاق والدین قرار گیرید، زیرا بوى بهشت از مسافت هزار سال است استشمام مى‏شود، ولى متكبرى عاق والدین، قطع كننده رحم و پیر مرد زناكار از استشمام آن محرومند، و همچنین متكبرى كه جامه‏اش را از روى تكبر و بزرگ منشى (بلند كند كه)بر زمین كشد باید بدانیم كبریاء بزرگى، مخصوص پروردگار جهانیان است."
و همچنین از ایشان نقل شده است كه مى‏فرماید:
فلیعمل العاق ما یشاء ان یعمل فلن یدخل الجنة"
)مستدرك الوسایل، ج 15ص (1اهانت كننده به پدر و مادر و ستمكار در مورد آنان، هر كارى مى‏خواهد انجام دهد اما بداند كه هرگز وارد بهشت نخواهد شد"
روایت دیگرى از این حضرت نقل شده كه مى‏فرماید:
"من أصبح مسخطاً لابویه،أصبح له بایان مفتوحان الى النار"؛ "هر كه صبح كند در)جامع السعادات، ج 2ص263)حالى كه بر پدر و مادرش خود خشمگین باشد دو در جهنم به روى او گشوده است"
قال الصادق(ع)اذا كان یوم القیامة كشف غطاء من أعظیة الجنة فوجد ریحما من كانت له روح من مسیرة خمسائة عام الا صنفاً واحداً"

 

پاسخ : عواقب گناه بدی به پدرو مادر و رنجاندن آن ها و عاق والدین

فقیل له من هم قال:"العاق الوالدیه".
(وسایل الشیعه، ج 15ص 216و نیز ر.ك مجلسى، محمدباقر، حلیة المتقین در آداب و سنن اخلاق اسلامى، ص 165انتشارات هجرت، قم، چاپ هفتم ) حضرت صادق (ع)فرمودند: "چون روز قیامت شد پرده از پرده‏هاى بهشت برداشته شود و با این سبب از 500سال راه هر كه را مشامى باشد، بوى آن را مى‏شنود مگر، یك طایفه عرض شد: آن كیست ؟
فرمودند: عاق والدین.
عنه- ع)انه سُئلَ عن الكبایر فقال: الكفر باللَّه، قتل النفس، عقوق الوالدین، و اكل الربا بعد البینة، و اكل مال الیتیم ظلما"؛ از امام صادق (ع)پرسیدند: بزرگترین گناه كفر به خداوند، قتل نفس، عقوق والدین و خوردن ربا بعد از این كه مى‏دانست حرام است و خوردن مال یتیم به ناحق. )الكاشانى، الفیض، الحقایق فى محاسن الاخلاق، ص2)
داستانى در این موضوع بیان شد كه، جوانى از ثروتمندان مدینه پدر پیرى داشت، احسان به او را ترك نمود و از مال خود او را محروم كرد. پس، خداى تعالى اموالش را از او گرفت و فقر و تنگ دستى و مرض در بدن او روى آورد و بیچاره شد ذیل همین مورد، حدیثى از پیامبر(ص)نقل شده كه مى‏فرمایند:
"یا أیهاالعاقون للآباء و الاممات اعتبروا و اعلموا أنه كما طمس فى الدنیا على أمواله هكذالك جعل بدل ما كان أعدله فى الجنة من الدرجات معداً له فى النار من الدركات)"بحارالانوار، ج 1(ع)ص .2)
اى كسانى كه عاق پدر و مادرانتان هستید، از این پیشامد درس عبرت بگیرید و بدانید كه، همان طور كه در دنیا اموالش تباه گشت، همان طور هم عوض آن چه كه از درجات بهشت برایش فراهم بود، دركاتى در دوزخ برایش مقرر گردید".
و از رسول خدا (ص)روایت شد كه فرمود "للعاق اعمل ما شئت فانى لا أغفرلك و یقال للبارَّ اعمل ماشئت فانى سأغفرلك"
به فرزند نافرمان گفته مى‏شود: هر كارى كه مى‏خواهى بكن اما من تو را نمى‏آمرزم و به نیكوكار گفته مى‏شود: هر كارى كه مى‏خواهى بكن و من تو را مى‏آمرزم".
و نیز از ایشان نقل شده است كه :
"ان موسى ابن عمران قال یا رب این صدیقى فلان الشهید قال تعالى فى النار قال الیس قد وعدت الشهید الجنة قال بلى ولكن كان مصدا على عقوق الوالدین و انا لا اقبل مع العقوق عملاً" حضرت رسول خدا (ص)فرمودند: حضرت موسى(ع) عرض كرد: خدایا! آن رفیق من كه شهید شد، كجاست؟ خطاب رسید، او در جهنم است. عرض كرد: پروردگارا مگر شهدا را وعده بهشت نداده‏اى. فرمود: چرا ولى او اصرار داشت به آزردن پدر و مادر من عمل كسى كه ستم بر پدر و مادر روا دارد قبول نمى‏كنم".
و همچنین ایشان در این حدیث فرمودند:
"بین العاق و الفراعنه دركة".
و عاق والدین، در جهنم با فرعونیان یك دركه فاصله دارند".(مستدرك الوسایل، ج 15ص 6)

 

پاسخ : عواقب گناه بدی به پدرو مادر و رنجاندن آن ها و عاق والدین

2كوتاه شدن عمر
یكى دیگر از عواقب شوم و ناسپاس در حق والدین، كوتاهى عمر انسان است و رنجانیدن و دل شكستن پدر و مادر و آنرا به اشك و آه و سوز و ناله واداشتن و خلاصه به هر شكلى، اذیت و آزار و ستم بر آنان روا داشتن، كه طبق احادیث اسلامى "عاق الوالدین" نامیده مى‏شود، همان طور كه برخى از احادیث و روایات و بر اساس تجربه نیز، كه به دست آمده، اثر جوان مرگى و كوتاهى عمر و پیامدهاى منفى دیگر بر اثر همین ناراحتى‏هاى والدین به وجود آید.
حدیثى در این مورد آمده است كه مى‏فرمایند:
"قال رسول اللَّه (ص)ان اللَّه ملكین یناجى أحدهما الآخر و یقول: الهم احفظ البارین بعصمتك و الاخر یقول: الهم أهلك العاقین بغضبك"
فرمودند براى خداوند متعال دو فرشته مى‏باشد، كه با هم مناجات و راز و نیاز مى‏كنند. ذكر اولى، همواره این است كه خداوندا فرزندان صالح و وظیفه‏شناسى را به عصمت و پاكى خودت از تمام خطرات مصون دار.
دومى نیز، پیوسته با خداوند چنین راز و نیاز مى‏كند، پروردگارا فرزندان ناسپاس و عاق والدین را با خشم و غضب خودت، هلاك و نابود ساز".

 

پاسخ : عواقب گناه بدی به پدرو مادر و رنجاندن آن ها و عاق والدین

داستانى ذیل همین موضوع، كه حتى كشتن یكى از والدین باعث كوتاهى عمر انسان مى‏شود در این قسمت لازم است ذكر شود نقل داستان عبرت‏آموز منتصر عباس:
در صبح همان شب كه متوكل كشته شد، پسرش ابو جعفر منتصر باللَّه به جاى پدر نشست و در آن 25سال از عمر او گذشته بود و عامه مردم، در آن روز به وى بیعت كردند و گفته شد كه مكانى كه متوكل در آن كشته شد، همان موضعى بود كه شیرویه به پدرش كسرى ابرویز را كشته بود. منتصر هفت روز در آن جا اقامت كرد و از محمد بن سهل حكایت شده كه، در ایام خلافت منتصر روزى، نگاهم افتاد بر آن مصلى و بساطى كه در زیر منحصر فرش مى‏كردند، دیدم اطراف آن بساط صورتهاى سلاطین و خطوط فارسى بر آن نقش است و من خط فارسى را خوب مى‏خواندم، دیدم اطراف راست آن، فرشى صورت پادشاهى را كه بر سر، تاجى دارد و گویا تكلم مى‏كند، پس خطى را كه پهلوى آن نوشته بود خواندم، نوشته بود كه این شیرویه قاتل پدر خویش ابرویز است كه، شش ماه سلطنت كرده و از پس آن، صورت دیگر دیدم كه نوشته بود این صورت یزید بن ولید بن عبدالملك، قاتل پسر عم خود ولید بن عبدالملك است.
كه مدت سلطنت شش ماه بود از اتفاق این دو صورت در طرف راست و چپ منتصر كه او نیز قاتل پدر خود بود، تعجب كردم و با خود فكر كردم مكند منتصر هم مدت سلطنتش شش ماه باشد.
و نیز مسعودى نقل كرده كه منتصر، مردى رئوف و عطوف و بر اهل بیت رسول خدا(ص)بوده به عكس پدر بود. در حالات خود با آل ابوطالب احسان مى‏كرد. و آزاد كردن زیارت كربلا برگرداندن فدك به اولاد حسین، عدم تعرض به شیعیان على و فرستادن اموالى براى علویان مدینه بخشى از خدمات منتصر عباس به اهل بیت پیامبر اكرم بود.
متوكل عباسى به علت مكافات قتل پدر، بیش از شش ماه زندگى نكرد و در روز پنج شنبه 25ربیع الاول سنة 248مریض شد و گفته شد كه او را مسموم كردند و مدت خلافت شش ماه بود.
اكبر الكبائر الاشراك باللَّه و قتل النفس و عقوق الوالدین و شهادة الزور".
بزرگترین گناهان شرك به خدا و قتل و آزردن پدر و مادر و شهادت ناروا است.